Bình luận: Vì sao châu Âu có thêm thế đàm phán với Trung Quốc?
Trong bài bình luận đăng ngày 29/10 trên The Epoch Times, nhà kinh tế Milton Ezrati cho rằng châu Âu đang có một khoảng thời gian thuận lợi để cứng rắn hơn trong đàm phán thương mại với Trung Quốc. Theo lập luận của ông, các doanh nghiệp châu Âu không còn hưởng lợi từ thị trường Trung Quốc như trước, trong khi hàng xuất khẩu Trung Quốc gây thêm sức ép lên nhà sản xuất tại châu Âu. Đây là quan điểm phân tích của tác giả, không phải kết luận chính sách của Liên minh châu Âu.
Ezrati nhìn sự thay đổi ấy qua hai phía của quan hệ thương mại. Trong nhiều năm, người tiêu dùng châu Âu mua hàng Trung Quốc với giá hấp dẫn, còn các hãng lớn của châu Âu thu lợi từ hoạt động tại Trung Quốc. Những lợi ích này từng khiến giới kinh doanh có lý do vận động để chính phủ tránh căng thẳng với Bắc Kinh. Theo ông, khi nhà sản xuất Trung Quốc cạnh tranh mạnh hơn ngay trên thị trường nội địa và tăng xuất khẩu sang châu Âu, cán cân lợi ích của doanh nghiệp châu Âu đã đổi khác.
Doanh nghiệp châu Âu bớt phụ thuộc vào triển vọng tại Trung Quốc
Ngành ôtô Đức là ví dụ được tác giả dùng. Ông viết rằng trong giai đoạn 2003–2022, doanh số của Mercedes tại Trung Quốc tăng bình quân 24% mỗi năm; BMW tăng 20,2%, Audi tăng 12,6%. Tuy nhiên, theo số liệu được nêu trong bài, doanh số Mercedes ở Trung Quốc trong quý II năm nay giảm 30% so với cùng kỳ; BMW giảm 25% trong 12 tháng kết thúc ở quý III và Audi giảm 12% tính đến quý I. Các mốc so sánh khác nhau, nên không nên cộng hay coi chúng là cùng một kỳ báo cáo.
Ezrati gắn bước ngoặt đó với tham vọng nâng năng lực sản xuất công nghệ và hàng giá trị cao trong chương trình “Made in China 2025”. Khi các nhà sản xuất nội địa Trung Quốc giành thị phần, theo ông, những doanh nghiệp châu Âu trước kia muốn bảo vệ quan hệ thương mại dễ dãi với Bắc Kinh có ít động lực hơn để giữ lập trường cũ. Ông không cho rằng mọi công ty hay mọi ngành đều chịu tác động giống nhau.
Áp lực hàng nhập khẩu và thâm hụt thương mại
Ở chiều ngược lại, Ezrati nhận định thuế quan của Mỹ làm thị trường Bắc Mỹ kém thuận lợi hơn đối với hàng Trung Quốc, thúc đẩy doanh nghiệp nước này tìm thêm khách hàng tại châu Âu. Bài viết nêu ước tính doanh số Trung Quốc tại Bắc Mỹ mất khoảng 50% trong năm 2025, hàng EU nhập từ Trung Quốc tăng 12,5% cùng năm và tăng 8% trong 12 tháng kết thúc vào giữa năm 2026. Đây là các con số được tác giả sử dụng cho lập luận; bài gốc không trình bày đủ phương pháp tính trong từng chuỗi số liệu.
Theo số liệu trong bài, thâm hụt thương mại hàng hóa của EU với Trung Quốc tăng từ 66,14 tỷ euro ở quý I/2024 lên 103,34 tỷ euro ở quý II/2026. Mức tăng của hai con số được nêu là khoảng 56%. Ezrati cho rằng đà tăng ấy, cùng với sức ép lên các nhà sản xuất, khiến giới chức EU có thêm lý do đòi Trung Quốc nhượng bộ. Ông đặc biệt nhắc đến sự phối hợp của Pháp và Đức, hai nền kinh tế lớn nhất khối.
Tác giả dẫn lời Chủ tịch Ngân hàng Trung ương châu Âu Christine Lagarde cảnh báo thương mại với Trung Quốc có thể làm xói mòn một trụ cột công nghiệp tầm trung của châu Âu. Ông cũng nhắc báo cáo tháng 2 của một cơ quan thuộc chính phủ Pháp mang tên The Chinese Steamroller, trong đó hàng nhập Trung Quốc được mô tả là một mối đe dọa đối với công nghiệp và đời sống kinh tế châu Âu. Thủ tướng Đức Friedrich Merz cũng có những phát biểu cùng chiều, theo bài bình luận.
Ở góc nhìn của Ezrati, Bắc Kinh đã đầu tư mạnh vào năng lực sản xuất xe điện, hàng không, bán dẫn, điện toán lượng tử và công nghệ sinh học, trong khi nhu cầu nội địa tăng yếu. Ông cho rằng năng lực vượt nhu cầu ấy khiến xuất khẩu ngày càng quan trọng với tăng trưởng Trung Quốc, từ đó làm thị trường châu Âu trở thành một điểm tựa khó bỏ qua. Đây là suy luận kinh tế của tác giả dựa trên diễn biến thương mại, không phải tuyên bố chính thức của phía Trung Quốc.
Khoảng thời gian đàm phán có thể ngắn
Ezrati cho rằng thế phụ thuộc ấy khiến Trung Quốc có xu hướng mềm mỏng hơn trước sức ép gần đây của EU. Ông dùng thỏa thuận giới hạn một số xe nhập từ Trung Quốc vào châu Âu làm ví dụ. Bài DKN.TV trước đó nêu rõ hạn ngạch 350.000 chiếc mỗi năm áp dụng đối với xe hybrid nhập từ Trung Quốc, dự kiến có hiệu lực từ tháng 12; không nên hiểu đây là hạn ngạch chung cho toàn bộ xe điện và hybrid.
Dẫn nhận định của Elvire Fabry, Giám đốc về thương mại và an ninh kinh tế tại Viện Jacques Delors ở Paris, tác giả gọi đây là một “khoảng thời gian cơ hội” nhỏ của châu Âu. Ông dự đoán EU sẽ tiếp tục bàn về cơ chế tương tự cho hóa chất và một công cụ đa dạng hóa để doanh nghiệp giảm phụ thuộc vào chuỗi cung ứng Trung Quốc. Những ý tưởng này đang ở giai đoạn bàn thảo, chưa phải chính sách đã được áp dụng.
Kết luận của Ezrati là Bắc Kinh có thể đã đánh giá quá cao khả năng giữ thế mạnh thương mại tại châu Âu. Điều gì sẽ xảy ra trong các cuộc thương lượng tới vẫn chưa rõ. Bài bình luận phản ánh cách ông lý giải sự thay đổi của lợi ích kinh doanh và sức ép chính sách; độc giả có thể đối chiếu thêm với bản tin DKN.TV về các công cụ thương mại EU đang xem xét.
Tác giả và nguồn: Milton Ezrati, “Europe Sees an Opening to Get Tough With China”, The Epoch Times, 29/10/2026. Đây là bài Phân tích – Bình luận; các đánh giá và dự đoán thuộc tác giả gốc.
