Đại Kỷ Nguyên

“Rio Grande”, khúc hát giữ nhịp cho thủy thủ thời tàu buồm

Minh họa thủy thủ trên tàu buôn thế kỷ XIX đẩy các thanh gỗ quanh tời đứng để kéo neo

Ảnh minh hoạ

Minh họa thủy thủ trên tàu buôn thế kỷ XIX đẩy các thanh gỗ quanh tời đứng để kéo neo
Ảnh minh hoạ

Trên tàu buôn thế kỷ XIX, những bài hát đối đáp giúp thủy thủ phối hợp khi quay tời kéo neo. Một trong những bài còn lưu truyền là “Rio Grande”, khúc hát về hành trình đến một cảng ở miền nam Brazil.

Những tuyến thương mại thế kỷ XIX đưa thủy thủ vượt đại dương tới các cảng xa. Tàu buôn nhỏ thường ít người hơn tàu hải quân, nên thủy thủ dùng các khúc hát lao động gọi là sea shanty để giữ nhịp và nâng tinh thần khi làm việc nặng. Những lời ca về chuyến đi và những miền đất xa giúp “Rio Grande” được truyền lại qua nhiều thế hệ.

Nhịp hát đi cùng nhịp quay tời

Không rõ ai viết “Rio Grande”. Bài hát được lưu truyền bằng miệng và phổ biến trong giới thủy thủ Mỹ và Anh. Alfred M. Williams đã chép một đoạn lời ca vào tập Studies in Folk-Song and Popular Poetry, xuất bản tại Mỹ năm 1894.

“Rio Grande” thuộc nhóm bài hát dùng khi quay tời đứng. Trên boong tàu, thủy thủ đẩy những thanh gỗ cắm vào một trụ quay thẳng đứng để kéo neo hoặc nâng vật nặng. Công việc đòi hỏi sức bền và có thể kéo dài. Nhịp đều của bài hát giúp cả nhóm giữ cùng tốc độ. Người lĩnh xướng hát từng câu, chẳng hạn câu kể mình sẽ thu xếp hành lý và ra khơi, rồi cả nhóm đáp lại bằng điệp khúc về Rio Grande. Lối hát ấy thường không cần nhạc cụ.

Cảng đến ở miền nam Brazil

Tên bài dễ gợi đến con sông Rio Grande ở vùng tây nam nước Mỹ. Theo tác giả Rebecca Day, đích đến trong bài là cảng Rio Grande, ở bang Rio Grande do Sul ven Đại Tây Dương. Một dị bản nhắc đến cát vàng, gợi cảnh bờ biển mà thủy thủ mong nhìn thấy sau chuyến đi dài.

Để cập cảng, tàu buồm phải qua luồng hẹp với các bãi cát ngầm. Thủy triều và thời tiết ảnh hưởng đến việc qua luồng. Nhạc sĩ Ben Traverse cho biết bài hát phổ biến trong giới thủy thủ Mỹ chở cà phê và những người đi biển từ bờ tây nước Anh và xứ Wales. Một số chuyến ghé Newfoundland hoặc Cádiz để lấy cá tuyết muối. Theo ông, Rio Grande do Sul từng là một đầu mối giao thương giữa Mỹ và Anh.

Qua mỗi chuyến đi, thủy thủ có thể thêm hoặc bớt câu hát. Những khúc hát làm việc trên tàu vì thế mang dấu ấn của nhiều truyền thống, từ Anh, Ireland và Scotland đến Mỹ. Ngày nay, “Rio Grande” vẫn được hát ở các lễ hội dân ca và trong các buổi biểu diễn của những nhóm chuyên hát nhạc thủy thủ.

Nguồn: The Epoch Times, bài của Rebecca Day. Đối chiếu ấn bản năm 1894 của Alfred M. Williams và phần chép lời ca trong ấn bản năm 1895.

Exit mobile version