“Jimmy”: KJ Apa tái hiện một Jimmy Stewart phía sau ánh hào quang

Bộ phim tiểu sử nhìn vào phẩm chất lãnh đạo của Stewart trong chiến tranh, những tổn thương ông mang về và hành trình dẫn tới vai diễn trong “It’s a Wonderful Life”.

Bài phê bình điện ảnh của Mark Jackson, The Epoch Times. Những đánh giá nghệ thuật dưới đây là nhận định của tác giả; các diễn biến được mô tả thuộc nội dung bộ phim.

Thay vì tập trung vào hào quang Hollywood trong sự nghiệp nay đã thành huyền thoại của Jimmy Stewart, “Jimmy”, một phim tiểu sử đầy thiện cảm nhưng không nhất thiết tô vẽ nhân vật thành thánh, hướng tới khắc họa con người thật bên trong ngôi sao điện ảnh.

Phim kể về Đại úy James Stewart, phi công máy bay ném bom trong Thế chiến II yêu nước, coi trọng bổn phận, đã dũng cảm từ bỏ cuộc sống êm ái ở Hollywood. Phim cho thấy ông vượt lên những lời người cha xem nhẹ khả năng của mình, dù xuất phát từ ý tốt, khi khăng khăng cho rằng Jimmy không phù hợp làm người lính.

Phim thể hiện phẩm chất lãnh đạo nổi bật, sang chấn sau chiến tranh và quá trình khó khăn trở lại đời sống dân sự của Stewart. Những đau khổ từ trải nghiệm chiến tranh còn làm sâu sắc tính chân thực cảm xúc trong diễn xuất, dẫn tới vai diễn mà tác giả gọi là báu vật quốc gia trong “It’s a Wonderful Life”.

Từ giấy phép phi công đến buồng lái B-24

Bối cảnh là năm 1941. Stewart vừa giành Oscar với “The Philadelphia Story”. Ông trùm Hollywood Louis B. Mayer, do Jason Alexander của “Seinfeld” thủ vai — với diện mạo và cách thể hiện gợi một phiên bản lịch thiệp của Les Grossman do Tom Cruise đóng trong “Tropic Thunder” — muốn tận dụng giá trị mới của Stewart trong giới giải trí. Người yêu mang tính cơ hội của ông, Ginger Rogers (Jemma Donovan), cũng muốn thấy điều đó.

Nhưng chiến tranh đã nổ ra và Stewart nhận lệnh nhập ngũ. Ban đầu chưa biết nên làm gì, ông để hãng phim dùng ảnh hưởng chính trị thu xếp việc hoãn phục vụ. Tên tuổi Stewart sớm bị cây bút chuyên chuyện hậu trường Hedda Hopper (Sarah Drew) công kích. Hopper đóng vai trò hơi giống dàn đồng ca một người trong kịch Hy Lạp, cập nhật tình trạng tại những bước ngoặt trên hành trình người hùng của Stewart.

Rất bất mãn với hướng đi của cuộc đời, Stewart về nhà tại Indiana, Pennsylvania, để tìm chỗ nương náu và lời khuyên cha mẹ. Mẹ (Jen Lilley), và nhất là cha (Neal McDonough), bề ngoài không mấy ấn tượng trước danh tiếng con trai.

Người cha đặt tượng Oscar của con có vẻ tùy tiện giữa búa, cây thông bồn cầu, giấy nhám và các vật dụng khác trong cửa hàng đồ kim khí của mình. Nhưng người xem có thể đoán ông sẽ khoe ngay với người trong thị trấn khi Jimmy rời đi.

Như đã nói, cha cho rằng con không có những phẩm chất cần để làm công việc của người lính trong chiến tranh. Mẹ khuyên Jimmy nghe theo trái tim. Stewart bước ra khỏi cái bóng của cha và nhập ngũ.

Người lãnh đạo không tìm kiếm vai trò lãnh đạo

Khi được điều sang Anh, Đại úy Stewart của Không quân Lục quân bị các đồng đội coi chỉ là phi công tuyên truyền, bay biểu diễn để nâng tinh thần hậu phương. Dẫu sao, cộng sự Frank Capra của ông nổi tiếng từng chỉ đạo loạt phim tài liệu tuyên truyền “Why We Fight” của Bộ Chiến tranh Mỹ.

Tuy nhiên, Stewart thẳng thừng từ chối các nhiệm vụ quảng bá trong nước. Ông sớm chứng tỏ năng lực trong buồng lái B-24 Liberator, khi máy bay bị hỏa lực phòng không gây hư hại nặng ngay ở phi vụ đầu. Jimmy nhanh chóng gắn bó với phi hành đoàn, nhất là phi công phụ Martinez (Julian Works).

Phim cho thấy vì sao ngôi sao điện ảnh Stewart có thể trở thành người lãnh đạo quân sự xuất sắc. Khi chỉ huy phi đội, Đại tá Terrill (Rob Riggle), yêu cầu ông vận dụng kỹ năng diễn xuất để nói chuyện với các phi công đang nản lòng, cảm thấy người dân Mỹ chưa đánh giá đúng đóng góp của họ, Stewart đã thổi bùng tinh thần của họ. Theo tác giả, đó là cảnh hay nhất phim.

Nhưng chiến tranh là địa ngục. Nhiều người được ông khích lệ đã chết trong những chiếc máy bay bốc cháy, rơi xuống đất. Điều đó khiến ông cảm thấy như mình có tội và chìm sâu hơn vào trầm uất.

Một người đồng hành

Stewart gặp Lady Julia Tyndall (Kara Killmer), một nữ quý tộc Anh góa chồng tham gia công tác từ thiện thời chiến. Bà giúp ông chữa lành những tổn thương tinh thần và cảm xúc. Trong khi phim đưa vào nhiều nhân vật nổi tiếng có thật của thời kỳ ấy, Lady Julia không phải nhân vật lịch sử mà là nhân vật hư cấu phục vụ câu chuyện.

Stewart cuối cùng đạt cấp bậc đại tá, nhưng việc trở về Hollywood vô cùng khó khăn. Mayer muốn ông đóng bộ phim khai thác chính trải nghiệm của mình: một anh hùng chiến tranh thật đóng vai anh hùng chiến tranh. Stewart từ chối, nói rằng người dân muốn quên cuộc chiến.

Cảm thấy bản thân giả tạo trong cả vai trò phi công lẫn người chỉ huy, Stewart về nhà giữa tiếng reo hò chào đón người hùng nhưng thấy tất cả trống rỗng. Ông nhận ra mình không còn tha thiết diễn xuất, thậm chí thấy mình giả tạo cả trong nghề cũ — nghề chuyên đóng giả.

Rồi người bạn cũ Capra (Max Casella) mời ông đóng chính một phim Giáng sinh nhỏ, mang vẻ xưa cũ: “It’s a Wonderful Life”. Stewart không hứng thú nhưng vẫn nhận lời. Sau đó ông vật lộn với vai diễn, đưa vào những phản ứng cảm xúc từ chiến tranh mạnh tới mức khiến bạn diễn sợ hãi. Một điều lâu nay dễ bị quên là “It’s a Wonderful Life” thất bại khi ra mắt, làm công ty sản xuất của Capra phá sản và tổn hại sự nghiệp đạo diễn.

Dẫu vậy, Stewart luôn gọi đó là bộ phim ông yêu thích nhất. Thay vì người hùng chiến tranh đóng người hùng chiến tranh, Stewart mang tổn thương hậu sang chấn vào vai người tuyệt vọng tìm thấy Thượng Đế thay vì tự kết liễu đời mình. Có lẽ đây là nghệ thuật mô phỏng cuộc đời. Ông trao cho công chúng “It’s a Wonderful Life”; nhiều năm sau, khi nhận giải thành tựu trọn đời của Viện Hàn lâm Điện ảnh Mỹ, ông cảm ơn khán giả đã cho mình “một cuộc đời tuyệt vời”.

Đúng với phong cách ít lời, chịu đựng của những người đàn ông thuộc “Thế hệ vĩ đại nhất”, James Stewart hiếm khi nói về thử thách thời chiến, ngay cả với con gái Kelly Stewart, một nhà sản xuất của “Jimmy”.

Diễn xuất của KJ Apa

Lý do hàng đầu để xem “Jimmy” là KJ Apa, người đóng Archie trong loạt phim truyền hình “Riverdale”, vào vai Stewart. Nam diễn viên New Zealand tái hiện rất đạt giọng nói không lẫn vào đâu và lối nhấn nhá đặc trưng thập niên 1940. Apa có vẻ đẹp như người mẫu hơn Stewart rất nhiều, nhưng vẫn thể hiện được sự vụng về, xu hướng hơi xâm lấn không gian cá nhân người đối diện và nhiệt tình sốt sắng của nhân vật.

Ban đầu, tôi thấy phim quá sạch sẽ, quá mang phong cách Capra. Nhưng rồi nhanh chóng nhận ra điều đáng buồn là mình đã quen với vẻ gai góc, bụi bặm của hình ảnh điện ảnh hiện đại. “Jimmy” tạo được diện mạo và không khí thời kỳ rất tốt, từ trang phục, thiết kế sản xuất đến âm nhạc.

“Jimmy” là chân dung đẹp về một biểu tượng văn hóa can đảm. Phim nhìn phía sau tấm màn sân khấu để thấy người đàn ông mang nỗi sợ, những nghi ngờ và lo âu nặng nề, nhưng vẫn đáp lời bổn phận chiến đấu chống Đức Quốc xã, rồi cố tìm đường trở lại một đời sống dân sự phần nào bình thường.

Đó là câu chuyện về người mà ai cũng tưởng mình biết, nhưng nhiều khi vẫn là bí ẩn ngay với chính ông; cuối cùng, ông để lại một khuôn mẫu chính trực đáng noi theo.

“Jimmy” do Aaron Burns đạo diễn, có KJ Apa, Neal McDonough, Jason Alexander, Christopher McDonald và Max Casella tham gia. Phim dài 2 giờ, được MPAA xếp loại PG-13 và dự kiến ra mắt ngày 6/11/2026. Tác giả chấm 4/5 sao.

Mark Jackson, nhà phê bình điện ảnh — dịch đầy đủ nội dung chính từ The Epoch Times, bài ngày 28/10, cập nhật 29/10/2026.