Trung Quốc chuẩn bị kế hoạch mở rộng nhu cầu trong nước, chuyên gia nêu vấn đề phân phối thu nhập

Theo Epoch Times ngày 20/10, trong bối cảnh kinh tế Trung Quốc ngày càng mất cân đối giữa nhu cầu bên ngoài mạnh và nhu cầu trong nước yếu, Ủy ban Phát triển và Cải cách Quốc gia cho biết sẽ ban hành chính sách mở rộng nhu cầu trong nước. Tuy nhiên, các chuyên gia và học giả được bài nguồn dẫn lời cho rằng vấn đề nằm ở cơ chế, chứ không chỉ ở các biện pháp kích thích.

Ngày 20/10, cơ quan này tổ chức họp báo thường kỳ tháng 10. Tả Cương, phó vụ trưởng Vụ Tổng hợp kinh tế quốc dân, nói sẽ phối hợp với các cơ quan liên quan để kịp thời ban hành và thực hiện chính sách bổ sung, áp dụng nhiều biện pháp tăng cường mở rộng nhu cầu trong nước. Một phương án thực hiện chiến lược mở rộng nhu cầu trong nước đang được nghiên cứu, xây dựng và sẽ được ban hành, triển khai. Các nội dung kích thích gồm kết hợp bảo đảm dân sinh với thúc đẩy tiêu dùng, mở rộng tiêu dùng dành cho người cao tuổi và phát triển các ngành biểu diễn văn hóa, dịch vụ du lịch, sự kiện thể thao.

Ngày 19/10, Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc công bố GDP chín tháng đầu năm tăng 4,6% so với cùng kỳ. Theo bài nguồn, sự phục hồi chủ yếu được hỗ trợ bởi nhu cầu bên ngoài tiếp tục mạnh lên cùng các yếu tố khác.

Trong khi đó, số liệu tài chính chính thức cho thấy các khoản vay tiêu dùng ngắn hạn của Trung Quốc trong tháng 9 giảm 8,3% so với cùng kỳ, mức giảm lớn nhất kể từ khi có thống kê. Dư nợ cho vay tiêu dùng tháng 8 cũng xuống mức thấp nhất kể từ thời kỳ đại dịch. Trong kỳ nghỉ đầu tháng 10, mức chi tiêu bình quân của người dân giảm 2% so với cùng kỳ năm 2025.

Báo cáo nghiên cứu do La Chí Hằng, thành viên hội đồng Diễn đàn Các nhà kinh tế trưởng Trung Quốc, cùng Mã Gia Tiến công bố nhận định sự phân hóa hình chữ K của tăng trưởng kinh tế chưa thu hẹp rõ rệt. Sự phân hóa không chỉ xuất hiện giữa các ngành mới và cũ mà còn ở sản xuất, doanh thu, lợi nhuận, đầu tư, thu nhập và tiêu dùng của người dân.

Báo cáo cho biết các ngành liên quan trí tuệ nhân tạo vẫn hoạt động sôi động, nhưng một số ngành truyền thống thiếu nhu cầu và có tỷ lệ sử dụng công suất thấp. Ở một số ngành, sản lượng tăng không đem lại mức cải thiện tương ứng về doanh thu và lợi nhuận; ở những ngành khác, giá tăng giúp lợi nhuận tăng rõ rệt nhưng đầu tư không mở rộng tương ứng. Theo báo cáo, điều này phản ánh tình trạng cung mạnh, cầu yếu, cạnh tranh quá mức và kỳ vọng lợi tức đầu tư suy yếu.

Tác động thúc đẩy việc làm và thu nhập vẫn hạn chế. Thu nhập người dân tăng chậm hơn kinh tế, còn chi tiêu tiêu dùng tăng chậm hơn nữa; xu hướng dành thu nhập cho tiêu dùng tiếp tục giảm. Trong quý III, tỷ lệ chi tiêu tiêu dùng bình quân trên thu nhập khả dụng bình quân là 66,8%, thấp hơn cùng kỳ năm trước. Báo cáo cảnh báo nếu xuất khẩu tăng chậm lại trong quý IV mà nhu cầu trong nước không cải thiện rõ rệt, tăng trưởng có thể tiếp tục chịu xu hướng đi xuống.

Ngũ Siêu Minh, kinh tế trưởng Caixin Financial Holdings, nói với truyền thông Trung Quốc rằng sự phân hóa cơ cấu vẫn kéo dài, lợi ích từ tăng việc làm và thu nhập chưa lan rộng, từ đó hạn chế căn bản cả khả năng lẫn ý muốn tiêu dùng. Hiệu quả suy giảm của chính sách kích thích càng giới hạn đà phục hồi tiêu dùng.

Dương Đức Long, kinh tế trưởng Quỹ Qianhai Kaiyuan, cho rằng cần tăng hiệu ứng tài sản của người dân để thúc đẩy tiêu dùng. Ông dẫn số liệu cho thấy một số mặt hàng được chính sách hỗ trợ tăng khá nhanh, chẳng hạn bán lẻ thiết bị thông tin liên lạc tăng 18,1%, trong khi tiêu dùng như dịch vụ ăn uống tăng chậm hơn. Theo ông, trọng tâm vẫn là nâng thu nhập và kỳ vọng về thu nhập tương lai.

Lưu Phong, kinh tế trưởng Viện Nghiên cứu tài chính xanh quốc tế thuộc Đại học Tài chính và Kinh tế Trung ương, viết rằng mở rộng nhu cầu trong nước là vấn đề cơ chế, không đơn thuần là kích thích.

Theo bài viết được Epoch Times dẫn lại, cơ chế, thu nhập, tiêu dùng và nhu cầu trong nước tạo thành chuỗi truyền dẫn gắn chặt với nhau: quan hệ sản xuất quyết định cấu trúc phân phối, cấu trúc phân phối quyết định thu nhập người dân, còn thu nhập cuối cùng quyết định sức mua và quy mô nhu cầu trong nước. Chỉ phát phiếu tiêu dùng hay triển khai chương trình đổi cũ lấy mới không thể giải quyết vấn đề ở đầu nguồn; nếu cơ chế phân phối không được điều chỉnh, thu nhập sẽ thiếu chỗ dựa.

Tác giả cho rằng gốc rễ nằm ở cấu trúc phân phối lần đầu: thu nhập khả dụng của người dân Trung Quốc lâu nay quanh mức 43% GDP. Tỷ trọng thu nhập từ lao động tăng chậm, trong khi các kênh tạo thu nhập từ tài sản chưa thông suốt, khiến người dân thiếu nền tảng để có thể và dám tiêu dùng. Mô hình phân phối trước đây thiên về tích lũy, sản xuất và xuất khẩu đã đưa Trung Quốc thành cường quốc công nghiệp; nhưng hiện nay công suất mở rộng nhanh hơn sức mua, dẫn tới phụ thuộc quá mức vào xuất khẩu. Vì thế, theo bài viết, mở rộng nhu cầu trong nước phải bắt đầu từ cơ chế.

Các nhà phân tích thuộc những tổ chức quốc tế nhìn chung mô tả kinh tế Trung Quốc trong tình trạng bên ngoài nóng, bên trong lạnh. Khi trao đổi với Bloomberg, Reuters và các cơ quan truyền thông khác, họ cho rằng xuất khẩu và sản xuất cao cấp đang nâng đỡ tăng trưởng. Tuy nhiên, rủi ro từ việc phụ thuộc vào một động lực nhu cầu bên ngoài đang tích tụ, trong khi dư địa kích thích của Bắc Kinh có hạn và nhà chức trách có thể không muốn hoặc không đủ khả năng tăng mạnh hỗ trợ vào thời điểm này.

Nguồn: Epoch Times, phóng viên Nhậm Nghĩa, ngày 20/10/2026. Biên tập nguồn: Trịnh Hạo Vũ.