Ba bản nhạc cổ điển cho buổi tối: Brahms, Saint-Saëns và Bach
Từ khúc hát ru của Brahms, tiếng thiên nga trong tổ khúc của Saint-Saëns đến giai điệu êm dịu của Bach, ba tác phẩm mở ra những cách thưởng thức âm nhạc cổ điển lúc ngày khép lại.
Giữa nhịp sống thường xuyên có màn hình và thông báo, việc dành ít phút nghe một bản nhạc có thể tạo khoảng lặng trước khi ngày kết thúc. Trong bài viết đăng trên The Epoch Times hồi tháng 7/2026, tác giả Rebecca Day gợi ý ba tác phẩm cổ điển có sắc thái nhẹ nhàng: Wiegenlied của Johannes Brahms, Le Cygne của Camille Saint-Saëns và chương Air trong Tổ khúc giao hưởng số 3 của Johann Sebastian Bach. Đây là những gợi ý thưởng thức, không phải lời hứa rằng âm nhạc sẽ chữa chứng mất ngủ.
Khúc hát ru của Brahms và lời nhắn gửi riêng
Brahms viết Wiegenlied năm 1868 để mừng người bạn Bertha Faber sinh con trai thứ hai. Giai điệu của bản hát ru đã đi qua nhiều thế hệ và xuất hiện trong nhiều bản phối, nhiều lời ca khác nhau. Tên tác phẩm thường được dịch là “Khúc hát ru” hoặc “Bài ca bên nôi”.
Theo câu chuyện được Day thuật lại, trước khi lập gia đình, bà Faber từng hát cho Brahms nghe giai điệu dân ca Áo S’Is Anderscht của Alexander Baumann. Nhà soạn nhạc lồng nét giai điệu ấy vào phần đệm của khúc hát ru như một lời nhắn người nhận có thể nhận ra. Chi tiết này khiến tác phẩm vừa là món quà chào đón em bé, vừa lưu giữ một kỷ niệm riêng giữa hai người bạn.
Tác phẩm về sau được hát với nhiều lời khác nhau, nhưng phiên bản không lời vẫn giữ được vẻ mềm mại của một bản ru. Người nghe có thể tập trung vào đường nét giai điệu quen thuộc thay vì tìm cách giải mã tất cả các phiên bản ca từ đã ra đời sau này.
“Thiên nga” trong Lễ hội muông thú
Camille Saint-Saëns sáng tác tổ khúc Le Carnaval des Animaux (“Lễ hội muông thú”) năm 1886 với nhiều đoạn nhạc mô phỏng thế giới động vật bằng âm thanh. Gần cuối tổ khúc, sau những chương giàu tính vui đùa, Le Cygne (“Thiên nga”) đưa người nghe đến một không gian lắng dịu. Tiếng cello trôi trên phần đệm piano gợi chuyển động thong thả của con thiên nga trên mặt hồ.
Day dẫn tư liệu của tổ chức âm nhạc Your Classical: Saint-Saëns viết tổ khúc khi tạm gác bản giao hưởng số 3. Ông vui thích với tác phẩm nhưng lo một bản nhạc mang tính hài hước có thể ảnh hưởng hình ảnh nhà soạn nhạc nghiêm túc, nên chỉ cho phép công bố riêng chương “Thiên nga” khi còn sống. Toàn bộ tổ khúc chỉ được xuất bản chính thức sau khi ông qua đời.
Vẻ đẹp của chương nhạc nằm ở sự tiết chế. Nhịp điệu chậm, câu cello dài và tiếng piano nhấp nhô tạo một khoảng nghỉ giữa thế giới hoạt náo của cả tổ khúc. Với Day, đó là lý do bản nhạc thích hợp để nghe khi muốn tĩnh tâm vào buổi tối.
“Air” của Bach và hành trình của một bản chuyển soạn
Chương Air thuộc Tổ khúc giao hưởng số 3 của Bach là một giai điệu nổi tiếng với các lớp dây đan xen. Trong bài của Day, sự uyển chuyển của violin và nền âm trầm của cello làm nên vẻ êm đềm của tác phẩm. Bản nhạc từng xuất hiện nhiều lần trong phim ảnh, quảng cáo và lễ nghi, nhưng vẫn đáng nghe nguyên vẹn trong bối cảnh của tổ khúc.
Cuối thế kỷ XIX, nghệ sĩ violin August Wilhelmj chuyển soạn chương nhạc cho đàn violin trên một dây duy nhất. Bản chuyển soạn ấy thường được gọi là Air on the G String (“Khúc Air trên dây Sol”). Cái tên rất phổ biến này dễ khiến người nghe nhầm đó là tên bản gốc của Bach; thực ra nó gắn với một cách trình diễn ra đời muộn hơn. So sánh bản gốc với bản chuyển soạn cũng là một cách nhận ra cùng một giai điệu có thể đổi màu sắc khi nhạc cụ và cách chơi thay đổi.
Ba tác phẩm có xuất xứ và cấu trúc khác nhau: một món quà dành cho trẻ nhỏ, một chương nhạc mô tả con vật và một chương của tổ khúc giao hưởng. Điểm chung trong lựa chọn của Day là những câu nhạc tạo chỗ cho người nghe chậm lại và chú ý đến vẻ đẹp của âm thanh.
Tác giả nguồn: Rebecca Day. Nguồn: The Epoch Times, “Thưởng thức nhạc cổ điển trước giờ ngủ”, đăng tháng 7/2026.
