Hoa hồng trong nghệ thuật Mỹ: từ tranh sơn dầu đến những cánh hoa giấy

Một bông hoa có thể được ngắm trong vườn, lưu lại trên tranh hoặc tái tạo bằng những lớp giấy mỏng. Tại Washington, triển lãm về hoa biểu tượng của các bang và vùng lãnh thổ Mỹ đặt những cách quan sát ấy bên cạnh nhau, mở ra cuộc gặp giữa thực vật học và nghệ thuật.

Trong bài viết ngày 20/9/2026 trên The Epoch Times, tác giả Lorraine Ferrier bắt đầu từ hoa hồng — loài hoa được chọn làm biểu tượng hoa của Hoa Kỳ — để lần theo những cách người Mỹ gìn giữ vẻ đẹp thiên nhiên. Bên cạnh các khu vườn, hội họa và nghề làm hoa giấy giúp hình dáng một mùa hoa tiếp tục hiện diện sau khi hoa thật đã tàn.

Từ hoa mọc hoang đến biểu tượng quốc gia

Hoa hồng đã hiện diện trên đất Mỹ từ lâu trước khi người châu Âu đến định cư. Bài nguồn nhắc đến ghi chép năm 1670 của Daniel Denton về những cây hồng mọc trong rừng và trên đồng ở New York. Hình ảnh ấy cho thấy hoa không chỉ thuộc về các khu vườn được chăm sóc mà còn gắn với cảnh quan tự nhiên.

Elizabeth Britton, nhà nghiên cứu rêu và một trong những người góp phần thành lập Vườn Thực vật New York, từng ủng hộ việc chọn hoa hồng làm biểu tượng chung. Theo phần dẫn lại của Ferrier, bà nhấn mạnh khả năng tìm thấy loài hoa này trên khắp các bang, như một cơ sở để nó đại diện cho cả nước.

Ngày 20/11/1986, Tổng thống Ronald Reagan ban hành Tuyên cáo 5574 xác định hoa hồng là biểu tượng hoa quốc gia. Văn bản được lưu tại Thư viện Tổng thống Reagan ghi nhận vị trí của hoa hồng trong đời sống, nghệ thuật, âm nhạc và văn chương Mỹ. Năm 2026 đánh dấu 40 năm tuyên cáo này.

Nhiều địa phương cũng chọn những loài hoặc giống hồng làm biểu tượng riêng. Bài nguồn nêu Iowa với hồng dại, New York với hoa hồng, North Dakota với hồng đồng cỏ và Oklahoma với giống hồng Oklahoma. Đặc khu Columbia chọn hồng American Beauty. Cần phân biệt đặc khu này với một tiểu bang khi nói về danh sách các biểu tượng địa phương.

Khi hoa thật gặp hoa giấy

Vườn Thực vật Mỹ xác nhận triển lãm America’s State Flowers: An America250 Celebration diễn ra từ ngày 10/4 đến 12/10/2026. Chương trình kỷ niệm 250 năm nước Mỹ giới thiệu hoa biểu tượng của các bang và vùng lãnh thổ qua cây sống, minh họa thực vật, mẫu ép khô và các tác phẩm giấy.

Một điểm nhấn là bộ hoa giấy của nghệ sĩ thực vật Emily Paluska. Theo giới thiệu chính thức, các mẫu hoa được làm với chi tiết công phu để tái hiện đặc trưng của những loài hoa đại diện. Cách trưng bày cho phép người xem đặt vẻ đẹp thủ công cạnh hình dạng tự nhiên mà nó hướng đến.

Với hoa giấy, người làm phải chuyển đường cong, độ dày và cách các cánh xếp lên nhau sang một chất liệu khác. Sản phẩm vừa gợi nhớ hoa thật, vừa để người xem nhận thấy dấu vết của bàn tay. Ở đây, sự quan sát kỹ không tách khỏi tính thẩm mỹ: màu sắc và cấu trúc đều góp phần làm một loài hoa trở nên dễ nhận biết.

Minh họa thực vật và mẫu ép khô lại đưa ra những cách nhìn khác. Một bên có thể làm nổi bật chi tiết bằng nét vẽ, một bên lưu giữ hình dáng của vật mẫu. Khi cùng xuất hiện trong không gian triển lãm, chúng cho thấy thiên nhiên có thể được ghi chép và diễn tả qua nhiều phương tiện, mỗi phương tiện có một giá trị riêng.

George Cochran Lambdin và mùa hoa trên tranh

Ferrier giới thiệu George Cochran Lambdin (1830–1896) như một họa sĩ Mỹ tiên phong chuyên vẽ hoa hồng. Những bức tranh hoa của ông còn được phổ biến rộng hơn qua các bản in, giúp người không sở hữu tranh gốc vẫn có thể đưa hình ảnh ấy vào không gian sống.

Một ví dụ là June Morning, bản in thạch bản màu năm 1878 của L. Prang & Co. dựa trên tranh Lambdin, được Thư viện Công cộng Boston lưu giữ. Bài nguồn dùng tác phẩm để cho thấy việc in màu đã góp phần đưa tranh hoa đến công chúng Mỹ như thế nào.

Ở góc nhìn nghệ thuật, hoa không chỉ là tên một loài cây. Họa sĩ còn phải chọn ánh sáng, hướng cành, tương quan giữa bông nở và lá, cũng như cách màu sắc đi qua toàn bộ bố cục. Những lựa chọn ấy biến một đối tượng quen thuộc thành một trải nghiệm thị giác riêng.

Martin Johnson Heade và vẻ tĩnh lặng của hoa

Martin Johnson Heade (1819–1904) là tên tuổi thứ hai được Ferrier nhắc đến. Trong khoảng hai thập niên cuối đời, ông tập trung nhiều vào tranh chim và hoa, đặc biệt liên quan đến vùng đông nam nước Mỹ. Hoa hồng Cherokee là một trong những đối tượng ông yêu thích.

Bài nguồn giới thiệu Cherokee Roses in a Glass Vase, được ghi niên đại khoảng 1883–1888. Tranh sơn dầu có kích thước khoảng 48,3 × 30,5 cm. Những bình hoa thanh nhã hoặc mặt vải nhung là các yếu tố thường gắn với tranh hoa của Heade trong phần giới thiệu này.

Đặt hoa vào một bình thủy tinh hoặc trên nền vải khiến người xem chú ý đến chất liệu bên cạnh hình dáng. Ánh sáng đi qua thủy tinh khác với ánh sáng nằm trên cánh hoa hay bề mặt nhung. Chính những tương quan ấy giúp tranh tĩnh vật giữ được sự phong phú dù đề tài có vẻ đơn giản.

Các hình trong bài này là minh họa cho chủ đề nghệ thuật hoa; chúng không phải bản chụp tác phẩm của Lambdin, Heade hay bộ hoa giấy của Paluska. Độc giả có thể xem bản in June Morning qua liên kết Thư viện Công cộng Boston ở cuối bài.

Mỗi địa phương, một loài hoa

Danh sách hoa biểu tượng trong bài nguồn cho thấy sự đa dạng vượt xa hoa hồng. Alaska có hoa lưu ly; California có anh túc California; Kansas có hướng dương; Indiana có mẫu đơn; New Hampshire có tử đinh hương tím. Arizona chọn hoa xương rồng saguaro, còn New Mexico chọn yucca.

Nhiều lựa chọn khác gợi liên hệ với cây cối và cảnh quan địa phương: Florida có hoa cam; Arkansas và Michigan có hoa táo; Delaware có hoa đào; Louisiana và Mississippi có mộc lan phương Nam. Minnesota được đại diện bằng loài lan hài hồng trắng, trong khi Texas gắn với bluebonnet.

Một số bang cùng chọn những nhóm hoa gần nhau. Violet xuất hiện trong danh mục của Illinois, New Jersey, Rhode Island và Wisconsin. Goldenrod là lựa chọn của Kentucky và Nebraska. Những sự trùng gặp đó không làm mất đặc điểm địa phương, mà cho thấy một loài hoa có thể mang ý nghĩa với nhiều cộng đồng.

Triển lãm còn bao gồm các vùng lãnh thổ: Puerto Rico với flor de maga, Guam với puti tai nobio, quần đảo Bắc Mariana với flores mayo và Quần đảo Virgin thuộc Mỹ với yellow elder. Tên gọi địa phương góp thêm một lớp văn hóa cho danh mục thực vật.

Từ một bông hồng trong vườn đến bản in thế kỷ XIX và những cánh hoa giấy hiện đại, điều nối các hình thức này là sự chú ý dành cho thiên nhiên. Nghệ thuật không giữ được hương hoa hay vòng đời của cây, nhưng có thể lưu lại cách con người đã nhìn, yêu thích và gửi gắm ký ức vào chúng.

Biên dịch, biên tập theo Lorraine Ferrier, The Epoch Times. Lịch và nội dung trưng bày: Vườn Thực vật Mỹ. Xem June Morning trong bộ sưu tập Thư viện Công cộng Boston.