Haydn và bản Concerto cello số 1 cung Đô trưởng
Joseph Haydn, nhà soạn nhạc người Áo, là một trong những nhạc sĩ quan trọng và có ảnh hưởng nhất của thời kỳ Cổ điển. Dưới sự bảo trợ lâu dài của gia đình Esterházy, ông có một môi trường sáng tác ổn định, vừa hợp tác với những nhạc công cung đình xuất sắc, vừa không ngừng khám phá nhiều hình thức âm nhạc, qua đó xác lập vị trí quan trọng trong lịch sử âm nhạc phương Tây.
Bản Concerto cello số 1 cung Đô trưởng được sáng tác khoảng đầu thập niên 1760, là một trong những tác phẩm quan trọng thời Haydn mới làm việc cho gia đình Esterházy. Người ta thường cho rằng ông viết bản concerto này cho người bạn đồng thời là nghệ sĩ cello chính trong dàn nhạc cung đình, Joseph Heigl. Tác phẩm cũng thể hiện kỹ thuật biểu diễn điêu luyện của các nhạc công cung đình. Cả về cấu trúc lẫn phong cách, đây là một tác phẩm tiêu biểu của concerto thời Cổ điển đầu tiên.
Chương một, Moderato, mở đầu bằng chủ đề sáng rõ, tràn đầy sức sống. Cello sau đó xuất hiện, bắt đầu cuộc đối thoại sôi động với dàn nhạc. Chương nhạc kết hợp những hợp âm trang nghiêm gợi phong cách hát nói với giai điệu giàu tính ca xướng, đan xen nhiều đoạn phô diễn kỹ thuật ở vị trí cao trên cần đàn cùng các nhóm nốt nhanh, thể hiện đầy đủ kỹ năng của nghệ sĩ độc tấu. Một đoạn cadenza đặc sắc khép lại chương đầu, dẫn tự nhiên sang chương hai, Adagio.
Chương Adagio dùng phần đệm dàn nhạc bình thản, vững vàng để làm nổi bật giai điệu cello dài rộng, giàu tính ca xướng, tạo nên không khí trữ tình tinh tế và sâu sắc. Chương cuối mở ra bằng chủ đề nhẹ nhàng, phóng khoáng. Sau một nốt ngân dài, cello nhanh chóng trình bày những câu nhạc hoa mỹ, giàu chuyển động và kỹ thuật, đối đáp cùng dàn nhạc, đẩy toàn tác phẩm lên cao trào đầy nhiệt huyết và khép lại bằng một kết thúc rực rỡ.
Bài giới thiệu tác phẩm do Đại Kỷ Nguyên đăng ngày 29/8/2026 đi kèm phần trình diễn của Dàn nhạc Giao hưởng Shen Yun, với nghệ sĩ cello Giả Tử Dự và nhạc trưởng Lý Huyền. Bản dịch này giới thiệu nội dung âm nhạc; không nhúng hay đăng lại video biểu diễn.
Nguồn: Đại Kỷ Nguyên.
