Những phác họa Jamaica mở cánh cửa vào nghệ thuật của Frederic Church
Triển lãm tại Cooper Hewitt ở New York giới thiệu hơn 60 nghiên cứu và phác họa từ chuyến đi Jamaica năm 1865, nhân 200 năm ngày sinh họa sĩ.

Năm nay đánh dấu 200 năm ngày sinh họa sĩ phong cảnh Mỹ Frederic Edwin Church (1826–1900), một nhân vật hàng đầu của trường phái Hudson River. Nhân dịp này, Bảo tàng Thiết kế Cooper Hewitt thuộc Smithsonian tại thành phố New York vừa mở triển lãm Frederic Church in Jamaica.
Diễn ra đến ngày 15/2/2027, triển lãm giới thiệu hơn 60 tác phẩm, gồm những phác họa ít được trưng bày từ chuyến đi Jamaica năm 1865 của họa sĩ. Các tác phẩm được chọn từ bộ sưu tập của bảo tàng. Cooper Hewitt lưu giữ hơn 2.000 nghiên cứu sơn dầu và phác thảo chì của Church, bộ sưu tập tác phẩm của ông lớn nhất thế giới.
Church say mê những chuyến đi và ưa khám phá. Các bức tranh khổ lớn nổi tiếng của ông thể hiện nhiều cảnh quan khác nhau, từ phong cảnh Nam Mỹ ngoạn mục đến những tảng băng trôi đầy ấn tượng — tất cả đều là nơi ông từng tận mắt nhìn thấy.
Tuy nhiên, chuyến đi Jamaica tháng 4/1865 cùng vợ Isabel bắt nguồn từ một bi kịch. Hai người con nhỏ của họ, bé Emma còn ẵm ngửa và Herbert hai tuổi, vừa qua đời vì bệnh bạch hầu. Vợ chồng Church tìm đến hòn đảo Caribe để nghỉ ngơi, mong tìm lại sự hồi phục về tình cảm và tinh thần.
Ghi lại những kỳ quan thiên nhiên
Trong năm tháng, Church khám phá hòn đảo mỗi ngày, khi đi bộ, khi cưỡi ngựa. Một bản đồ tại triển lãm cho biết trong 22 giáo xứ hành chính khi đó của đảo, ông được biết đã ghé ít nhất sáu nơi: Saint John, Saint Thomas in the Vale, Saint Catherine, Saint Andrew, Port Royal và Saint Ann.
Horace Robbins, họa sĩ Mỹ đồng hành với Church, nhận xét đầy cảm thông: ‘Ông ấy cứ làm việc như thể đó là điều sống còn, và dường như cố quên nỗi buồn bằng cách luôn giữ cho mình bận rộn.’
Bất chấp đau khổ riêng, hoạt động sáng tác của Church ở Jamaica tập trung ghi lại những điều kỳ diệu của tự nhiên. Theo giám tuyển Caitlin Condell của Cooper Hewitt, triển lãm ‘mở một cửa sổ vào quá trình sáng tạo của một trong những nghệ sĩ có ảnh hưởng nhất nước Mỹ, thông qua những nghiên cứu sơn dầu và phác thảo ngoài trời hiếm khi, thậm chí chưa từng, được trưng bày công khai’.
Các nghiên cứu và phác họa tại Jamaica thể hiện tỉ mỉ, chính xác thực vật bản địa, rừng cây, núi non, bờ biển, rừng rậm và hoàng hôn. Về hoàng hôn, Church viết cho cha rằng chúng ‘phi thường đến mức có lẽ con sẽ không bao giờ thấy cảnh tương tự nữa’. Dù phần lớn cảnh quan bản địa đã bị thay bằng các đồn điền mía hình thành dưới sự cai trị của Anh, ông vẫn tìm thấy vẻ đẹp trong những đám mía mọc hoang.
Triển lãm cho biết Church không thể hiện bối cảnh chính trị, xã hội của đảo trong tranh. Thời kỳ ấy, Jamaica là thuộc địa Anh, còn người Jamaica da đen sống trong cảnh nghèo khó cùng cực. Các văn bản trưng bày của Cooper Hewitt cung cấp bối cảnh lịch sử này.
Là họa sĩ phong cảnh, Church lại ghi chép khí hậu theo nghĩa trực tiếp. Ông thích thời tiết không ngừng thay đổi, tạo cơ hội vẽ nhiều hiệu ứng khí quyển. Trong thư, Robbins kể rằng Church dường như không bị những đàn muỗi liên tục vây quanh làm phiền khi làm việc ngoài trời.
Cánh cửa vào quá trình sáng tác
Khi Church đến Jamaica, hòn đảo đang trải qua một đợt hạn hán lịch sử. Điều đó xuất hiện trong cả ghi chép lẫn tác phẩm của ông, nơi họa sĩ lưu lại sự tương phản rõ rệt giữa những khoảng xanh tươi và mặt đất khô cằn.
Một hình ảnh đặc biệt khiến ông hứng thú là cây đa bóp nghẹt, một loại cây thuộc chi Ficus bao trùm cây khác để tiếp cận ánh sáng trong môi trường nhiệt đới tối rậm. Triển lãm có tác phẩm sơn dầu và chì trên bìa Tree With Vines, May 1865 và tác phẩm chì, màu gouache trên giấy Parasite Vine and Palm Plant, June 1865.
Triển lãm còn giới thiệu những phác thảo chì khác. Church thường ghi thêm các chú thích ngắn lên tranh. Theo mô tả của bảo tàng, những dòng ghi chú ấy thường ‘vừa giàu thông tin vừa giàu chất thơ’. Chúng giúp ông vẽ thực vật sau khi trở về xưởng tại New York.
Chỉ có một bức sơn dầu trên vải trong triển lãm. Tác phẩm thể hiện núi non hùng vĩ bên cảnh ven biển có những người lao động Jamaica, được mượn từ Bảo tàng Nghệ thuật Wadsworth Atheneum. Bức Jamaica năm 1871 đặc biệt thú vị vì Church sáng tác sau chuyến đi, dùng các nghiên cứu từng thực hiện làm tài liệu tham chiếu.
Một số tác phẩm được vẽ rất nhanh trong chốc lát, số khác được thực hiện trong nhiều giờ. Chúng cho người xem cái nhìn gần gũi, nổi bật về phạm vi và cách làm việc của Church, người khi ấy đã nổi tiếng ở Mỹ nhờ những bức phong cảnh đáng kinh ngạc.
Xuyên suốt triển lãm, người xem ấn tượng trước khả năng nắm bắt ánh sáng, màu sắc, hình khối của Church, cũng như sự uyển chuyển khi truyền tải không khí cảm xúc của đối tượng. Bảo tàng nhận xét những ‘phác họa ngoạn mục này chứng thực sức mạnh biểu cảm và chữa lành của việc vẽ từ thiên nhiên’. Khoảng 161 năm sau chuyến đi Jamaica và 200 năm sau ngày sinh họa sĩ, nhận xét ấy vẫn giữ giá trị bền lâu như nghệ thuật kỳ diệu của ông.
Triển lãm Frederic Church in Jamaica tại Bảo tàng Thiết kế Cooper Hewitt thuộc Smithsonian ở New York diễn ra đến ngày 15/2/2027.
Tác giả: Michelle Plastrik, The Epoch Times. Bản dịch từ The Epoch Times.
Đối chiếu thông tin triển lãm: Bảo tàng Cooper Hewitt.


