Mỹ áp đặt chế tài lên toàn bộ Tòa án Hình sự Quốc tế, ICC phản đối
Mỹ ngày 9/10 mở rộng chế tài sang ICC với tư cách một tổ chức. Phía tòa án và tám ngoại trưởng phản đối quyết định này.
Bộ Ngoại giao Mỹ ngày 9/10 công bố chế tài nhằm vào Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) với tư cách một tổ chức, mở rộng các biện pháp trước đó đối với từng cá nhân. Phía tòa án phản đối và khẳng định sẽ tiếp tục công việc.
Theo bản tin của The Epoch Times, Ngoại trưởng Marco Rubio tuyên bố Washington sẽ cấm giao dịch với tòa án này, cắt nguồn lực và làm suy giảm khả năng hoạt động của ICC.
“Trong nhiều thập niên, cả đảng Cộng hòa lẫn đảng Dân chủ đều bác bỏ quan niệm rằng Tòa án Hình sự Quốc tế có quyền truy tố công dân, quân nhân hoặc các nhà lãnh đạo chính trị Mỹ”, ông Rubio nói trong tuyên bố. “Mỹ chưa bao giờ tham gia tòa án. Chúng tôi không cần nó. Và chúng tôi không muốn nó”.
Mỹ phản đối những nỗ lực của ICC nhằm điều tra hoặc truy tố quân nhân và nhân viên tình báo Mỹ liên quan đến các hoạt động tại Afghanistan hoặc các chiến dịch trước đây. Washington duy trì lập trường rằng ICC không có thẩm quyền đối với công dân các nước chưa phê chuẩn Quy chế Rome. Đây là lập trường của phía Mỹ trong tranh chấp về thẩm quyền của tòa án.
“Hoặc ICC chấm dứt các mối đe dọa của mình, hoặc chúng tôi sẽ chấm dứt ICC”, ông Rubio tuyên bố.
Phía ICC lên tiếng
Phó công tố viên ICC Nazhat Shameem Khan lên án các biện pháp chế tài của Mỹ. Theo lời bà được The Epoch Times dẫn lại, chế tài nhằm làm suy yếu pháp quyền quốc tế và công việc của một thiết chế tư pháp độc lập.
“Công việc của chúng tôi sẽ tiếp tục đối với tất cả các tình huống, các cuộc điều tra và các hoạt động truy tố”, bà Khan nói.
Tháng 2/2025, Tổng thống Donald Trump ký sắc lệnh cho phép áp đặt chế tài đối với ICC, với lý do tòa án bị phía Mỹ cáo buộc thiên vị chống Israel và Mỹ. Động thái diễn ra sau khi ICC phát lệnh bắt giữ Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và cựu Bộ trưởng Quốc phòng Yoav Gallant liên quan đến chiến dịch quân sự của Israel tại Gaza sau cuộc tấn công ngày 7/10/2023 của Hamas.
Cả Mỹ lẫn Israel đều không tham gia Quy chế Rome, văn kiện thành lập ICC năm 2002. Tòa án đặt tại The Hague, Hà Lan, có chức năng truy tố và xét xử cá nhân về các tội phạm quốc tế nghiêm trọng, trong đó có tội ác chống loài người; có 125 quốc gia thành viên Quy chế Rome. Tòa án phát lệnh bắt giữ, còn việc thực hiện bắt giữ phụ thuộc vào sự hợp tác của các quốc gia.
Tài sản bị phong tỏa và các giấy phép ngoại lệ
Các biện pháp mới của Bộ Ngoại giao xây dựng trên sắc lệnh của tổng thống, theo đó 17 cá nhân đã bị áp dụng chế tài trước đợt này.
Theo tài liệu thông tin của Bộ Ngoại giao được The Epoch Times dẫn, toàn bộ tài sản và lợi ích tài chính của ICC nằm tại Mỹ hoặc do các chủ thể Mỹ nắm giữ sẽ bị phong tỏa và phải báo cáo cho Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) thuộc Bộ Tài chính Mỹ.
Các chủ thể Mỹ bị cấm giao dịch với ICC nếu không có sự cho phép cụ thể, bao gồm cung cấp hàng hóa, dịch vụ hoặc tiền cho tòa án.
Tài liệu cũng cho biết Bộ Tài chính sẽ ban hành các giấy phép chung nhằm tạo ngoại lệ tạm thời, hỗ trợ quá trình chuyển tiếp và bảo vệ lợi ích của Mỹ. Bản tin nêu một khoảng thời gian 180 ngày để một số hoạt động của ICC tiếp tục trong khi các quốc gia thành viên giải quyết những quan ngại pháp lý và ngoại giao của Washington. Các giấy phép còn cho phép những dịch vụ công nghệ thông tin cụ thể, các chương trình lương hưu và hoạt động liên quan đến người bị ICC giam giữ.
Danh mục chính thức của OFAC ngày 9/10 liệt kê các giấy phép chung số 13–16, lần lượt liên quan đến một số giao dịch với ICC, viễn thông và phần mềm doanh nghiệp, chi trả lương hưu và một số người bị giam giữ. Đây là những ngoại lệ có phạm vi riêng, không phải việc dỡ bỏ toàn bộ chế tài.
Ngoại trưởng Canada, Đan Mạch, Đức, Pháp, Italy, Nhật Bản, Hà Lan và Anh ra tuyên bố chung chỉ trích động thái của Mỹ. Theo The Epoch Times, họ bày tỏ lấy làm tiếc và phản đối mạnh mẽ việc công bố chế tài đối với ICC, đồng thời nhấn mạnh sự ủng hộ đối với tòa án.
Nguồn: The Epoch Times, 9/10/2026 (Jackson Richman và Reuters đóng góp cho bản tin). Dịch đầy đủ nội dung chính; bổ sung quy nguồn và làm rõ chức năng phát lệnh bắt giữ của tòa án. Đối chiếu: danh mục chế tài và giấy phép của OFAC.
