Bảy thượng nghị sĩ Mỹ yêu cầu đảo ngược thỏa thuận diesel với Nga

Hai thượng nghị sĩ Cộng hòa Lisa Murkowski và Susan Collins ngày 11/10 cùng các đồng nghiệp Dân chủ và hai nghị sĩ Cộng hòa khác kêu gọi Tổng thống Donald Trump đảo ngược thỏa thuận cung ứng dầu diesel với Nga.

Nhóm nghị sĩ cho rằng thỏa thuận trái với luật Mỹ cấm nhập khẩu năng lượng Nga cho đến khi Moscow chấm dứt chiến tranh tại Ukraine.

“Quốc hội đã rõ ràng cấm nhập khẩu năng lượng Nga vào năm 2022 để ngăn tiền của người Mỹ tài trợ cho cuộc chiến tàn khốc của ông Putin chống Ukraine”, bảy thượng nghị sĩ, gồm bốn người Cộng hòa và ba người Dân chủ, nêu trong tuyên bố.

Họ cho rằng chính quyền không tham vấn Quốc hội hoặc gửi giải trình để biện minh cho quyết định theo yêu cầu của luật.

“Mỹ không nên trao cho ông Putin một nguồn cứu trợ tài chính trong khi Nga tiếp tục sát hại dân thường Ukraine. Chính quyền phải lập tức đảo ngược hướng đi”, tuyên bố viết.

Những người ra tuyên bố gồm các thượng nghị sĩ Susan Collins (Cộng hòa, Maine), Lisa Murkowski (Cộng hòa, Alaska), Thom Tillis (Cộng hòa, Bắc Carolina), John Curtis (Cộng hòa, Utah), Jeanne Shaheen (Dân chủ, New Hampshire), Richard Blumenthal (Dân chủ, Connecticut) và Ron Wyden (Dân chủ, Oregon).

Bà Shaheen là thành viên Dân chủ cấp cao nhất tại Ủy ban Đối ngoại Thượng viện; ông Curtis cũng tham gia ủy ban này. Tuyên bố do bảy thượng nghị sĩ đưa ra, không phải tuyên bố của toàn thể ủy ban.

Bà Collins và bà Murkowski từng có những lần bất đồng với tổng thống. Năm 2021, cả hai bỏ phiếu kết tội ông Trump trong một điều khoản luận tội; tuy nhiên, số phiếu không đủ và ông được tuyên trắng án.

Ông Tillis trở thành một trong những tiếng nói chỉ trích ông Trump sau khi thông báo năm 2025 rằng ông sẽ nghỉ hưu.

Tháng 9, ông Curtis gửi thư đến Ủy ban Tư pháp Thượng viện, đề nghị triệu tập Donald Trump Jr. và Hunter Biden để điều trần về các hoạt động kinh doanh trước đây của họ.

Thỏa thuận diesel và quan điểm của chính quyền

Ngày 9/10, ông Trump thông báo Nga dự kiến lập tức bắt đầu vận chuyển diesel ra thị trường toàn cầu đang thiếu hụt nguồn cung. Mỹ sẽ tạm thời dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt áp lên Nga liên quan cuộc chiến tại Ukraine, nhằm giảm giá nhiên liệu cho người dân Mỹ khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ đến gần.

Trong bài đăng trên Truth Social, tổng thống Mỹ cho biết thỏa thuận đạt được sau cuộc trao đổi với Tổng thống Nga Vladimir Putin hôm 9/10.

Theo ông Trump, hơn 300.000 tấn diesel sẽ được vận chuyển ngay. Thêm 500.000 tấn dự kiến được cung cấp vào tháng 11, tiếp đó là một triệu tấn vào tháng 12, để bù đắp một phần nguồn cung thiếu hụt vì các cuộc xung đột tại Ukraine và Iran.

Ông cho biết Nga có thể cung cấp thêm ba triệu tấn diesel ra thị trường toàn cầu từ năm tới, tùy tình trạng các nhà máy lọc dầu.

“Với việc chúng ta kiểm soát hoàn toàn eo biển Hormuz và thông báo lớn này về năng lượng Nga, giá diesel cho người Mỹ và thực sự là cả thế giới sẽ giảm với những mức kỷ lục và giảm nhanh!”, ông Trump viết.

Ông nói thêm: “Hạ giá cho người Mỹ, đặc biệt là những nông dân, chủ trang trại và tài xế xe tải tuyệt vời của chúng ta, là ưu tiên cao nhất của tôi. Đây là một thông báo rất lớn và quan trọng”.

Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ, mức giá bán lẻ diesel trung bình mới nhất tại Mỹ được công bố ngày 9/10 là 6,28 USD mỗi gallon.

Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent nói với Fox News ngày 11/10 rằng chính quyền sẽ thực hiện thỏa thuận bằng thẩm quyền pháp lý hiện có.

“Chúng tôi sẽ thực hiện bằng tất cả các thẩm quyền pháp lý mà chúng tôi có. Vì vậy, bất cứ ai trong Quốc hội nói rằng một đạo luật cũ hoặc dự luật Lindsey Graham hiện nay cấm chúng tôi làm điều đó đều sai”, ông Bessent nói trong chương trình Fox & Friends.

Ngày 18/9, ông Trump ký “Đạo luật Lindsey O. Graham về trừng phạt Nga và Iran năm 2026”, áp đặt các biện pháp trừng phạt mới với Nga và gia hạn trừng phạt Iran.

Đạo luật được đặt theo tên cố Thượng nghị sĩ Lindsey Graham (Cộng hòa, Nam Carolina), với một phần mục tiêu là hạn chế khả năng Moscow tài trợ chiến tranh tại Ukraine bằng xuất khẩu năng lượng.

Ông Trump nói hai bên đồng ý “ngừng bắn năng lượng”

Trong bài đăng Truth Social ngày 11/10, ông Trump nói Ukraine và Nga đã đồng ý điều mà ông gọi là “ngừng bắn năng lượng”.

“Có hiệu lực ngay lập tức, có một lệnh ngừng bắn năng lượng trong cuộc chiến giữa Nga và Ukraine. Cả hai bên đã đồng ý. Đừng phá vỡ! Cảm ơn sự chú ý của quý vị đối với vấn đề này”, ông viết.

Trong bài đăng trên X ngày 12/10 chia sẻ phát biểu tại Diễn đàn An ninh Warsaw, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy đặt câu hỏi về tác động của thỏa thuận đối với giá nhiên liệu.

“Nếu Nga chiếm 2,2% nguồn cung diesel toàn cầu, họ có thể tác động đến giá đến mức nào?”, ông Zelenskyy nói.

“Đó là mức không đáng kể đến vậy. Và nếu chúng ta không trao cơ hội cho ông Putin, ảnh hưởng của ông ấy trong các lĩnh vực khác cũng sẽ không đáng kể như thế. Ông ấy chỉ đang tận dụng việc những người khác muốn đối thoại với mình, dù không có sự bình đẳng và công bằng trong đó”, tổng thống Ukraine nói.

Tuyên bố mới của nhóm thượng nghị sĩ bổ sung diễn biến tại Quốc hội sau thỏa thuận diesel và giấy phép giao dịch, cùng tranh cãi giữa ông Trump và lãnh đạo Ukraine mà DKN đã đưa tin.

Tác giả: Owen Evans. Dịch đầy đủ nội dung chính từ The Epoch Times, ngày 12/10/2026. Jill McLaughlin đóng góp cho bài nguồn. Danh sách bảy nghị sĩ và nội dung tuyên bố được đối chiếu với thông cáo ngày 11/10 của nhóm nghị sĩ.