Bài viết của Deena Bouknight, The Epoch Times, ngày 4/11/2026, cập nhật ngày 5/11/2026.
Sau trận hỏa hoạn năm 1877 làm hư hại nghiêm trọng nhiều phần của Mount Stuart nguyên thủy đầu thế kỷ XVIII, ngôi nhà tổ tiên của các Hầu tước Bute trên bờ đông đảo Bute, Scotland, được xây dựng lại thành công trình du khách ngày nay chiêm ngưỡng. Phần lớn đồ đạc và hai cánh kiến trúc Georgian thoát khỏi đám cháy, nhưng khối trung tâm phải tái thiết.
Thách thức kiến trúc do Hầu tước Bute thứ ba giám sát và kiến trúc sư Scotland Robert Rowand Anderson (1834–1921) thực hiện là kết hợp cái cũ với cái mới. Trọng tâm là dựng một dinh thự còn bề thế hơn, mang khuynh hướng Phục hưng Gothic và thiết kế thời Victoria.
Khoảng 20 loại đá cẩm thạch được sử dụng trong nội thất Mount Stuart. Việc tái thiết cũng đem lại những nâng cấp hiện đại, khiến Mount Stuart được xem là ngôi nhà đầu tiên tại Scotland được lắp hệ thống điện. Cuối thế kỷ XIX, nơi đây còn có thang máy, bể bơi trong nhà có sưởi và hệ thống sưởi trung tâm; tất cả vẫn hoạt động. Một hệ thống điện thoại sơ khai cũng được lắp đặt.
Giống một số dinh thự lớn khác trên quần đảo Anh, Mount Stuart được trưng dụng làm bệnh viện quân sự trong Thế chiến thứ nhất. Phòng chụp X-quang và phòng mổ được bổ sung; tổng cộng 2.120 bệnh nhân được chăm sóc tại đây.
Được Mount Stuart Trust quản lý và bảo tồn từ thập niên 1980, dinh thự lịch sử thể hiện vẻ tráng lệ trong từng góc của không gian rộng 48.000 foot vuông, tương đương khoảng 4.460 m².
Từ mặt tiền đá sa thạch đến những chi tiết chạm khắc
Khối trung tâm được tái thiết sau đám cháy là phần mới nhất của dinh thự. Thiết kế Phục hưng Gothic hòa nhập về kiến trúc với hai cánh Georgian thế kỷ XVIII ở hai bên. Nhà nguyện có tháp nhọn là một điểm nhấn của công trình; bảy nhịp cửa chạy dọc đường mái khối giữa, cùng một tháp nhỏ ở cánh còn lại. Dinh thự được xây bằng các khối đá sa thạch đỏ.
Những thanh gỗ trần để lộ đem lại nét mộc mạc tương phản với vẻ xa hoa của phòng ăn. Tay nghề chạm khắc gỗ tinh xảo hiện diện ở những cửa sổ vòm lớn với kính nghệ thuật trong suốt, vòm tường phía trên lò sưởi, các mảng ốp tường, tủ bày đồ ăn và dải diềm quanh trần giật cấp. Hai đèn chùm pha lê và thủy tinh lộng lẫy treo trên bàn ăn dài.
Cầu thang trong đại sảnh cũng sử dụng hơn 20 loại đá cẩm thạch, chủ yếu khai thác tại Italy, cùng đá thạch cao tuyết hoa màu trắng và mềm hơn. Những loại đá nhiều sắc độ tạo thành các con tiện hình cột tròn, trụ đầu cầu thang hình vuông và bậc thang. Dưới cầu thang là một dãy vòm Gothic bằng cẩm thạch được nâng đỡ bởi những cột tròn chắc chắn.
Bầu trời sao trong đại sảnh
Tầng trên và trần cao tựa thánh đường gây ấn tượng trong đại sảnh với đá cẩm thạch Italy và Sicily. Những vòm Gothic trên cột cẩm thạch xếp đối xứng dọc ban công hành lang. Phía trên là 12 cửa sổ kính màu hình vòm, mỗi cửa tượng trưng cho một tháng trong năm. Các vòm vươn tới trần cao 80 foot, khoảng 24,4 m, được vẽ như bầu trời đêm với các chòm sao.
Phòng ngủ từng là không gian riêng của Hầu tước Bute thứ ba có các bức tường ốp gỗ rộng lớn. Giống trần đại sảnh, tường và trần phòng này có các mô-típ chiêm tinh. Bức tường xanh ngọc lục bảo phía sau giường được trang trí bằng những vòm Gothic vẽ, với chóp trang trí và các chi tiết kết thúc đường gờ ở chân vòm. Nhiều đồ nội thất được lắp sau tái thiết do Robert Weir Schultz (1860–1951), kiến trúc sư, họa sĩ và nhà thiết kế trên đảo Bute, thiết kế riêng.
Trong nhà nguyện hoàn toàn bằng cẩm thạch, họa tiết năm thùy lấp đầy các khoảng vòm Gothic. Những sườn vòm xuất phát từ đầu cột được chạm khắc dày đặc mô-típ lá. Sàn cẩm thạch có hình học tương phản với đường cong Gothic và những cửa kính màu phức tạp.
Tháp nhọn nhà nguyện, điểm cao nhất Mount Stuart, mang phong cách Phục hưng Gothic. Phần chóp trắng trang trí nổi bật trên tháp bát giác bằng đá sa thạch đỏ có cửa sổ vòm Gothic. Bên dưới, đường mái nhà nguyện có nhiều chi tiết chạm dạng lá cuộn.
Ghi chú của ban biên tập
Bản nguồn tiếng Anh ghi diện tích đại sảnh là “60-square-foot”, một số đo không phù hợp với không gian được mô tả. Stewart Society mô tả đại sảnh gần 60 foot mỗi cạnh, chứ không phải tổng diện tích 60 foot vuông. Bài dịch không sử dụng con số diện tích bị nhầm này. Chú thích của The Epoch Times đặt nhà nguyện ở “cánh phía nam”, trong khi Stewart Society mô tả nhà nguyện ở phía bắc. Hai mô tả không thống nhất, nên bài chỉ mô tả vị trí tương đối trên công trình, không xác định hướng. Mount Stuart Trust xác nhận việc giữ lại các cánh Georgian sau hỏa hoạn và vai trò của Robert Rowand Anderson; trang nội thất chính thức xác nhận đại sảnh cao 80 foot và có hơn 20 loại đá cẩm thạch.
Nguồn: The Epoch Times.
Ảnh tham chiếu kiến trúc: © User:Colin / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Ảnh minh hoạ đã được vẽ lại và thay đổi bố cục; bản phái sinh được chia sẻ theo cùng giấy phép.
