Trung Quốc dùng dữ liệu lớn tìm lao động chưa tham gia bảo hiểm hưu trí

Trung Quốc đang sử dụng phân tích dữ liệu lớn để xác định và đưa những lao động chưa có bảo hiểm hưu trí nhà nước vào hệ thống, trong bối cảnh dân số già hóa và kinh tế suy yếu gây sức ép ngày càng lớn lên tài chính.

Sáng kiến được Thứ trưởng Nhân lực và An sinh xã hội Lý Trung công bố ngày 10/10. Kế hoạch còn hướng tới việc chuyển thêm lao động nhập cư, người làm việc qua nền tảng và những người có hình thức việc làm linh hoạt khác sang một chế độ hưu trí đòi hỏi mức đóng góp cao hơn đáng kể.

Đây thường là những người không có việc làm ổn định, thuộc nhóm thu nhập thấp. Các nhà phân tích trao đổi với Epoch Times nhận định Bắc Kinh đang nhắm tới nhóm dễ bị tổn thương này để tăng nguồn thu.

Hứa Chấn, người có nhiều kinh nghiệm trong thị trường vốn Trung Quốc, nói với Epoch Times rằng việc chuyển đổi có thể làm tăng mạnh số tiền lao động phải đóng, ngay khi nhiều người đang đối mặt việc làm bấp bênh và thu nhập trì trệ.

“Vì sự chuyển đổi này, người dân bình thường từ chỗ đóng vài trăm nhân dân tệ mỗi năm sẽ phải đóng gần 10.000 nhân dân tệ [1.500 USD] mỗi năm”, ông Hứa nói.

Theo ông, việc tăng gánh nặng đóng góp của lao động sẽ đưa thêm tiền vào các quỹ hưu trí. “Đây là rút máu từ tiền mưu sinh của người dân bình thường để lấp khoảng trống tài chính hưu trí”, ông nói.

Thúc đẩy chuyển sang mức đóng cao hơn

Nhà chức trách Trung Quốc muốn chuyển thêm lao động từ chương trình hưu trí cơ bản tự nguyện do nhà nước hỗ trợ, vốn thường có mức đóng tương đối thấp, sang chế độ hưu trí dành cho người lao động với khoản đóng cao hơn nhiều.

Các phương án đang được xem xét gồm chia sẻ chi phí giữa chủ sử dụng lao động, công ty nền tảng và người lao động. Theo dữ liệu chính thức được bài nguồn dẫn, tỷ lệ đóng của cá nhân trong nhóm được nhắm tới hiện là 8%, còn phần của chủ sử dụng lao động có thể lên tới 20%.

Nhà bình luận thời sự Trung Quốc Vương Hách, sống tại Mỹ, nói với Epoch Times rằng những biện pháp gần đây như nâng tuổi nghỉ hưu, kéo dài thời gian đóng tối thiểu và yêu cầu đóng theo tiền lương thực tế đều hướng tới mở rộng số người đóng và tăng nguồn thu hưu trí.

Tuy nhiên, ông cho rằng số người có thể được bổ sung vào hệ thống là hữu hạn. Nhiều lao động có thể không đủ khả năng đóng mức cao hơn, đặc biệt khi thiếu việc làm ổn định hoặc thu nhập thường xuyên.

Dân số già hóa, kinh tế suy yếu

Hệ thống hưu trí Trung Quốc đối mặt những thách thức dân số ngày càng lớn khi số người cao tuổi tăng lên trong khi số lao động mới tham gia hệ thống giảm xuống.

Theo ông Hứa, kinh tế suy yếu làm sức ép nặng thêm. Thất nghiệp, giảm lương và gián đoạn đóng bảo hiểm xã hội có thể làm giảm dòng tiền vào quỹ hưu trí.

Nhà chức trách đã áp dụng các biện pháp yêu cầu người lao động đóng lâu hơn trước khi được nhận lương hưu.

Tháng 9/2024, Bắc Kinh công bố nâng dần tuổi nghỉ hưu: nam từ 60 lên 63 tuổi; nữ công nhân từ 50 lên 55 tuổi; nữ thuộc nhóm chuyên môn từ 55 lên 58 tuổi.

Từ năm 2030, số năm đóng tối thiểu để được nhận lương hưu cơ bản hằng tháng cũng sẽ tăng dần từ 15 lên 20 năm.

Một giải thích tư pháp của Tòa án Nhân dân Tối cao ban hành tháng 8/2025 làm rõ rằng thỏa thuận giữa chủ sử dụng lao động và người lao động nhằm không đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc không có giá trị pháp lý.

Những chính sách này có thể củng cố nguồn tài chính hưu trí, đồng thời tăng gánh nặng tiềm tàng cho người lao động và doanh nghiệp.

Ông Hứa cho rằng thách thức với Bắc Kinh không chỉ nằm ở việc xác định ai đang ngoài hệ thống, mà còn ở việc khiến họ có thể đóng góp đều đặn.

Dịch đầy đủ nội dung chính từ The Epoch Times. Lý Tịnh và La Á đóng góp cho bài nguồn.