Úc nhập 17,4 tỷ USD hàng có rủi ro lao động cưỡng bức, ủy viên kêu gọi siết trách nhiệm doanh nghiệp

Đề xuất nghĩa vụ thẩm định bắt buộc

Theo bài của Rex Widerstrom trên The Epoch Times, ông Evans hoan nghênh kế hoạch của chính phủ Úc về một tội danh mới đối với doanh nghiệp lớn không ngăn ngừa nô lệ hiện đại, nhưng cho rằng riêng biện pháp hình sự khó tạo chuyển biến trong hoạt động hằng ngày của doanh nghiệp.

Trong thông cáo ngày 15/10, ông giải thích các vụ truy tố hình sự phức tạp, tốn nguồn lực và chỉ có thể xử lý một số ít trường hợp. Ông đề nghị đặt nghĩa vụ pháp lý rõ ràng để doanh nghiệp lớn thực hiện những bước hợp lý nhằm nhận diện và khắc phục rủi ro trong hoạt động và chuỗi cung ứng.

Luật Chống nô lệ hiện đại của Úc có hiệu lực từ năm 2018 yêu cầu các doanh nghiệp lớn báo cáo rủi ro, nhưng chưa buộc họ hành động đối với những rủi ro ấy. Theo khung cải cách do ủy viên đề xuất, nghĩa vụ thẩm định sẽ áp dụng cho các đơn vị thuộc diện báo cáo, kể cả chính phủ liên bang. Khung này còn gồm tội danh hình sự nhắm vào hành vi nghiêm trọng nhất, quyền khởi kiện dân sự để nạn nhân yêu cầu bồi thường và quy tắc báo cáo hằng năm phù hợp với nghĩa vụ mới.

Chính phủ dự kiến thêm tội danh, Mỹ áp thuế

Ngày 16/7, Bộ trưởng Tư pháp Úc Michelle Rowland công bố kế hoạch đặt tội danh đối với công ty có doanh thu hợp nhất hằng năm trên 100 triệu đô la Úc nếu không ngăn ngừa nô lệ hiện đại trong chuỗi cung ứng. Doanh nghiệp có thể đưa ra biện hộ nếu chứng minh đã thực hiện các bước hợp lý. Đây là kế hoạch cải cách, chưa phải kết luận rằng mọi công ty có hàng hóa liên quan đều vi phạm.

The Epoch Times cho biết tranh luận diễn ra trong bối cảnh Mỹ áp mức thuế 12,5% đối với phần lớn hàng hóa Úc từ ngày 24/7, sau cuộc điều tra về việc các đối tác thương mại không cấm hoặc chưa thực thi đầy đủ lệnh cấm hàng làm bằng lao động cưỡng bức. Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ nói biện pháp đối với 60 nền kinh tế có các mức 10% hoặc 12,5% và một số ngoại lệ theo sản phẩm. Phó thủ tướng Úc Richard Marles ủng hộ mục tiêu chống lao động cưỡng bức nhưng bảo vệ khung pháp luật hiện hành của nước mình.

Rủi ro trong hàng nhập từ Trung Quốc

Vấn đề chuỗi cung ứng cũng xuất hiện trong một vụ kiện tại Úc: tháng 8/2025, một tổ chức người Duy Ngô Nhĩ xin tài liệu từ nhà bán lẻ Kmart về các nhà cung cấp bị cáo buộc có liên hệ với lao động cưỡng bức ở Tân Cương. Kmart bác bỏ cáo buộc và nói doanh nghiệp đã vận hành chương trình tìm nguồn cung ứng có đạo đức hơn 15 năm. Yêu cầu cung cấp tài liệu và cáo buộc không đồng nghĩa tòa án đã xác nhận vi phạm.

Trung Quốc là nguồn nhập khẩu lớn nhất của Úc. Theo số liệu mà The Epoch Times dẫn từ Cục Thống kê Úc, giá trị hàng hóa và dịch vụ nhập từ Trung Quốc năm 2025 là 130,2 tỷ đô la Úc, tương đương khoảng 90 tỷ USD, tăng 12,5% so với năm trước.

Báo cáo về nạn buôn người năm 2026 của Bộ Ngoại giao Mỹ nhận định chính quyền Trung Quốc có chính sách hoặc mô hình lao động cưỡng bức trên diện rộng, trong đó có việc giam giữ người Duy Ngô Nhĩ và các nhóm thiểu số khác ở Tân Cương dưới danh nghĩa “đào tạo nghề”. Đây là đánh giá được quy nguồn cho cơ quan Mỹ.

Dự án Nhân quyền Duy Ngô Nhĩ ước tính năm 2024 Úc nhập khoảng 4,82 tỷ USD hàng hóa từ các ngành có rủi ro cao liên quan lao động cưỡng bức người Duy Ngô Nhĩ, gồm may mặc, nguyên liệu cho pin mặt trời, nhôm và hóa chất. Đây là ước tính về mức độ phơi nhiễm rủi ro theo ngành, không phải kết luận rằng từng lô hàng trong số đó đã được làm bằng lao động cưỡng bức.

Nguồn: Rex Widerstrom, The Epoch Times, 26/10/2026; Ủy viên Chống nô lệ hiện đại Úc; Bộ Tư pháp Úc; Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ; Dự án Nhân quyền Duy Ngô Nhĩ.