George Elbridge Whiting: Người nghệ sĩ organ của New England

Cuối thế kỷ 19, nước Mỹ chứng kiến sự hồi sinh trong việc thưởng thức, biểu diễn, giảng dạy và sáng tác nhạc cổ điển. Nhóm sáu nhà soạn nhạc vùng New England, thường được gọi là “Boston Six” hoặc Trường phái New England thứ hai, giữ vai trò tiên phong. Các nhà sử học âm nhạc còn ghi nhận ba nhạc sĩ cùng thời, cùng khu vực hoạt động gần gũi với nhóm sáu người ấy. Một trong những thành viên “danh dự” đó là George Elbridge Whiting (1840–1923), nghệ sĩ organ và nhà soạn nhạc có tiếng.

Thần đồng âm nhạc New England

Whiting sinh tại Holliston, bang Massachusetts, ngày 14/9/1840, dù một số tài liệu ghi năm sinh là 1843. Gia đình ông gắn với âm nhạc: mẹ là ca sĩ, ít nhất hai anh em trai cũng là nhạc công.

Năm lên năm, George học piano với anh trai Amos, người chơi organ tại một nhà thờ ở Springfield. Chẳng bao lâu ông chuyển sang học organ. Ở tuổi 13, ông đã chơi đủ thành thạo để ra mắt công chúng trong một buổi hòa nhạc tại Worcester.

Năm 15 tuổi, Whiting trở thành nghệ sĩ organ của Nhà thờ North Congregational tại Hartford, Connecticut, tiếp quản vị trí từng thuộc về nhà soạn nhạc kiêm nghệ sĩ organ Dudley Buck (1839–1909). Cùng năm, ông lập Hội Beethoven để luyện tập các tác phẩm thánh nhạc và nhạc của nhà soạn nhạc Đức. Tư liệu về hội còn ít, song một bài trên Yale Courant năm 1866 nói đến một buổi biểu diễn của Hội Beethoven, cho thấy hội đã hoạt động ít nhất 11 năm.

Năm 1862, Whiting chuyển đến Boston và chơi organ tại Nhà thờ Mount Vernon Congregational dưới thời mục sư Edward Norris Kirk. Sau đó, ông làm nghệ sĩ organ tại Tremont Temple, một nhà thờ Baptist ở Boston. Ông thỉnh thoảng trình diễn độc tấu organ, trong đó có tại Boston Music Hall, đồng thời tiếp tục học với George W. Morgan ở New York.

Học hỏi ở châu Âu

Năm 1863, như nhiều nhạc sĩ Mỹ nghiêm túc cùng thời, Whiting sang châu Âu để học tiếp. Thay vì đến Đức hoặc Pháp, ông chọn Anh. Tại Liverpool, ông học với William Thomas Best, một trong những nghệ sĩ organ hàng đầu nước Anh, và đôi khi thay thầy chơi đàn tại nhà thờ.

Sau một năm, ông trở về Hoa Kỳ, làm nghệ sĩ organ và chỉ huy hợp xướng tại Nhà thờ St. Joseph ở Albany, New York. Ba năm sau, Whiting trở lại Boston; ông giữ vai trò giám đốc âm nhạc kiêm nghệ sĩ organ tại King’s Chapel trong năm năm và làm việc tại Music Hall thêm một năm.

Năm 1874, ông quay lại châu Âu, lần này ở Berlin khoảng một năm. Whiting không tập trung vào kỹ thuật organ mà học sáng tác: hòa âm với Carl August Haupt, phối khí với Robert Radecke. Kiến thức và cảm hứng mới đưa ông đến một vai trò quan trọng khác: người thầy.

Người thầy tại Nhạc viện New England

Sau khi về Boston, Whiting trở thành giảng viên organ chính và đảm nhiệm công việc quản lý tại Nhạc viện New England, khi đó vẫn là một trường âm nhạc đang phát triển. Ông đồng thời chơi organ tại Nhà thờ Immaculate Conception và chỉ huy Foster Club, một nhóm hợp xướng địa phương.

Năm 1879, theo lời mời của giám đốc Theodore Thomas, Whiting rời nhạc viện để đứng đầu bộ môn organ của Trường Âm nhạc tại Cincinnati. Năm 1883, ông trở lại giảng dạy ở Nhạc viện New England. Trong số học trò của ông có George Whitefield Chadwick, một thành viên trẻ của “Boston Six” về sau trở thành giám đốc có ảnh hưởng của chính nhạc viện.

Whiting cũng tiếp tục công việc tại Nhà thờ Immaculate Conception. Ông gắn bó với vị trí này trong 34 năm, nâng cao chất lượng âm nhạc trong các buổi lễ và chỉ huy dàn hợp xướng.

Một nhà soạn nhạc Mỹ

Từ đầu thập niên 1870, Whiting thể hiện rõ bản sắc sáng tác của mình. Những vị trí tại nhà thờ cho ông cơ hội viết và trình diễn thánh nhạc. Ông viết năm bản lễ Mass cho Nhà thờ Immaculate Conception tại Boston, dành cho giọng hát, dàn nhạc và organ; một bản Te Deum cho lễ khánh thành nhà thờ chính tòa năm 1874; cùng nhiều cantata và các bộ tác phẩm cho giờ kinh chiều.

Ở lĩnh vực âm nhạc thế tục, ông sáng tác cho cả dàn nhạc nhỏ và lớn: tổ khúc, khúc mở màn hòa nhạc và các bài hát nghi lễ. Ông còn viết ca khúc nghệ thuật cho giọng hát và piano, các tác phẩm độc tấu piano và nhiều bài thánh ca. Nhiều cantata thế tục và ballad hợp xướng của Whiting được viết cho Foster Club và được nhóm này biểu diễn lần đầu. Tác phẩm có lẽ khác thường nhất của ông là vở opera một màn bằng tiếng Italy mang tên Leonora, viết năm 1893.

Ngày nay, công chúng chủ yếu còn nhớ đến các tác phẩm organ của Whiting, bởi đây là nhạc cụ gắn với ông nhất. Ông biên soạn tuyển tập tư liệu organ cho những ca sĩ trẻ và xuất bản sách về kỹ thuật chơi đàn, gồm The Organist (1870) và The First Six Months on the Organ (1870).

Với ba vai trò nhà soạn nhạc, nhà giáo và nghệ sĩ biểu diễn, Whiting góp sức đáng kể cho đời sống âm nhạc New England. Tác giả bài nguồn cho rằng đã đến lúc những tác phẩm của ông được tìm lại, thu âm và biểu diễn nhiều hơn.

Nguồn: Tiffany Brannan, “George E. Whiting: Uncommon Organist and Composer of Organ Music”, The Epoch Times, 2/11/2026. DKN.TV dịch và biên tập từ bài nguồn.