Thứ Sáu, 20.11.2026Tiếng Việt / Hoa Kỳ
Giới thiệu
DKN.TVĐại Kỷ Nguyên — Mang đến giá trị cuộc sống
Khoa học - Công nghệ

Phát hiện hệ ba sao cách Trái Đất 28 năm ánh sáng, thách thức mô hình tiến hóa

Hệ Welopōʻai gồm hai sao lùn trắng và một sao lùn đỏ; các nhà nghiên cứu chưa giải thích được vì sao sao lùn đỏ sống sót trong quá trình sao đồng hành phình to.

Tuệ Minh ·
Ảnh minh hoạ khái niệm hệ ba sao gồm hai sao lùn trắng và một sao lùn đỏ, quỹ đạo và kích thước không theo tỷ lệ
Ảnh minh hoạ

Các nhà khoa học bất ngờ phát hiện một hệ sao khác thường chỉ cách Trái Đất 28 năm ánh sáng, gồm ba ngôi sao với cấu trúc mà theo hiểu biết hiện nay rất khó tồn tại. Phát hiện này thách thức nhận thức về cách các ngôi sao tiến hóa, bao gồm vòng đời, cái chết và tương tác giữa chúng.

Theo thông cáo ngày 19/11 của Đại học Montréal tại Canada, nhóm nghiên cứu quốc tế do Viện Nghiên cứu Ngoại hành tinh Trottier (IREx) thuộc trường dẫn dắt đã phát hiện hệ ba sao độc đáo được đặt tên Welopōʻai.

Hệ này gồm hai sao lùn trắng và một sao lùn đỏ. Sao lùn trắng là phần tàn dư có mật độ cao của những ngôi sao tương tự Mặt Trời sau khi cạn nhiên liệu; sao lùn đỏ mờ hơn Mặt Trời rất nhiều.

Các nhà nghiên cứu cho biết ban đầu họ tìm kiếm hành tinh quanh sao lùn đỏ, nhưng bất ngờ phát hiện cấu trúc sao độc đáo này, chưa từng được ghi nhận trong vùng lân cận Mặt Trời.

Họ sử dụng Kính thiên văn Canada – Pháp – Hawaii tại Hawaii, Mỹ, để đo những thay đổi rất nhỏ về vận tốc của sao do hành tinh quay quanh gây ra, qua đó phát hiện sự hiện diện của hành tinh. Tuy nhiên, sao lùn đỏ nói trên lại biểu hiện khác thường.

Nhóm nghiên cứu ghi nhận biến thiên vận tốc gần 16 km mỗi giây, lớn hơn giá trị dự kiến trên 1.000 lần. Sau nhiều năm quan sát tiếp theo, họ xác nhận quanh nó có hai tàn dư sao, tức hai sao lùn trắng.

Cụ thể, sao lùn đỏ và một sao lùn trắng quay quanh nhau, còn sao lùn trắng thứ hai quay quanh cặp sao đó. Trong phạm vi 100 năm ánh sáng tính từ Trái Đất, các nhà thiên văn chưa tìm thấy hệ tương tự.

Trước khi trở thành sao lùn trắng, sao đồng hành trong cặp bên trong có khối lượng lớn hơn Mặt Trời khoảng 40%. Khi tiến hóa thành sao khổng lồ, nó phình to lên hàng trăm lần so với kích thước ban đầu. Do quỹ đạo của sao lùn đỏ khi ấy khá gần, tương tác dữ dội giữa hai sao gần như là điều không thể tránh khỏi.

Trong đa số các hệ tương tự, ngôi sao đang phình to có thể nuốt chửng sao đồng hành, thậm chí hợp nhất với nó. Nhưng trái với dự đoán, sao lùn đỏ trong Welopōʻai dường như đã sống sót và đến nay vẫn duy trì một quỹ đạo tương đối rộng, ổn định.

Giáo sư Patrick Dufour thuộc Khoa Vật lý của Đại học Montréal, một tác giả nghiên cứu, nói: “Hệ này lẽ ra không nên tồn tại.” Nhóm hiện chưa giải thích rõ nó đã tiến hóa tới trạng thái ngày nay bằng cách nào; đó là vấn đề họ sẽ tiếp tục nghiên cứu.

Étienne Artigau, nhà nghiên cứu IREx và tác giả chính, nói: “Những phát hiện như thế nhắc nhở chúng ta rằng ngay trong khu vực vũ trụ lân cận vẫn ẩn chứa những điều gây kinh ngạc. Ngay cả khi tìm kiếm hành tinh, vẫn có những điều hoàn toàn không ngờ tới trong vũ trụ đang chờ được khám phá.”

Kết quả nghiên cứu được công bố ngày 19/11 trên tạp chí Astronomy & Astrophysics.

Nguồn: The Epoch Times tiếng Trung, phóng viên Trần Tuấn Thôn, ngày 20/11/2026; đối chiếu thông cáo Đại học Montréal.

DKN.TV

Tìm kiếm trên DKN