Làm những việc nhỏ thong thả: Vì sao nhiều người thấy dễ chịu hơn?

Những việc nhỏ không đặt nặng kết quả

Cohen gọi đó là “puttering”: làm việc lặt vặt theo ý thích, chuyển từ việc này sang việc khác mà không nhất thiết phải hoàn tất mọi thứ. Nó khác với một buổi tập thể dục có cấu trúc hoặc việc nhà theo danh sách bắt buộc ở chỗ cảm giác tự chọn và nhịp độ nhẹ nhàng. Tưới cây, chỉnh lại đồ đạc hay đi bộ không có điểm đến đều có thể là ví dụ.

Bài nguồn dẫn một nghiên cứu đoàn hệ trên JAMA Network Open về việc thay thời gian ngồi bằng hoạt động thể chất nhẹ. Nhà sinh lý học vận động Keith Diaz, thuộc Trung tâm Y khoa Đại học Columbia, cho rằng mọi chuyển động đều có giá trị, không nhất thiết phải theo quan niệm “không đau thì không hiệu quả”.

Trong một nghiên cứu do Diaz dẫn dắt, việc thay 30 phút ngồi bằng 30 phút hoạt động nhẹ có liên hệ với nguy cơ tử vong thấp hơn 17% trong thời gian theo dõi. Đây là mối liên hệ quan sát được, không chứng minh rằng một hoạt động cụ thể tự nó kéo dài tuổi thọ. Ông cũng nói những quãng vận động ngắn có thể tác động đến đường huyết và huyết áp; một nghiên cứu khác trong bài nguồn xem xét các chỉ số này.

Diaz nhận xét nhiều việc từng buộc con người ra ngoài nay được dịch vụ giao tận nơi thay thế. Ông khuyến khích tự đi mua sắm khi phù hợp, đứng dậy làm vài việc trong nhà và tránh suy nghĩ rằng chỉ một buổi tập hoàn chỉnh mới đáng kể. Hoạt động nhẹ không thay thế mọi lợi ích của tập luyện, nhưng có thể bớt đi một phần thời gian ngồi liên tục.

Giữ sự linh hoạt trong tuổi già

Carolyn Baum, giáo sư danh dự về hoạt động trị liệu, thần kinh học và công tác xã hội tại Đại học Washington ở St. Louis, nhìn nhận việc làm lặt vặt như một cách tiếp tục vận động và tự lập. Ở tuổi 83 khi trò chuyện với tác giả, bà vẫn thực hành quan điểm đó trong sinh hoạt của mình.

Baum cho rằng thay đổi cách làm những việc quen thuộc có thể kích thích tư duy. Bà gợi ý thử một điều mới rất nhỏ, chẳng hạn thêm gia vị khác vào công thức nấu ăn yêu thích. Đây là lời khuyên về lối sống của chuyên gia, không phải kết luận rằng một việc nhà đơn lẻ sẽ cải thiện chức năng não ở mọi người.

Vì sao nghỉ nhịp lại dễ khiến ta áy náy?

Bobby Hoffman, phó giáo sư tâm lý học giáo dục tại Đại học Central Florida, nói nhiều người đánh giá thấp việc chậm lại và cho não nghỉ ngơi. Trong cuốn Hack Your Motivation xuất bản năm 2017, ông mô tả nhịp chậm như một chiến lược để lấy lại năng lượng, chứ không đồng nghĩa với lười biếng.

Hoffman cũng bàn về hệ thống tưởng thưởng và động lực. Những hành động nhỏ do chính mình chọn, như lau mặt bàn hoặc sắp lại một kệ, có thể tạo cảm giác hoàn thành và khuyến khích bước tiếp theo. Bài nguồn liên hệ trải nghiệm này với dopamine, song không có phép đo trong bài để khẳng định mỗi việc nhỏ làm thay đổi dopamine theo một mức nhất định.

Một khoảng thời gian không cần tối ưu hóa

Mona Sharma, người làm về dinh dưỡng và sức khỏe, kể rằng những vấn đề tim mạch và các ca phẫu thuật của chính mình khiến bà xem lại cách tiếp cận sức khỏe. Theo bà, nhiều người kiệt sức vì biến chăm sóc bản thân thành một nhiệm vụ phải đạt thành tích. Hoạt động nhẹ tự chọn đem đến cảm giác được chậm lại.

Sharma nêu những ví dụ rất bình thường: tưới cây, dọn một ngăn kéo, đi bộ không đặt đích đến, hoặc đơn giản nhìn lên bầu trời. Bà cho rằng chúng có thể giúp cơ thể bớt căng thẳng và chuyển sang trạng thái thư giãn. Những mô tả về cortisol hay hệ thần kinh đối giao cảm trong lời bà là nhận định chuyên môn được bài nguồn dẫn lại, không phải kết quả đo trực tiếp từ các ví dụ này.

Bà cũng liên hệ nhịp làm việc chậm với sự lặp lại, nghi thức và chú tâm trong nhiều truyền thống xưa. Theo trải nghiệm của bà, khi bớt áp lực phải liên tục đạt thành tích, một số người thấy hơi thở sâu hơn, suy nghĩ lắng lại và dễ sáng tạo hơn. Đây là cảm nhận và quan sát được quy cho Sharma.

Ba gợi ý của Sharma là lắng nghe cơ thể thay vì tự phán xét; di chuyển theo nhịp vừa sức thay vì thúc ép liên tục; và dành trước một khoảng thời gian cho những việc nhỏ. Bà đề xuất thử 10–20 phút mỗi ngày, xem đó là một cách tạo thói quen chứ không phải chỉ tiêu bắt buộc.

Từ những nghiên cứu về thời gian ngồi đến lời kể của các chuyên gia, điểm chung là khuyến khích đưa vận động nhẹ và khoảng nghỉ tự chọn trở lại ngày thường. Mức lợi ích với từng người còn tùy sức khỏe và hoàn cảnh; những việc lặt vặt có thể bổ sung, chứ không thay thế, việc chăm sóc sức khỏe hay luyện tập phù hợp.

Nguồn: Dịch đầy đủ nội dung chính từ bài “The Surprising Benefits of Puttering” của Debbie Cohen, The Epoch Times (đăng 19/3/2026, cập nhật 18/6/2026). Các nghiên cứu được dẫn có liên kết trong bài.