Henry Lewis: hành trình một nhạc trưởng Mỹ vượt qua định kiến
Giữa thế kỷ XX, nhiều người trong giới nhạc cổ điển tin rằng chỉ người châu Âu mới có đủ trải nghiệm, đào tạo và uy tín để trở thành nhạc trưởng tầm quốc tế. Một nghệ sĩ đã vượt qua những trở ngại ấy, tạo dấu ấn cho mình và đất nước bằng đóng góp cho âm nhạc cổ điển.
Henry J. Lewis (1932–1996) sinh ngày 16/10/1932 tại Los Angeles. Cha ông, Henry Sr., buôn bán ô tô; mẹ ông, Mary Josephine, là y tá. Sau khi dự một buổi hòa nhạc giao hưởng dành cho thanh thiếu niên của Los Angeles Philharmonic, ông quan tâm âm nhạc và bắt đầu chơi piano.
Tại trường Holy Name of Jesus, là học sinh da đen duy nhất, ông biểu diễn piano và nhận sự khích lệ của các nữ tu giảng dạy. Sau đó ông học trường công, tham gia ban nhạc rồi chơi contrabass.
Năm 1948, khi còn học Dorsey High School, Lewis được Los Angeles Philharmonic tuyển làm nghệ sĩ contrabass ở tuổi 16, thuộc những thành viên trẻ nhất lịch sử dàn nhạc. Giám đốc âm nhạc Alfred Wallenstein, bản thân từng là thần đồng cello, nói ông đặc biệt tài năng và xứng đáng được trao mọi cơ hội.
Muốn giúp Lewis tiến xa, Wallenstein giúp ông nhận học bổng Đại học Nam California ở tuổi 18. Ông có thể học âm nhạc chính quy và tiếp tục biểu diễn với dàn nhạc.
Từ quân ngũ tới bục chỉ huy
Năm 1954, Lewis nhập ngũ, phục vụ tại châu Âu đến 1957. Trong Dàn nhạc giao hưởng Tập đoàn quân số 7, ông bắt đầu là nghệ sĩ bè contrabass số một, rồi lên trợ lý nhạc trưởng và cuối cùng làm nhạc trưởng.
Các buổi diễn ở Đức, Hà Lan được đón nhận tốt đến mức trung tướng Bruce C. Clarke viết thư khen trước khi ông trở về Los Angeles Philharmonic. Clarke ghi nhận trí tưởng tượng, tinh thần tận tụy, lao động chăm chỉ cùng năng lực nghệ thuật của ông như phần đóng góp quan trọng cho quan hệ châu Âu–Mỹ.
Trở lại đời sống dân sự, Lewis về dàn nhạc cũ, làm nhạc trưởng khách mời trong chuyến lưu diễn năm 1960. Năm sau, cơ hội lớn đến khi Igor Markevitch mắc bệnh; Lewis là một trong hai nhạc trưởng trẻ thay ông ở các buổi diễn quan trọng.
Ngày 9/2/1961, Lewis trở thành người gốc Los Angeles đầu tiên chỉ huy dàn giao hưởng của thành phố trong chuỗi hòa nhạc thuê bao. Các nhận xét ca ngợi sự vững vàng và khả năng chỉ huy tự nhiên, chứng tỏ ông xứng đáng đứng ở vị trí ấy.
Vài năm sau, ông làm trợ lý nhạc trưởng, phụ trách chuỗi hòa nhạc Symphonies for Youth. Ông cùng một số nhạc công thành lập String Society of Los Angeles.
Ông cũng là nhạc trưởng sáng lập Dàn nhạc huấn luyện thuộc tổ chức phi lợi nhuận Young Musicians Foundation, dẫn dắt bảy mùa đầu. Năm 1968, ông trở thành giám đốc âm nhạc New Jersey Symphony, giữ chức đến 1976. Sau đó, ông chỉ huy gần như mọi dàn giao hưởng lớn ở Mỹ và một số dàn nổi tiếng tại các thành phố quốc tế.
Một câu chuyện tình trong âm nhạc
Lewis gặp ca sĩ opera Marilyn Horne tại đại học. Họ giữ liên hệ bằng thư và điện thoại khi cuộc sống đi theo những hướng khác nhau, kết hôn mùa hè 1960 và có con gái Angela năm 1965.
Dù cùng sống ở Echo Park, Los Angeles, sự nghiệp thường đưa họ đi những hướng riêng. Lewis là nhạc trưởng thành công nhưng mức nổi tiếng không bằng vợ, đôi khi bị gọi là “ông Horne”.
Trong tự truyện, Horne ghi nhận chồng là người dìu dắt quan trọng đầu sự nghiệp, gọi ông là nhà tiên tri, người thầy và cánh tay phải của mình. Bà dựa vào ông để nhận lời khuyên và hỗ trợ.
Họ hợp tác nhiều trong thập niên 1960–1970, thực hiện nhiều bản thu. Lewis thường chỉ huy các buổi biểu diễn của Horne, cả hòa nhạc lẫn opera hoàn chỉnh. Bà hát ở buổi hòa nhạc năm 1961 đưa tên tuổi ông lên cao, và trong một số buổi diễn cùng New Jersey Symphony dưới sự chỉ huy của ông.
Horne không tham gia “La Bohème” khi Lewis có buổi ra mắt chỉ huy mang ý nghĩa lịch sử tại Metropolitan Opera năm 1972. Họ ly hôn năm 1979 nhưng vẫn là bạn thân và không ai tái hôn.
Lewis đột ngột qua đời vì nhồi máu cơ tim năm 1996, ở tuổi 63, khép lại sự nghiệp rực rỡ. Di sản ông vẫn là tấm gương sáng của một câu chuyện thành công tại Mỹ.
Nguồn: The Epoch Times.
