Hai ủy ban Hạ viện Mỹ đề nghị hạn chế mô hình AI Trung Quốc trong hệ thống liên bang
Báo cáo điều tra về mô hình AI có trọng số mở nêu lo ngại phụ thuộc công nghệ, đồng thời đề xuất hỗ trợ các mô hình trong nước; những hạn chế rộng hơn mới là kiến nghị.

Hai ủy ban Hạ viện Mỹ công bố báo cáo điều tra về việc doanh nghiệp Mỹ sử dụng mô hình AI có trọng số mở do Trung Quốc phát triển, đồng thời đề nghị hạn chế chúng trong một số hệ thống liên bang và chức năng hạ tầng quan trọng.
Theo bài viết của phóng viên Trần Đình trên The Epoch Times ngày 21/11, hai ủy ban công bố báo cáo chung ngày 20/11 sau khoảng bảy tháng điều tra. Báo cáo dài 50 trang xem xét các doanh nghiệp như Airbnb, DoorDash và Cursor, cho rằng việc tích hợp sâu những mô hình này có thể làm tăng sự phụ thuộc về công nghệ và rủi ro an ninh quốc gia.
Mô hình AI có trọng số mở là hệ thống có những thành phần cốt lõi được công bố để người dùng có thể tải xuống, sửa đổi và điều chỉnh cho nhiệm vụ cụ thể. Theo báo cáo, giá thấp, khả năng tùy biến và năng lực gần với các mô hình tiên tiến đã thu hút doanh nghiệp Mỹ. Tuy nhiên, khi mô hình được tải xuống, chỉnh sửa rồi tích hợp vào hệ thống, nguồn gốc có thể khó theo dõi; việc thay thế về sau có thể làm tăng chi phí và rủi ro vận hành.
Đề nghị mở rộng hạn chế và hỗ trợ mô hình trong nước
Chủ tịch Ủy ban An ninh Nội địa Hạ viện Andrew Garbarino và Chủ tịch Ủy ban Đặc biệt về Đảng Cộng sản Trung Quốc John Moolenaar cho biết: “Cuộc điều tra này đã phơi bày những rủi ro mà doanh nghiệp, nhà hoạch định chính sách và quan chức an ninh quốc gia Mỹ không thể tiếp tục phớt lờ hoặc xem nhẹ”.
Hai ông đề nghị cấm sử dụng mô hình AI do Trung Quốc phát triển cùng các mô hình phái sinh trong hệ thống thông tin liên bang, trong việc thực hiện hợp đồng liên bang và trong những chức năng có rủi ro cao của hạ tầng quan trọng có thể gây tổn hại vật chất hoặc làm gián đoạn dịch vụ thiết yếu. Báo cáo đề xuất ngoại lệ có giới hạn cho nghiên cứu, thử nghiệm an toàn và trường hợp chưa có sản phẩm thay thế đáng tin cậy.
Báo cáo cũng đề nghị chính phủ Mỹ cung cấp tài nguyên tính toán, cơ sở thử nghiệm và hỗ trợ mua sắm để thúc đẩy mô hình AI có trọng số mở trong nước; đồng thời khuyến khích các doanh nghiệp AI hàng đầu của Mỹ tự nguyện cho phép nhà phát triển trong nước dùng đầu ra mô hình của họ để huấn luyện.
Bộ An ninh Nội địa Mỹ trước đó đã ra lệnh cấm các cơ quan dân sự liên bang mua sản phẩm, dịch vụ DeepSeek và yêu cầu gỡ chúng khỏi hệ thống thông tin chính phủ.
Airbnb, DoorDash và Cursor sử dụng mô hình như thế nào?
Theo báo cáo, Airbnb vận hành mô hình Qwen của Alibaba trên hạ tầng nhà cung cấp dịch vụ tại Mỹ. Một trợ lý AI xử lý khoảng 80.000 lượt tương tác giữa khách và chủ nhà mỗi ngày; mô hình khác tóm tắt khoảng 250.000 hồ sơ hỗ trợ khách hàng và cuộc gọi mỗi ngày.
DoorDash cho Quốc hội biết công ty đã phê duyệt và triển khai 25 dòng mô hình AI Trung Quốc. Trong đó, Kimi K2.6 của Moonshot AI được dùng để rà soát mã lập trình ở bước đầu. Công ty nói phần lớn mô hình có thể được thay thế gần như ngay lập tức, nhưng một mô hình đã tích hợp vào hệ thống lớn hơn có thể cần tới sáu tháng để thay.
Theo nguồn bài, mô hình Composer 2 của Cursor, thuộc SpaceX, được xây dựng trên Kimi K2.5 của Moonshot AI. Cursor đã thông báo với Quốc hội rằng công ty sẽ xem xét từng bước ngừng sử dụng mô hình có trọng số mở Trung Quốc vì “rủi ro địa chính trị”.
Airbnb và DoorDash đều nói các mô hình liên quan chạy tại Mỹ. Báo cáo của Quốc hội ghi nhận điều này làm giảm đáng kể rủi ro dữ liệu người dùng được truyền trực tiếp sang Trung Quốc.
Đánh giá về liên hệ quân đội và hồ sơ mua sắm
Phụ lục báo cáo cho biết những người có liên hệ với Cục 1 thuộc Lực lượng Không gian mạng của quân đội Trung Quốc đã nhiều lần xuất hiện tại trụ sở Zhipu ở Bắc Kinh, gần nhất vào tháng 8 năm nay. Các ủy ban đánh giá với “mức độ tin cậy trung bình” rằng những cuộc tiếp xúc này cho thấy có kênh liên hệ giữa Zhipu và cơ quan tình báo mạng quân đội Trung Quốc.
Từ hồ sơ mua sắm quân sự, các ủy ban còn phát hiện một dự án trường bắn mạng năm 2026 yêu cầu tích hợp DeepSeek để hỗ trợ “tấn công thông minh” và “xâm nhập thông minh”. Một dự án khác yêu cầu vận hành DeepSeek, Qwen, Kimi và MiniMax trên mạng nội bộ cách ly Internet nhằm phát triển tác nhân AI và phần mềm quân sự. Các hồ sơ này phản ánh nhu cầu mua sắm, không có nghĩa mọi dự án đều đã được triển khai xong.
Giá thấp, lượt tải xuống và vấn đề chưng cất mô hình
Báo cáo so sánh giá API công khai, nêu mức khoảng 1,15 USD đối với Qwen và khoảng 35 USD đối với GPT-5.5 của OpenAI cho mỗi một triệu token đầu vào cộng một triệu token đầu ra. Đây là phép so sánh trong báo cáo, chưa điều chỉnh theo năng lực mô hình và chi phí triển khai. Đối chiếu Bảng 2 của tài liệu cho thấy mẫu Qwen được so sánh cụ thể là Qwen3-235B-A22B-Instruct; bảng giá cũng chưa tính những khác biệt do lưu đệm, xử lý theo lô, khuyến mại hay tự vận hành mô hình.
Báo cáo dẫn dữ liệu Hugging Face cho biết mô hình Trung Quốc chiếm 41% lượt tải xuống trên nền tảng trong một năm trước đó. Báo cáo cũng dẫn cảnh báo của Cơ quan An ninh Quốc gia Mỹ, FBI và các cơ quan khác, cho rằng một số nhà phát triển Trung Quốc dùng tài khoản giả và mạng lưới trung gian để thu thập số lượng lớn đầu ra của mô hình tiên tiến Mỹ, phục vụ hoạt động chưng cất mô hình chưa được cho phép. Theo báo cáo, chính quyền Trung Quốc còn hỗ trợ nhà phát triển trong nước bằng đầu tư nhà nước và trợ cấp năng lực tính toán.
Chuyên gia an ninh mạng Mark Montgomery thuộc Quỹ Bảo vệ các nền Dân chủ nói với The Record rằng việc Mỹ thiếu sức cạnh tranh trên thị trường mô hình nguồn mở giá rẻ có thể gây rủi ro an ninh. Ông nhận định: “Doanh nghiệp và đơn vị dịch vụ công, vì cân nhắc chi phí và nguồn lực, sẽ tiếp tục xem nhẹ an ninh và biện pháp bảo vệ để giảm chi phí ban đầu. Phía Trung Quốc hiểu rõ cách làm này”.
Theo The Epoch Times, phóng viên Trần Đình. Đối chiếu với báo cáo chung của hai ủy ban Hạ viện và thông báo ngày 14/8/2026 của Cursor về việc gia nhập SpaceX. Các hạn chế rộng hơn nêu trong bài là đề nghị của lãnh đạo hai ủy ban.


