Sinh viên George Mason dạy người cao tuổi nhận biết video giả bằng AI
Theo bài của phóng viên Tạ Tâm Vũ trên SecretChina đăng ngày 5/10/2026, sinh viên Đại học George Mason Lakshmi Katrapati đã tổ chức một lớp học cho người cao tuổi tại Brightview Fair Oaks ở Fairfax, Virginia, hôm thứ Hai, 17/8/2026, hướng dẫn họ nhận biết nội dung giả mạo bằng trí tuệ nhân tạo, còn gọi là deepfake. Đầu tháng Hai năm nay, Katrapati biết một người hàng xóm đã bị lừa mất 30.000 USD.
Người hàng xóm ấy nhìn thấy trên Facebook một video deepfake về Elon Musk do AI tạo ra. Video khẳng định rằng đầu tư vào một cơ hội do Musk dẫn dắt sẽ đem lại khoản tiền lớn. Bà nghĩ nội dung nhiều khả năng là thật vì Musk xuất hiện trong video, trong khi lúc đó bà cũng cần số tiền này. Sau cùng, đó được xác định là một vụ lừa đảo.
Sau đó, Katrapati hỏi ông bà của mình có biết deepfake là gì không. Cô nhanh chóng nhận ra: “Ít nhất đối với thế hệ chúng tôi, mọi người đều đang chạy theo AI; nhưng với người cao tuổi, nhiều người không biết AI là gì, hoặc hiểu biết về AI rất hạn chế.”
Phát hiện này thúc đẩy cô lập một sáng kiến cộng đồng mang tên “Word by World”, với mục tiêu làm cho trí tuệ nhân tạo trở nên phổ biến và công bằng hơn. Là sinh viên Đại học George Mason, cô đến các trung tâm dành cho người cao tuổi ở Washington D.C. và vùng lân cận, cung cấp thông tin cần thiết để giúp họ tránh trở thành nạn nhân của lừa đảo.
Katrapati nói: “Tôi hy vọng mọi người nhận ra rằng những gì họ nhìn thấy trên mạng, nhiều khi không phải là thật, và đừng dễ dàng tin những nội dung trước mắt. Tôi muốn ngăn những trường hợp như người hàng xóm của tôi tái diễn.”
Chiều thứ Hai đó, khoảng hơn chục người tham gia lớp của cô ở Brightview Fair Oaks. Khi cô giới thiệu những điều công nghệ AI có thể làm được, một số người lắc đầu, còn một số khác thốt lên ngạc nhiên.
Trong buổi nói chuyện kéo dài một giờ, Katrapati chiếu vài video do AI tạo ra và giải thích cách phân biệt video thật với video do AI dựng. Cô cũng đưa ra lời khuyên về cách xử lý khi gặp lừa đảo, cách sử dụng ChatGPT và một bộ công cụ chi tiết mang tên “AI Defense tool kit”, tức bộ công cụ phòng vệ trước AI.
Người tham dự Charlie Potock cho biết: “Tôi chỉ muốn hiểu trí tuệ nhân tạo thực sự là gì. Là người lớn tuổi, chúng tôi cần hiểu rõ về nó. Điều này thật đáng sợ.”
Tính đến thời điểm bài nguồn đề cập, Katrapati đã thực hiện hơn 30 buổi nói chuyện như vậy trong năm nay, nhiều buổi tại các trung tâm cộng đồng dành cho người cao tuổi. Trong kỳ nghỉ hè gần đây, khi thực tập ở Mississippi, cô vẫn tiếp tục công việc này. Đôi khi cô quay lại cùng một cộng đồng để chia sẻ thêm kiến thức về AI, bao gồm lịch sử phát triển của trí tuệ nhân tạo.
Cô nói: “Một số người giờ đã cảnh giác hơn với mạng internet; đó là điều tốt, vì trước đây nhiều người khá dễ tin khi đối diện với lừa đảo.”
Grace Mingione cho biết sau buổi nói chuyện, bà muốn có thêm thông tin giúp mình xác định “điều gì tốt, điều gì không tốt”. Bà nói: “Phần lớn người ở đây sống một mình. Tôi vốn đã rất thận trọng với bất cứ việc gì mình làm, nên buổi học này càng khiến tôi cảm thấy việc giữ cảnh giác quan trọng.”
Về phần mình, Katrapati nói những lớp học đem lại cho cô sự khích lệ sâu sắc, vì cô biết mình có thể tạo ra một mức độ ảnh hưởng nào đó đối với cộng đồng người cao tuổi.
Tác giả: Tạ Tâm Vũ (謝心宇), biên dịch và đưa tin cho SecretChina. Bản dịch đầy đủ nội dung chính; sự kiện diễn ra ngày 17/8/2026.
