Quảng Đông đề xuất thu hồi tư cách doanh nghiệp công nghệ cao của 101 công ty

Theo bài phỏng vấn của Đại Kỷ Nguyên đăng ngày 30/9, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Quảng Đông đề xuất hủy tư cách doanh nghiệp công nghệ cao của 101 công ty. Sau khi tư cách bị hủy, các khoản ưu đãi thuế và trợ cấp đã nhận sẽ bị truy thu. Tin này khiến nhiều người đặt câu hỏi về việc doanh nghiệp có thể được “đóng gói” hồ sơ để lấy trợ cấp và cách cơ quan chức năng xét duyệt. Một chủ doanh nghiệp tại Quảng Đông cho rằng việc rà soát liên quan tới tình trạng thiếu ngân sách hỗ trợ khoa học công nghệ. Những câu hỏi được đặt ra là các công ty trước đây được phê duyệt ra sao, quá trình xét duyệt và cấp tiền có lợi ích nhóm hay không, và người có trách nhiệm có bị xử lý hay không.

Ngày 29/9, cơ quan khoa học Quảng Đông công bố rằng sau khi kiểm tra, Công ty Công nghệ An ninh Anchangxie (Quảng Đông) cùng 100 công ty khác không đáp ứng quy định công nhận doanh nghiệp công nghệ cao nên dự kiến bị hủy tư cách. Do không thể gửi văn bản thông báo trước đến địa chỉ mà các công ty cung cấp, cơ quan này dùng hình thức thông báo công khai. Doanh nghiệp có thể trình bày và phản biện trong vòng 30 ngày từ ngày công bố. Thông báo kèm danh sách và tình trạng của các công ty.

101 doanh nghiệp đối mặt việc hủy tư cách và truy thu

Một chủ doanh nghiệp Quảng Đông được gọi bằng tên giả Trình Lượng nói chính quyền hiện đang mạnh tay xử lý hành vi khai sai và làm giả hồ sơ xin công nhận doanh nghiệp công nghệ cao. Ông cho rằng đợt rà soát cũng liên quan đến thiếu kinh phí: trước đây, theo lời ông, nhiều công ty thuê trung gian chỉnh sửa hồ sơ, ghi khống chi phí nghiên cứu, dựng số nhân sự khoa học hoặc khai sai quyền sở hữu trí tuệ để nhận ưu đãi thuế; nay nguồn tiền không đủ nên nhà chức trách phải rà soát.

Ông Trình nói thêm rằng công ty công nghệ làm giả sổ sách, nếu được xác định vi phạm nghiêm trọng, có thể đối mặt trách nhiệm hình sự. Theo ông, các doanh nghiệp chỉ mượn danh công nghệ cao để lấy trợ cấp sẽ bị loại và phải hoàn tiền.

Ở Trung Quốc, tư cách doanh nghiệp công nghệ cao cần được thẩm định và công nhận, không tự có chỉ nhờ nộp hồ sơ. Thông báo về đợt xét duyệt năm 2026 tại Quảng Đông yêu cầu doanh nghiệp nộp tài liệu để cơ quan cấp thành phố kiểm tra, giới thiệu. Nếu phát hiện doanh nghiệp khai gian hoặc trung gian “đóng gói” hồ sơ giả, tư cách sẽ bị hủy và ưu đãi thuế cùng khoản trợ cấp tài chính nhận sai quy định bị truy thu.

Tính trung thực của hồ sơ và chất lượng thẩm định quyết định cách phân bổ tiền công. Ông Trình liên hệ đợt rà soát với tình trạng thiếu ngân sách khoa học công nghệ, nhưng bản thông báo lần này không nói có mối liên hệ đó.

Người dân hỏi vì sao hồ sơ từng được thông qua

Trong phần bình luận trên mạng xã hội Trung Quốc, một người cáo buộc nhiều doanh nghiệp cùng bên trung gian làm giả hồ sơ để lấy hàng trăm nghìn nhân dân tệ trợ cấp. Người khác cho rằng có địa phương hướng doanh nghiệp tăng số lượng bằng sáng chế để nhận trợ cấp; một bình luận khác nghi ngờ cơ quan xét duyệt đã biết nhưng trước đây vẫn chấp nhận.

Một thương nhân ở Hoài An, tỉnh Giang Tô, được gọi bằng tên giả Nhan Phi nói tư cách công nghệ cao giúp doanh nghiệp giảm thuế và nhận thưởng, nên nhiều chủ công ty tìm mọi cách, kể cả nhờ quan hệ, để giành lấy. Theo ông, lợi ích đó làm giảm chi phí và tăng sức cạnh tranh, khiến cạnh tranh dựa vào trợ cấp thay vì chất lượng sản phẩm. Ông so sánh cả chính sách hoàn thuế xuất khẩu: theo ông, doanh nghiệp nước ngoài khó cạnh tranh với các công ty Trung Quốc được hưởng lợi, trong khi công ty trong nước đang cạnh tranh bằng khoản hỗ trợ của nhà nước hơn là chất lượng sản phẩm.

Bài báo không cho biết từng công ty trong danh sách 101 công ty đã vi phạm điều kiện nào, số tiền sẽ bị truy thu, các năm liên quan hay việc người xét duyệt có bị quy trách nhiệm hay không. Những cáo buộc trong bình luận về gian lận và môi giới hồ sơ không thể mặc nhiên coi là kết luận kiểm tra đối với tất cả các công ty này.

Tranh luận về cơ chế xét duyệt

Một nhà bình luận kinh tế Quảng Đông họ Lôi nhận xét rằng nhà chức trách phân bổ nguồn lực qua thủ tục phê duyệt, trong khi chính quyền địa phương coi số lượng doanh nghiệp công nghệ cao là thành tích; vì thế doanh nghiệp tập trung vào tư cách và trợ cấp.

Ông Lôi chỉ trích hệ thống công nghệ Trung Quốc có tham nhũng nghiêm trọng. Ông nói ông biết những trường hợp khám xét nhà quan chức tham nhũng, phát hiện hàng chục triệu nhân dân tệ. Ông cáo buộc doanh nghiệp hối lộ để giành tư cách công nghệ cao và cho rằng nhà chức trách đã biết vấn đề nhưng không điều tra vì còn tiền để chia; nay ngân sách cạn mới bắt đầu truy thu ưu đãi thuế. Đây là cáo buộc và cách lý giải của ông, không phải kết luận điều tra được bài báo dẫn ra.

Lời chỉ trích của ông đặt câu hỏi về quyền phân bổ nguồn lực qua thủ tục hành chính. Nếu một doanh nghiệp dùng tài liệu giả để lấy tư cách, ngoài việc thu hồi tiền, cũng cần xem xét liệu các cơ quan thẩm tra, giới thiệu và công nhận đã làm tròn trách nhiệm hay có chuyển lợi ích hay không.

Quảng Đông từng có các đợt hủy tư cách tương tự. Tháng 6/2024, cơ quan liên quan thông báo hủy tư cách của 26 doanh nghiệp, trong đó có Công ty Công nghệ Thương Văn Quảng Đông. Tháng 8/2025, cơ quan khoa học thành phố Giang Môn chuyển tiếp thông báo cấp tỉnh về 62 công ty, trong đó có Công ty Công nghệ Đạt Sáng Hiệp Hòa Quảng Châu. Cả hai thông báo đều yêu cầu truy thu ưu đãi thuế và trợ cấp liên quan.

Nguồn: The Epoch Times. Bản dịch đầy đủ nội dung chính; các phát biểu và nhận định được quy thuộc cho người đưa ra.