Cùng đọc thành tiếng để mở những cuộc trò chuyện sâu hơn
Đọc thành tiếng không chỉ dành cho trẻ nhỏ. Theo Walker Larson, một nhóm bạn cùng đọc thơ, truyện hoặc tiểu luận có thể tạo ra sự hiện diện, trò chuyện và tình bạn sâu sắc hơn.
Trong “Confessions”, Augustine kể rằng Ambrose đọc sách bằng mắt và hiểu bằng tâm trí, trong khi miệng và lưỡi yên lặng. Với Augustine ở thế kỷ IV, việc ấy đáng chú ý. Larson dùng câu chuyện để nhắc rằng đọc thầm không phải lúc nào cũng là thói quen quen thuộc như ngày nay. Ông nhận định việc đọc thành tiếng từng phổ biến hơn, và đọc thầm chỉ trở nên thông dụng vào cuối thế kỷ XVIII.
Nhà sử học Robert Darnton mô tả đời sống đọc sách ở châu Âu thời cận đại: người đọc và người nghe gặp nhau trong xưởng, chuồng trại hay quán rượu. Ở Pháp và Đức, cả nhà có thể quây bên lửa; trẻ chơi, phụ nữ khâu vá, đàn ông sửa dụng cụ trong khi một người đọc. Đối với nhiều người trưởng thành hiện nay, cảnh ấy đã hiếm hơn. Nhưng Larson cho rằng khôi phục một phần thói quen ấy có thể đem lại nhiều điều tốt.
Cùng hiện diện và cùng suy nghĩ
Giáo sư John Cuddeback nhấn mạnh nhu cầu có sự hiện diện phong phú, chân thực và chủ động với nhau. Khi đọc thành tiếng, một người nói, những người khác lắng nghe. Cả nhóm có thể thấy nét mặt nhau và chia sẻ sự chú ý. Larson đối chiếu điều ấy với cảnh mọi người cùng hướng về màn hình trong phòng tối, ít giao tiếp trực tiếp.
Điều quan trọng hơn là cùng suy nghĩ. Một tiểu luận hay câu chuyện có thể tự nhiên dẫn đến đối thoại, làm phong phú khả năng sống cùng người khác. Chia sẻ ý tưởng, niềm vui và sự chú ý là những truyền thống có thể bị mất khi sinh hoạt chung chỉ còn hình thức.
Larson kể ông và vợ gặp một cặp vợ chồng khác hai tuần một lần để đọc thơ. Có lúc họ đọc tiểu luận hay truyện. Những cuộc trò chuyện từ tác phẩm diễn ra tự nhiên, đi vào những điều có ý nghĩa và khiến tình bạn sâu hơn. Ông đồng tình với Cuddeback rằng những trải nghiệm phong phú nhất thường được chia sẻ cùng người mình yêu quý.
Bắt đầu bằng một buổi ngắn
Một nhóm đọc có thể bắt đầu đơn giản: mời vài người bạn, chuẩn bị đồ uống hay món ăn nhẹ, rồi chọn một tiểu luận, bài thơ, bản tin hoặc truyện ngắn. Lần đầu nên giữ trong khoảng một giờ hoặc ít hơn. Tác phẩm ngắn giúp mọi người làm quen mà không thấy đây là một nghĩa vụ lớn.
Độ dài và chất lượng là hai điều cần cân nhắc. Larson gợi ý chọn những tác phẩm có giá trị bền lâu. Với thơ, danh sách ông nêu gồm Shakespeare, John Donne, Keats, Tennyson, Wordsworth, Byron, Elizabeth Barrett Browning, Emily Dickinson, Gerard Manley Hopkins, Robert Frost và T. S. Eliot.
Với tiểu luận hoặc truyện, ông đề nghị thử G. K. Chesterton, Edgar Allan Poe, Wendell Berry, Flannery O’Connor và C. S. Lewis. Những lựa chọn cụ thể khác là “Apology” của Plato, “Joyas Voladoras” của Brian Doyle, “Leaf by Niggle” của Tolkien, hoặc một chương trong “Pilgrim at Tinker Creek” của Annie Dillard.
Nhóm cũng có thể chọn một chương trong sách dài. Nếu duy trì gặp đều đặn, từng phần sẽ nối lại thành cả cuốn. Không cần hoàn thành mọi thứ trong một tối.
Để người nghe theo được lời văn
Người đọc nên phát âm rõ và dùng âm lượng đủ nghe. Nhịp cần phù hợp với nội dung; giọng, tốc độ và độ lớn có thể thay đổi ở những đoạn quan trọng. Khoảng dừng giúp ý nghĩa hiện ra. Thử bước vào tác phẩm và đặt một chút biểu cảm đúng chỗ, thay vì đọc đều mọi câu.
Larson gợi ý nghe những người đọc sách nói giỏi để học cách thể hiện. Nhưng một cuộc đọc với bạn bè không phải lớp biểu diễn. Không cần gây áp lực quá mức cho mình hoặc người khác. Hãy giữ sự tự nhiên và để lời văn có cơ hội cất tiếng.
Cho cuộc trò chuyện một khoảng mở
Văn chương hay có thể đem lại niềm vui ngay cả khi không thảo luận. Dẫu vậy, cảm xúc và câu hỏi thường tự xuất hiện sau khi đọc. Những câu hỏi chân thực, chưa có sẵn câu trả lời, khơi gợi sự tò mò và cho phép nhiều góc nhìn.
Người mở đầu có thể nêu một hoặc hai nhận xét rồi chờ người khác. Larson nhắc đừng sợ im lặng: một khoảng nghỉ có thể là lúc người nghe đang suy nghĩ. Đối với người điều phối, khoảng ấy thường có vẻ dài hơn so với người khác.
Không nên dựng một chương trình quá cứng. Hãy để tác phẩm dẫn cuộc nói chuyện, chỉ đẩy nhẹ khi cần. Các ý tưởng có thể nối với đời sống của từng người. Một buổi đọc như vậy là dịp cùng những người thân yêu tìm hiểu sự thật và vẻ đẹp, trong một cuộc khám phá chung.
Walker Larson — The Epoch Times, đăng ngày 4/3/2024, cập nhật ngày 25/9/2024. Bản dịch nội dung chính; các khuyến nghị và đánh giá thuộc tác giả.
Về tác giả: Trước khi viết báo tự do và viết về văn hóa, Walker Larson dạy văn học và lịch sử tại một học viện tư ở Wisconsin, nơi ông sống cùng vợ và con gái. Ông có bằng thạc sĩ về văn học và ngôn ngữ Anh; bài viết xuất hiện trên The Hemingway Review, Intellectual Takeout và bản tin The Hazelnut. Ông là tác giả hai tiểu thuyết “Hologram” và “Song of Spheres”.
