Tỷ lệ đột quỵ ở người 20–54 tuổi tại một vùng của Mỹ tăng gần gấp đôi trong 27 năm
Nghiên cứu tại vùng Cincinnati và Bắc Kentucky cho thấy tỷ lệ đột quỵ ở người 20–54 tuổi tăng từ 33,9 lên 62,2 ca trên 100.000 người-năm giữa giai đoạn 1993–1994 và năm 2020.

Một nghiên cứu tại vùng Cincinnati và Bắc Kentucky ghi nhận tỷ lệ đột quỵ ở người 20–54 tuổi tăng từ 33,9 lên 62,2 ca trên 100.000 người-năm trong 27 năm. Phần lớn mức tăng đến từ đột quỵ thiếu máu não, và hơn bốn trong mười ca thuộc loại này chưa xác định được nguyên nhân.
Nghiên cứu trên tạp chí Neurology xem xét các ca đột quỵ nhập viện tại khu vực năm quận thuộc vùng Cincinnati mở rộng và Bắc Kentucky qua sáu giai đoạn từ 1993 đến 2020. Nhóm ghi nhận 2.076 ca đột quỵ lần đầu ở người trẻ. Tỷ lệ 62,2 ca trên 100.000 người-năm vào năm 2020 tương đương khoảng sáu ca trên 10.000 người trong một năm. Kết quả chỉ phản ánh khu vực và giai đoạn được nghiên cứu. Mức tăng xuất hiện ở cả nhóm 20–39 tuổi và nhóm 40–54 tuổi.
Đột quỵ thiếu máu não xảy ra khi cục máu đông làm tắc dòng máu tới một phần não. Tỷ lệ của loại đột quỵ này gần gấp đôi, từ 23,8 lên 47,3 ca trên 100.000 người-năm. Hai loại đột quỵ do xuất huyết trong hoặc quanh não không thay đổi đáng kể. Một số nghiên cứu quần thể khác cũng ghi nhận tỷ lệ ở người trẻ tăng hoặc giảm chậm hơn so với người lớn tuổi.
Những yếu tố có thể liên quan
Trong các ca đột quỵ thiếu máu não, tỷ lệ ca do cục máu đông hình thành trong tim rồi di chuyển lên não tăng từ 10,5% lên 18,5%. Trong số người trẻ bị đột quỵ, tỷ lệ ghi nhận tăng huyết áp tăng từ 47,3% lên 60,3%, đái tháo đường từ 19,1% lên 25,5%, và rung nhĩ từ 1,4% lên 5,9%. Tăng huyết áp và đái tháo đường có thể làm tổn thương mạch máu theo thời gian. Rung nhĩ khiến máu dễ ứ lại trong tim và có thể tạo cục máu đông. Các tác giả lưu ý rung nhĩ có thể tăng thật hoặc đơn giản được phát hiện nhiều hơn nhờ theo dõi tim tốt hơn.
Tỷ lệ sử dụng chất được ghi nhận cũng tăng mạnh, trong đó cần sa chiếm phần lớn mức tăng. Việc sàng lọc và ghi chép tốt hơn có thể giải thích một phần, dù dữ liệu toàn nước Mỹ cũng cho thấy việc sử dụng cần sa phổ biến hơn. Bác sĩ thần kinh Oscar Mancera-Páez, người không tham gia nghiên cứu, cho hay có những cơ chế có thể liên hệ cần sa với đột quỵ, như co thắt mạch máu não, thay đổi huyết áp đột ngột, tăng đông máu và đôi khi rối loạn nhịp tim. Nghiên cứu này chưa xác lập nguyên nhân.
Số ca được chụp cộng hưởng từ (MRI) tăng trong giai đoạn nghiên cứu. Nhóm tác giả cho rằng khả năng phát hiện tốt hơn khó giải thích toàn bộ mức tăng. Nghiên cứu trước đó cho thấy MRI vừa giúp nhận ra đột quỵ, vừa giúp phân biệt các tình trạng giống đột quỵ. Người lớn tuổi cũng được hưởng lợi từ kỹ thuật chụp tốt hơn nhưng tỷ lệ đột quỵ trong nhóm này không tăng tương tự.
Hơn 40% ca thiếu máu não chưa rõ nguyên nhân
Bác sĩ Michelle Leppert, phó giáo sư thần kinh học tại Trung tâm Y khoa Tufts, cho biết còn nhiều điều chưa rõ về mức tăng đột quỵ thiếu máu não ở người trẻ. Trên toàn nước Mỹ, béo phì và đái tháo đường tăng, trong khi mức cholesterol được cải thiện và tỷ lệ hút thuốc giảm. Bà cho rằng mức tăng huyết áp cũng không đủ giải thích toàn bộ xu hướng.
Nghiên cứu riêng của bà ghi nhận ở người dưới khoảng 45 tuổi, đột quỵ thiếu máu não phổ biến hơn ở phụ nữ, dù đàn ông trẻ thường có nhiều yếu tố nguy cơ truyền thống hơn. Đau nửa đầu có triệu chứng báo trước, như thấy chớp sáng hoặc điểm mù tạm thời, liên quan tới nguy cơ đột quỵ thiếu máu não khoảng gấp đôi, song nguy cơ tuyệt đối vẫn thấp. Mối liên hệ chưa được hiểu đầy đủ. Thay đổi hoạt động não và lưu lượng máu có thể góp phần.
Các yếu tố khác gồm lỗ bầu dục còn thông giữa hai buồng trên của tim, biến chứng liên quan thai kỳ, phơi nhiễm nội tiết tố, bệnh tự miễn và rối loạn đông máu. Bác sĩ Mancera-Páez cũng nêu chứng ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ, yếu tố chưa được khảo sát trong nghiên cứu, nhất là ở người béo phì, khó kiểm soát huyết áp hoặc có rung nhĩ. Những lần giảm oxy và thay đổi huyết áp lặp lại có thể ảnh hưởng nguy cơ tim mạch. Theo ông, ở một số bệnh nhân, bác sĩ có thể cần tìm thêm nguyên nhân về tim mạch, chuyển hóa, dinh dưỡng, viêm, nhiễm trùng hoặc di truyền.
Tử vong ngắn hạn giảm nhẹ
Tỷ lệ người trẻ tử vong trong 30 ngày sau đột quỵ giảm từ 11,7% xuống 9,4%. Cải thiện rõ nhất ở đột quỵ do xuất huyết trong não, còn tỷ lệ tử vong sau đột quỵ thiếu máu não không giảm đáng kể. Những tiến bộ trong hồi sức thần kinh và điều trị một số dạng xuất huyết có thể giúp tăng khả năng sống sót. Người sống sót vẫn có thể chịu di chứng. Các tác giả lo số ca tăng sẽ kéo theo gánh nặng khuyết tật lâu dài cho người bệnh và gia đình.
Nhận biết dấu hiệu và kiểm soát nguy cơ
Bác sĩ Leppert khuyên kiểm soát huyết áp, đường huyết và cholesterol, đồng thời tránh hút thuốc. Phụ nữ có chứng đau nửa đầu kèm triệu chứng báo trước nên trao đổi với bác sĩ về biện pháp tránh thai. Hướng dẫn của Mỹ khuyên nhóm này tránh biện pháp tránh thai phối hợp chứa estrogen vì nguy cơ đột quỵ.
Yếu hoặc tê đột ngột một bên cơ thể, khó nói hoặc khó hiểu lời nói, thay đổi thị lực, mất thăng bằng hoặc đau đầu dữ dội không rõ nguyên nhân có thể là dấu hiệu đột quỵ. Nếu có dấu hiệu nghi ngờ, cần gọi cấp cứu ngay.
Theo Rachel Ann T. Melegrito, The Epoch Times. Đối chiếu nghiên cứu gốc trên Neurology và hướng dẫn nhận biết đột quỵ của CDC Mỹ.


