Ông Homan: Mỹ đang xử lý kẽ hở nhập cảnh tại Bắc Mariana

Ông Tom Homan, quan chức phụ trách vấn đề biên giới của Nhà Trắng, cho biết chính quyền Mỹ đang thực hiện các bước nhằm ngăn việc lợi dụng chương trình nhập cảnh không cần thị thực tại Quần đảo Bắc Mariana để tổ chức du lịch sinh con.

Trong cuộc phỏng vấn với biên tập viên Jan Jekielek của The Epoch Times, phát sóng ngày 26/9, ông Homan nói vấn đề này “đang được xử lý”. Bài tường thuật được báo công bố ngày 27/9 không nêu lịch trình cụ thể hoặc một quyết định mới đã có hiệu lực chấm dứt chương trình.

Phát biểu được đưa ra khi ông Homan được hỏi về việc công dân Trung Quốc đến lãnh thổ Mỹ ở Thái Bình Dương theo diện không cần thị thực rồi sinh con tại đây. Ông coi du lịch sinh con là một yếu tố thúc đẩy nhập cư trái phép và cho biết các cơ quan liên bang đang giải quyết kênh này.

Phạm vi chương trình hiện hành

Theo thông tin công khai của Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP), công dân Trung Quốc có thể xin chấp thuận đi lại điện tử theo chương trình Economic Vitality & Security Travel Authorization Program, gọi tắt là EVS-TAP, để đến Khối Thịnh vượng chung Quần đảo Bắc Mariana (CNMI) vì mục đích công tác hoặc du lịch, tối đa 14 ngày.

Chương trình dành cho công dân Trung Quốc này chỉ áp dụng tại CNMI. Nó không cho phép nhập cảnh không cần thị thực vào Guam hoặc phần lục địa của Mỹ. Người đi phải được xét duyệt điện tử trước chuyến đi và đáp ứng các điều kiện nhập cảnh.

Cần phân biệt EVS-TAP với chương trình miễn thị thực Guam–CNMI dành cho công dân các quốc gia và vùng lãnh thổ đủ điều kiện khác, vốn có thời hạn thăm tối đa 45 ngày. Việc hai cơ chế xuất hiện trên cùng hệ thống của CBP không có nghĩa công dân Trung Quốc được hưởng chung phạm vi đi lại đó.

Tranh luận về du lịch sinh con và quyền công dân

Du lịch sinh con thường được dùng để chỉ việc người nước ngoài đến Mỹ, thường bằng diện lưu trú tạm thời, nhằm sinh con tại đây để đứa trẻ có quốc tịch Mỹ. Trong cuộc phỏng vấn, ông Homan cho rằng Trung Quốc và Nga là hai quốc gia có nhiều trường hợp lợi dụng hoạt động này nhất. Đây là nhận định của ông; bài tường thuật không đưa ra bộ số liệu so sánh giữa các quốc gia.

Ông Homan cũng nêu lo ngại về an ninh quốc gia, trong đó có việc những trẻ có quốc tịch Mỹ sau này có thể thực hiện quyền bầu cử hoặc tham gia hoạt động chính trị khi đủ điều kiện. Ông cho rằng Quốc hội cần tham gia giải quyết vấn đề.

Các đề xuất về nhập cảnh diễn ra song song với tranh chấp pháp lý về quyền công dân theo nơi sinh. Ngày 30/6, Tòa án Tối cao Mỹ bác sắc lệnh năm 2025 nhằm hạn chế quốc tịch theo nơi sinh đối với con của những người nhập cư không có tình trạng hợp pháp hoặc chỉ lưu trú tạm thời.

Ngày 6/8, Tổng thống Donald Trump ký hai sắc lệnh có phạm vi hẹp hơn, một văn bản liên quan đến quyền công dân và một văn bản nhằm ngăn du lịch sinh con. Theo The Epoch Times, ngày 2/9, thẩm phán liên bang Deborah Boardman tại Maryland ban hành lệnh sơ bộ ngăn thi hành sắc lệnh mới hạn chế quyền công dân theo nơi sinh. Đây là diễn biến tố tụng đối với văn bản về quốc tịch; không đồng nghĩa mọi quy định nhập cảnh tại Bắc Mariana đã bị hủy bỏ.

Đề xuất tại Quốc hội và các vụ án được viện dẫn

Một nhóm nghị sĩ Cộng hòa đã đề xuất dự luật One Nation, One Visa Policy tại cả hai viện Quốc hội. Hồ sơ H.R. 7780 ghi nhận dự luật được nghị sĩ Tom Tiffany trình tại Hạ viện ngày 3/3 và chuyển đến Ủy ban Tư pháp. Mục tiêu được nêu là không cho công dân Trung Quốc nhập cảnh vào Mỹ khi không có thị thực hợp lệ. Đây là đề xuất lập pháp, không phải quy định mới đã được công bố có hiệu lực.

Theo bài tường thuật của The Epoch Times, bốn thượng nghị sĩ Cộng hòa trong tháng 4 đã gửi thư tới Bộ trưởng An ninh Nội địa Markwayne Mullin và Bộ trưởng Nội vụ Doug Burgum, đề nghị chấm dứt chương trình 14 ngày dành cho công dân Trung Quốc. Các nghị sĩ viện dẫn lo ngại về an ninh, ma túy và du lịch sinh con.

Bài báo cũng nhắc đến vụ Ye Fang. Theo thông cáo Bộ Tư pháp Mỹ ngày 2/5/2025, người này bị tuyên 25 năm tù vì âm mưu sở hữu hơn 500 gram methamphetamine để phân phối. Công tố viên cho biết Ye Fang đến CNMI năm 2016 theo diện miễn thị thực du lịch, ở lại quá hạn rồi vận hành dịch vụ du lịch sinh con tại Saipan trong ba năm, phục vụ ít nhất 200 phụ nữ cùng gia đình từ Trung Quốc, trước khi tham gia buôn ma túy.

Một đồng phạm là Yang Liang bị tuyên 55 tháng tù ngày 8/8/2025, theo thông cáo riêng của Bộ Tư pháp. Các bản án này liên quan đến hành vi ma túy cụ thể đã được xét xử; không phải kết luận về tất cả người sử dụng chương trình nhập cảnh.

Chưa công bố biện pháp mới cụ thể

Ngoài du lịch sinh con, ông Homan cho biết các cơ quan thực thi pháp luật và tình báo đang theo dõi việc nam giới Trung Quốc trong độ tuổi quân sự nhập cảnh vào Mỹ. Ông nêu nghi vấn về sự phối hợp của chính quyền Trung Quốc, nhưng bài phỏng vấn không công bố chứng cứ độc lập để kiểm chứng nhận định này.

Ông cũng dự đoán số vụ bắt giữ và trục xuất của Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ (ICE) sẽ đạt mức kỷ lục trong năm tới. Đây là dự báo của quan chức, chưa phải số liệu đã xảy ra. Đối với Bắc Mariana, thông tin mới được công bố hiện là cam kết xử lý của ông Homan; chi tiết về cách điều chỉnh và thời điểm thực hiện vẫn chưa được nêu trong cuộc phỏng vấn.

Nguồn: The Epoch Times; thông tin chương trình của CBP; hồ sơ H.R. 7780; thông cáo Bộ Tư pháp về Ye Fang và Yang Liang; diễn biến tố tụng ngày 2/9.