Lựu, hồng và quế hoa được nhắc tới trong một câu nói dân gian Trung Hoa như những loài cây gắn với ước vọng gia đình đông vui, mọi việc thuận lợi và con cháu thành đạt.
Trong thẩm mỹ cư trú truyền thống Trung Hoa, ngôi nhà không chỉ che mưa nắng bằng bê tông, gạch đất hay ngói. Nó còn chứa đựng quan niệm của một gia đình về cuộc sống và những kỳ vọng giản dị, tha thiết cho tương lai. Câu nói “Trước cửa có ba cây, gia đình hưng thịnh ba đời” nói tới những loài cây nào, và vì sao chúng được xem là biểu tượng cát tường của gia đình?
Cây thứ nhất: Lựu
Lựu là loài cây đứng đầu trong câu nói này và được nhiều người yêu thích. Từ mùa xuân đâm cành, ra lá, đến mùa hè nở hoa và mùa thu trĩu quả, cây đều có vẻ đẹp riêng. Khi hoa lựu nở, cả cây rực đỏ như ngọn lửa, đem tới sức sống cho khoảng sân trước nhà.
Người xưa dùng hình ảnh nhiều ngăn hạt chung một lớp màng, nhiều hạt như một, để miêu tả quả lựu. Bóc vỏ ra, những hạt trong trẻo nằm sát nhau như một đàn trẻ quây quần. Bởi thế, trong tập tục dân gian, lựu mang ước nguyện đông con nhiều phúc, gia đình đông đúc và tiếp nối qua các thế hệ.
Cây thứ hai: Hồng
Ở nông thôn, cây hồng thường hiện diện quanh nhà. Giữa rất nhiều cây ăn quả, vì sao người xưa chú ý đến hồng thay vì đào, biểu tượng trường thọ, hay quýt, biểu tượng may mắn?
Một lý do nằm ở cách dùng âm đồng âm trong văn hóa cổ. Khi chọn cây quanh nhà, người ta thường kiêng những âm gợi ý không lành. Chẳng hạn, quả lê ngọt nhiều nước, nhưng chữ “lê” đồng âm với chữ “ly”, khiến người xưa liên tưởng đến chia cách. Bài nguồn nêu rằng vì mong gia đình đoàn tụ, người ta ít trồng lê ngay trước cửa sân.
Ngược lại, chữ “hồng” trong tiếng Trung là “thị”, đồng âm với “sự”, nên cây hồng trở thành biểu tượng cho mong ước mọi việc thuận lòng, như ý. Khi thu đến, lá dần rụng mà trên cành vẫn treo những quả đỏ, vàng như những chiếc đèn lồng nhỏ.
Cây thứ ba: Quế hoa
Loài cây cuối cùng được người xưa coi trọng là quế hoa, vừa thanh nhã vừa gắn với nhiều ý nghĩa văn hóa. Trong những làng quê cổ hay phố phường hiện đại, cây có thể được trồng bên đường, trong sân nhà, trường học và cơ quan.
Sức hấp dẫn lâu bền ấy liên quan tới ý nghĩa của tên cây và đặc tính riêng. Quế hoa tượng trưng cho phú quý, cát tường và thành công trong thi cử. Chữ “quế” đồng âm với “quý”, nên việc trồng trong sân nhà gửi gắm mong ước tài lộc và phúc lành. Trồng gần trường học, thư phòng lại thể hiện kỳ vọng học trò “bẻ quế cung trăng”, đỗ đạt và ghi tên bảng vàng. Trồng hai bên đường biểu thị lời chúc thịnh vượng cho xóm làng, phố phường. Một liên tưởng ngôn từ nhỏ đã làm phong phú giá trị văn hóa của cây.
Ngoài ý nghĩa cát tường, quế hoa còn được yêu thích nhờ hương thơm đặc trưng. Câu nói “Tháng tám hương quế” gợi lúc hoa lặng lẽ nở vào mùa thu. Hương thanh nhã, đậm mà không ngấy theo gió lan đi, thấm vào không gian xung quanh.
Nguồn: SecretChina, biên tập: Hâm Lai. Bản dịch nội dung chính. Những ý nghĩa cát tường trong bài là quan niệm và ước vọng dân gian.