Vũ điệu của những yêu tinh: Thử thách dành cho nghệ sĩ violin
Antonio Bazzini là một nhà soạn nhạc được kính trọng trong thế kỷ XIX. Là giáo sư sáng tác tại Nhạc viện Milan, ông từng dạy Alfredo Catalani, Pietro Mascagni và đặc biệt là Giacomo Puccini. Vở opera “Turanda” mà Bazzini viết trước đó có thể đã gợi cảm hứng cho kiệt tác “Turandot” của Puccini.
Danh tiếng của Bazzini với tư cách nhà soạn nhạc phai nhạt dần sau khi ông qua đời năm 1897. Dù ông viết nhiều thơ giao hưởng, cantata mang tính kịch và nhạc thính phòng, không nhiều tác phẩm vượt qua được thử thách của thời gian.
Tuy vậy, có một ngoại lệ đáng chú ý. Đặc biệt đối với nghệ sĩ violin, một tác phẩm từ thời trẻ của Bazzini nổi tiếng hơn hẳn phần còn lại: “Scherzo fantastique: La ronde des lutins”, thường được biết đến với tên “The Dance of the Goblins” — “Vũ điệu của những yêu tinh”.
Một nghệ sĩ violin bậc thầy
Bazzini bắt đầu sự nghiệp với vai trò nghệ sĩ violin biểu diễn. Sau khi học đàn từ khoảng tám tuổi với thầy giáo địa phương Faustino Camisani, ông may mắn gặp Niccolò Paganini khi 18 tuổi. Paganini, người được nhiều người xem là nghệ sĩ violin vĩ đại nhất, truyền cảm hứng cho Bazzini bằng phong cách trình diễn và kỹ thuật điêu luyện.
Paganini khuyến khích Bazzini theo đuổi sự nghiệp độc tấu, và nghệ sĩ trẻ đã làm theo. Ông đi lưu diễn khắp châu Âu, gặt hái nhiều thành công. Từ năm 1841 đến 1845, ông sống tại Đức, biểu diễn cùng dàn nhạc Gewandhaus ở Leipzig dưới sự chỉ huy của nhà soạn nhạc Felix Mendelssohn. Ông còn chơi bản concerto cho violin của Mendelssohn trong buổi trình diễn riêng đầu tiên dành cho chính tác giả. Tác phẩm ấy hiện là một phần quen thuộc, được yêu mến trong kho tiết mục violin.
Trong thời gian theo đuổi biểu diễn, Bazzini sáng tác “The Dance of the Goblins” năm 1852. Tác phẩm phô diễn kỹ thuật violin này sử dụng nhiều kỹ thuật đàn dây, cô đọng tinh thần của lối trình diễn điêu luyện đầu thời kỳ Lãng mạn.
Lắng nghe “Vũ điệu của những yêu tinh”
Bản thu âm được bài gốc giới thiệu do Christian Li và Timothy Young trình diễn (nghe bản trình diễn).
Những hợp âm piano đột ngột tạo nên phần mở đầu ngắn cho tác phẩm giàu tính tưởng tượng. Ngay sau đó, violin đưa vào giai điệu chính: một chuỗi nốt ngắn, nảy và dội. Bằng cách cho vĩ bật trở lại trên dây đàn, nghệ sĩ làm hiện lên hình ảnh một điệu nhảy thất thường và náo động.
“The Dance of the Goblins” thể hiện một đặc điểm của âm nhạc thời Lãng mạn: sự quan tâm đến thế giới siêu nhiên. Có thể liên tưởng đến “Le streghe” của Paganini, một tác phẩm phô diễn kỹ thuật rất khó mang tên “Những phù thủy”, hay bản “Faust Fantasy” rực rỡ của Henryk Wieniawski. Đây là hình tượng nghệ thuật trong các tác phẩm.
Ở phút 0:40, violin tiếp tục với những đoạn láy kép, kỹ thuật chơi đồng thời nhiều nốt và rung láy nhanh. Màn phô diễn kỹ thuật phục vụ một mục đích âm nhạc: gợi tiếng cười lanh lảnh của những yêu tinh.
Nhiều kỹ thuật trong tác phẩm từng được Paganini phổ biến và chuẩn hóa. Chẳng hạn, ở phút 2:01, nghệ sĩ sử dụng cách bấm ngón khác thường, lướt nhanh trên cần đàn và chơi cùng một cao độ trên cả bốn dây để tạo hiệu ứng trang trí.
Đến phút 4:00, âm nhạc căng lên rồi bất ngờ chuyển sang một giọng mới. Điệu nhảy tăng tốc, đạt cao trào ở phút 4:37. Tại đây, nghệ sĩ gây ấn tượng bằng chuỗi pizzicato tay trái — những nốt được gảy bằng tay trái — khép lại tác phẩm tinh nghịch.
George Cai — The Epoch Times.
