Nhắc đến thác nước cao nhất thế giới, có lẽ bạn sẽ nghĩ ngay đến thác Angel ở Venezuela. Ngọn thác cao 979 mét này quả thực vô cùng hùng vĩ, nhưng nếu so với “nhà vô địch” thực sự của thế giới, nó đành phải ngậm ngùi đứng thứ hai.

Tại đáy biển eo biển Đan Mạch có một thác nước với độ cao lên tới 3.500 mét. Lưu lượng của nó tương đương khoảng 900 thác Niagara cộng lại (tính theo lưu lượng tức thời lớn nhất). Lượng nước đổ xuống mỗi giây bằng tổng lượng nước tiêu thụ của thành phố Bắc Kinh trong khoảng 13 ngày.

Thác nước ở đây không có hình dạng bọt nước tung trắng xóa như trên đất liền, mà là dòng nước biển mật độ cao đổ xuống theo địa hình đáy biển về một hướng. Động lực cốt lõi của nó chính là sự chênh lệch mật độ nước biển. Ẩn mình trong bóng tối dưới độ sâu 200 mét, cảnh tượng kỳ lạ này hoàn toàn không thể quan sát trực tiếp bằng mắt thường.

Tại sao lại có thác nước dưới đáy biển? Nước từ đâu đến và chảy về đâu?

Nếu chỉ nhìn vào từ “thác nước”, bạn sẽ nghĩ ngay đến cảnh nước bắn tung tóe. Nhưng nếu kết hợp sự chênh lệch mật độ nước biển và địa hình đáy biển, những nhận thức cố hữu trước đây cần phải được điều chỉnh.

Động lực của dòng thác này không phải là thế năng trọng lực như thác nước trên cạn, mà là sự chênh lệch mật độ do nhiệt độ và độ mặn tạo thành. Nước lạnh Bắc Cực có nhiệt độ gần 0 độ C, mật độ cao hơn một chút so với nước biển xung quanh. Sự khác biệt nhỏ này khiến nước lạnh chìm xuống đáy biển như một tảng đá. Khi gặp vách đá dựng đứng dưới đáy biển, nó sẽ tạo ra hiệu ứng đổ xuống theo sườn dốc.

Toàn bộ quá trình diễn ra trong bóng tối ở độ sâu dưới 200 mét. Ngay cả những tàu lặn có người lái tiên tiến nhất cũng chỉ có thể ghi lại hình ảnh cục bộ, bởi thác nước này không có ranh giới rõ ràng và bao phủ phạm vi rộng hàng chục km. Đến nay vẫn chưa ai có thể chụp được bức ảnh toàn cảnh của nó.

Trên thế giới còn có những kỳ quan đại dương tương tự, chẳng hạn như thác nước ngầm ở eo biển Gibraltar được thúc đẩy bởi sự chênh lệch mật độ. Trong khi đó, thác nước ngầm ở Mauritius thực chất là ảo giác quang học do địa hình độc đáo, được tạo nên bởi sự tương phản giữa hẻm núi sâu và vùng nước nông, chứ không phải là thác nước thực sự.

Chỉ có thác nước tại eo biển Đan Mạch mới đạt quy mô độ cao hơn 3.500 mét (tương đương khoảng 11,5 tháp Eiffel xếp chồng lên nhau). Năm 1972, các nhà khoa học mới lần đầu tiên suy luận ra sự tồn tại của nó thông qua việc đo nhiệt độ, độ mặn và độ chênh lệch nồng độ nguyên tố của nước biển ở các độ sâu khác nhau.

Nó không có sương mù, không có tiếng gầm thét, cũng không có đường biên giới rõ ràng. Chỉ có dòng nước lạnh lặng lẽ trượt xuống theo sườn dốc đáy biển, êm đềm nhưng đầy sức mạnh. Theo lẽ thường, nước thác phải có điểm dừng, nhưng dòng nước lạnh từ eo biển Đan Mạch sau khi chảy xuống biển sâu sẽ tiếp tục di chuyển về phía Nam dọc theo đáy Đại Tây Dương, cuối cùng hòa vào hệ thống dòng chảy tầng sâu toàn cầu.

Nó giống như một băng chuyền khổng lồ, vận chuyển nước lạnh từ Bắc Cực đến vùng biển sâu ở Nam Bán cầu, sau đó đưa nước ấm từ xích đạo trở lại tầng mặt ở Bắc Cực, duy trì sự cân bằng nhiệt lượng toàn cầu. Thác nước vô hình này thực chất là một “máy bơm nước” khổng lồ giúp Trái đất tự điều hòa nhiệt độ.

Tại eo biển Đan Mạch, mỗi giây có 5 triệu mét khối nước lạnh chìm xuống. Nó thúc đẩy các dòng hải lưu tầng sâu bao phủ toàn cầu. Đây không chỉ là một cảnh tượng ngoạn mục của đại dương mà còn là một phần quan trọng của hệ thống khí hậu Trái đất.

Những thác nước ngầm đáp ứng đủ ba điều kiện: độ cao trên 3.000 mét, lưu lượng trên một triệu mét khối/giây và thúc đẩy dòng hải lưu toàn cầu là cực kỳ hiếm gặp, và eo biển Đan Mạch chính là nơi hùng vĩ nhất trong số đó.

Theo Bannedbook