Sau khi Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi đưa ra quan điểm “Sự cố Đài Loan” vào tháng 11 năm ngoái, căng thẳng Trung – Nhật đã leo thang nhanh chóng, Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) đã thực hiện một loạt biện pháp tẩy chay Nhật Bản. Theo các nguồn tin am hiểu vụ việc, vào cuối năm ngoái, ĐCSTQ đã hiếm hoi yêu cầu các quốc gia Đông Nam Á liên minh “kháng Nhật”, nhưng nỗ lực này thu lại kết quả rất ít ỏi, chỉ có Myanmar công khai lên án phát ngôn của bà Takaichi.

Tờ South China Morning Post của Hồng Kông ngày 6/2 dẫn lời nhiều nguồn tin thân cận cho biết, vào cuối năm ngoái, ĐCSTQ đã triệu tập đại sứ hoặc phó đại sứ của hầu hết các nước Đông Nam Á để tổ chức một cuộc họp tại Bắc Kinh. Cuộc họp này được định hướng là một kênh truyền thông để lắng nghe quan điểm của các nước trong khu vực về phát ngôn của bà Sanae Takaichi.

Theo các nguồn tin yêu cầu giấu tên, tại cuộc họp do một quan chức cấp phó vụ trưởng chủ trì này, phía Trung Quốc đã thúc giục các nước nên đứng về phía Bắc Kinh và ủng hộ lập trường của Trung Quốc đối với phát ngôn của Thủ tướng Nhật Bản.

Các đặc sứ Đông Nam Á tham dự cuộc họp đã được phía ĐCSTQ thông báo rằng, vì các quốc gia liên quan trong khu vực từng bị Nhật Bản xâm lược trong Thế chiến II, nên lẽ đương nhiên họ phải ủng hộ lập trường của Bắc Kinh.

Báo cáo cho biết, cuộc họp này mang lại rất ít hiệu quả cho Bắc Kinh. Cho đến nay, quốc gia Đông Nam Á duy nhất công khai lên án phát ngôn của bà Takaichi chỉ có Myanmar – quốc gia vốn xem ĐCSTQ là chỗ dựa lớn nhất trong khu vực.

Báo cáo cũng nhận định, cuộc gặp hiếm hoi với các nhà ngoại giao cao cấp Đông Nam Á này đã làm nổi bật nỗ lực tích cực của Trung Quốc trong việc lôi kéo sự ủng hộ để đối phó với Nhật Bản, nhưng đồng thời cũng để lộ những hạn chế trong ngoại giao của ĐCSTQ.

Jeremy Chan, chuyên gia phân tích cấp cao tại công ty tư vấn rủi ro chính trị Eurasia Group, chỉ ra rằng Trung Quốc với tư cách là đối tác thương mại lớn nhất của Đông Nam Á, hy vọng dựa vào tầm ảnh hưởng khổng lồ tại khu vực này để chi phối các quốc gia khác.

Tuy nhiên, Jeremy Chan cho rằng, mặc dù Bắc Kinh cố gắng lợi dụng kinh nghiệm từng cùng bị chủ nghĩa quân phiệt Nhật Bản đàn áp để tìm kiếm những người cùng chí hướng, nhưng các quốc gia đều nhận ra rằng thế giới đã thay đổi. Việc nhắc lại lịch sử xâm lược của Nhật Bản không mang lại lợi ích đặc biệt nào.

Nguồn tin cho biết, sau cuộc họp này, Bắc Kinh dường như đã điều chỉnh nhẹ chiến lược. Các quan chức ĐCSTQ yêu cầu các nước giữ lập trường trung lập trong vấn đề đối với Nhật Bản; nhưng cũng có nguồn tin cho biết Bắc Kinh vẫn đang “khéo léo” vận động sự ủng hộ.

( Tác giả: Phương Tầm đăng ngày 07/02/2026 trên aboluowang.com)