Năm bộ sách kinh điển để cha mẹ đọc cùng con

Một cuốn sách đọc chung có thể mở ra nhiều cuộc trò chuyện: vì sao nhân vật làm điều ấy, nếu ở trong hoàn cảnh đó mình sẽ lựa chọn ra sao, và điều gì khiến một tình bạn trở nên đáng quý?

Trong bài giới thiệu trên The Epoch Times ngày 25/7/2023, Walker Larson gợi ý năm bộ sách để cha mẹ đọc thành tiếng cùng con: truyện Beatrix Potter, Winnie-the-Pooh, Little House, The Chronicles of Prydain và The Chronicles of Narnia. Từ danh sách này, có thể xây dựng một hành trình đọc đa dạng, đi từ truyện ngắn có tranh đến những câu chuyện dài nhiều tập.

Mỗi bộ có nhịp kể và thế giới riêng. Cha mẹ có thể chọn một truyện hoặc một chương làm điểm khởi đầu, đọc thử cùng trẻ rồi quyết định có tiếp tục. Những gợi ý dưới đây kết hợp thông tin về tác phẩm với cách tổ chức buổi đọc trong gia đình.

Beatrix Potter: cùng quan sát một thế giới nhỏ

Trong The Tale of Peter Rabbit, xuất bản năm 1902, bốn chú thỏ sống cùng mẹ dưới gốc một cây lớn. Mẹ dặn các con tránh khu vườn của ông McGregor, nhưng Peter vẫn đi vào và phải tìm đường thoát ra. Câu chuyện ngắn đưa người đọc qua một chuỗi tình huống cụ thể, từ ham khám phá đến hoảng sợ rồi trở về nhà.

Cha mẹ có thể dừng ở một bức tranh để hỏi con thấy gì: đường đi ở đâu, nhân vật đang nhìn về phía nào, điều gì khiến chú thỏ lo lắng? Cách đọc này dành chỗ cho sự quan sát của trẻ. Không cần vội giải thích tất cả ý nghĩa hoặc yêu cầu con kể lại đúng từng chi tiết.

Truyện cũng có những chi tiết đáng sợ đối với trẻ nhỏ, trong đó có lời nhắc về số phận thỏ bố. Người lớn nên đọc trước và cân nhắc mức độ phù hợp với con. Sau buổi đọc, một câu hỏi đơn giản về lời dặn của mẹ có thể mở đầu cuộc trò chuyện về an toàn và hậu quả của lựa chọn.

Winnie-the-Pooh: tiếng cười từ những chuyện rất nhỏ

Tác phẩm của A.A. Milne đưa người đọc đến với Pooh, Christopher Robin và nhóm bạn trong khu rừng. Trong bản sách năm 1926, các chương xoay quanh những việc như tìm mật ong, đi thăm bạn, tìm chiếc đuôi bị mất hay chuẩn bị quà sinh nhật. Những chuyện nhỏ ấy trở thành các cuộc phiêu lưu qua cách suy nghĩ hồn nhiên của nhân vật.

Ngay ở phần đầu, Pooh suy luận rằng tiếng vo ve có nghĩa là có ong, có ong thì có mật, và có mật thì mình nên tìm cách lấy. Chú thử một kế hoạch với bóng bay, còn Christopher Robin tham gia giúp đỡ. Sự hài hước nằm trong khoảng cách giữa điều Pooh tin là hợp lý và điều người đọc nhìn thấy.

Khi đọc thành tiếng, có thể đổi nhịp ở các đoạn hội thoại và để trẻ đoán bước tiếp theo. Một buổi đọc không nhất thiết phải kết thúc bằng bài học đạo đức. Cùng cười trước sự nhầm lẫn của Pooh, rồi nói về cách các nhân vật giúp nhau, cũng là một cách gần gũi để thưởng thức câu chuyện.

Little House: tìm hiểu đời sống qua một gia đình

Theo Hiệp hội Thư viện Mỹ, Laura Ingalls Wilder sinh năm 1867 tại Wisconsin; cuốn Little House in the Big Woods ra mắt năm 1932, khi bà 65 tuổi. Tác phẩm bắt đầu câu chuyện về Laura lúc còn nhỏ và gia đình sống trong vùng rừng Wisconsin. Những cuốn tiếp theo gồm Farmer Boy, Little House on the Prairie và On the Banks of Plum Creek.

Điểm tiếp cận hữu ích với bộ sách là đời sống thường ngày: gia đình sinh hoạt ra sao, công việc cần bao nhiêu công sức, trẻ em tham gia những việc gì? Cha mẹ có thể mời con so sánh một sinh hoạt trong sách với gia đình mình, từ đó nhận ra sự khác biệt giữa các thời kỳ.

Khi gặp phong tục, đồ vật hoặc cách nhìn xa lạ, nên tách câu hỏi về câu chuyện khỏi câu hỏi về lịch sử. Một tác phẩm văn học có góc nhìn của người kể; muốn hiểu rộng hơn một thời đại, gia đình có thể tìm thêm bản đồ, tư liệu hoặc sách lịch sử phù hợp. Việc đọc chung vì thế cũng là dịp tập đặt câu hỏi về nguồn thông tin.

The Chronicles of Prydain: bước vào truyện phiêu lưu dài

Bộ truyện của Lloyd Alexander mở đầu bằng The Book of Three, xuất bản lần đầu năm 1964. Theo phần giới thiệu của nhà xuất bản Macmillan, nhân vật Taran đồng hành với công chúa Eilonwy, người hát rong Fflewddur Fflam, Gurgi và Doli trong cuộc đấu tranh ảnh hưởng đến vùng đất Prydain.

Trích đoạn nhà xuất bản cung cấp mở ra một nét tính cách dễ nhận biết ở Taran: cậu muốn học đấu kiếm dù đang được giao công việc khác. Từ mong muốn trở thành người hùng ấy, cha mẹ có thể gợi chuyện với trẻ về sự khác nhau giữa hình dung một việc và thật sự biết làm việc đó.

Với truyện có nhiều tên riêng, gia đình có thể làm một tờ ghi chú nhân vật. Trẻ thích vẽ có thể vẽ sơ đồ quan hệ hoặc đánh dấu những nơi đã xuất hiện. Đây là công cụ hỗ trợ theo dõi câu chuyện, không cần biến thành bài kiểm tra trí nhớ sau mỗi chương.

The Chronicles of Narnia: chọn cách bắt đầu phù hợp

Bảy cuốn Narnia của C.S. Lewis đưa độc giả vào một thế giới kỳ ảo. Trang chính thức về tác giả giải thích rằng thứ tự xuất bản và thứ tự sự kiện trong thế giới Narnia không hoàn toàn trùng nhau. Lewis bắt đầu viết bộ sách với The Lion, the Witch and the Wardrobe; The Magician’s Nephew kể những sự kiện xảy ra sớm hơn trong lịch sử Narnia.

Với người mới đọc, nhận biết sự khác nhau này giúp tránh bối rối khi các bộ sách được đánh số khác nhau. Gia đình có thể chọn một thứ tự và theo dõi nhất quán, đồng thời ghi lại những nhân vật hoặc địa danh xuất hiện trở lại.

Truyện phiêu lưu nhiều tập cũng cần thời gian để làm quen. Nếu một chương có quá nhiều nhân vật mới, có thể dừng lại, nhắc ngắn tình huống đang diễn ra rồi đọc tiếp vào hôm sau. Không cần cố hoàn tất cả bộ chỉ vì đó là một tác phẩm kinh điển.

Để buổi đọc trở thành khoảng thời gian được mong đợi

Một cách bắt đầu đơn giản là để trẻ chọn giữa hai cuốn phù hợp, rồi thống nhất một khoảng thời gian mà cả nhà có thể duy trì. Người đọc nên nhìn thấy tranh và chữ; nếu có nhiều trẻ cùng nghe, có thể luân phiên chọn chỗ ngồi gần sách.

Khi con hỏi giữa chừng, cha mẹ có thể cùng tìm câu trả lời trong đoạn vừa đọc hoặc ghi lại để tìm hiểu sau. Khi con chưa muốn nói, hãy tiếp tục câu chuyện. Sự im lặng không nhất thiết có nghĩa là trẻ không quan tâm.

Với bản dịch, nên xem rõ tên tác giả, người dịch và thông tin ấn bản; đọc thử một đoạn để cảm nhận câu văn. Có thể mượn sách ở thư viện trước khi quyết định mua cả bộ. Điều đáng theo dõi là trẻ có muốn quay lại câu chuyện và gia đình có tìm được niềm vui khi đọc cùng nhau hay không.

Tham khảo: The Epoch Times; văn bản Peter Rabbit và Winnie-the-Pooh tại Project Gutenberg; Hiệp hội Thư viện Mỹ; Macmillan; CSLewis.com.