A Child’s Garden of Verses của Robert Louis Stevenson, có thể hiểu là “Khu vườn thơ của một đứa trẻ”, tập hợp 64 bài thơ viết từ góc nhìn trẻ nhỏ. Đây là một tác phẩm văn học thiếu nhi có ảnh hưởng sâu rộng của thế kỷ XIX. Từ lần đầu xuất bản không có tranh minh họa vào năm 1885, tác phẩm liên tục được tái bản; đến nay có hàng trăm ấn bản trên thế giới, với điểm khác biệt chủ yếu là tranh của những họa sĩ khác nhau.
Trong đó, bản minh họa của Jessie Willcox Smith (1863–1935) được tác giả bài nguồn đánh giá đặc biệt xuất sắc và thuộc những ấn bản đáng sưu tầm nhất. Tranh của bà ra đời trong thời kỳ hoàng kim của nghệ thuật minh họa Mỹ, khi kỹ thuật in màu mới khiến bản thân mỗi cuốn sách có tranh cũng có thể trở thành một tác phẩm nghệ thuật đáng lưu giữ.
Hai cuộc đời phía sau một cuốn sách
Stevenson (1850–1894) sinh tại Scotland và chịu đựng bệnh hô hấp mạn tính trong phần lớn cuộc đời. Khi còn nhỏ, ông nhiều lần phải nằm trên giường bệnh, được người bảo mẫu Alison Cunningham (1822–1913) đọc truyện cho nghe. Ông sớm bắt đầu sáng tạo những câu chuyện của riêng mình; ngay cả khi chưa biết viết, ông đã có thể kể để mẹ và bảo mẫu ghi lại.
Trong những năm ngoài 30 tuổi, Stevenson thường xuyên nằm bệnh, nhưng nhiều tác phẩm nổi tiếng lại được viết trong chính giai đoạn sức khỏe kém ấy, như Đảo giấu vàng (Treasure Island), Kidnapped, Underwoods, Bác sĩ Jekyll và ông Hyde cùng A Child’s Garden of Verses. Bài thơ The Land of Counterpane gợi lại những ngày ông nằm bệnh thuở nhỏ. Ông đề tặng tập thơ cho bảo mẫu Cunningham, người từng đọc truyện cho mình.
Smith sinh năm 1863, là họa sĩ minh họa tại Philadelphia, nổi tiếng với tranh về trẻ em và đời sống gia đình. Bà theo học Trường Thiết kế dành cho Phụ nữ Philadelphia và Học viện Mỹ thuật Pennsylvania, từng là học trò của Thomas Eakins.
Trong sự nghiệp, Smith minh họa hơn 60 cuốn sách, bao gồm tác phẩm của Louisa May Alcott và Henry Wadsworth Longfellow. Những hình ảnh tuổi thơ và tình mẫu tử, thường được bà lý tưởng hóa, khiến Smith trở thành một trong những họa sĩ minh họa được săn đón nhất thời bấy giờ. Loạt tranh cho tập thơ Stevenson đến nay vẫn thuộc những sáng tác được biết tới nhiều nhất của bà.
Dù chưa từng gặp Stevenson, Smith nhận thấy chủ đề tập thơ rất phù hợp với sở trường của mình và quyết định minh họa tác phẩm. Năm 1905, theo đơn đặt hàng của nhà xuất bản Charles Scribner’s Sons, bà đưa màu sắc dịu nhẹ và cái nhìn ấm áp vào những vần thơ đầy hoài niệm, đem lại cho chúng một cách diễn đạt bằng hình ảnh.
Nghệ thuật từ sự quan sát
Smith vẽ bằng cách quan sát kỹ trẻ em, quần áo, đồ đạc và căn phòng. Bà sáng tác trực tiếp từ đời sống, thích mời bạn bè đưa con tới nhà chơi để có thể quan sát gần và phác họa.
Bà thể hiện trang phục của thời đại một cách chính xác và chân thực, chẳng hạn kiểu cổ cao và tay áo phồng trong tranh cho bài Picture-Books in Winter. Cách phối màu nhẹ nhàng nhất quán, như các sắc xanh lá, xanh lam và màu đất trong Looking-Glass River, tạo nên sự hài hòa cho cả cuốn sách.
Hiệu quả ấy phần nào nhờ tiến bộ của kỹ thuật in màu đầu thế kỷ XX, giúp sách tranh tái hiện trung thực tác phẩm minh họa ở mức mà phương pháp in trước đó chưa thể đạt được.
Phong cách của Smith thuộc nghệ thuật minh họa thời Victoria và Edward, đặc trưng bởi những cảnh gia đình giàu cảm xúc cùng khả năng kể chuyện. Dù quan tâm của bà tập trung vào đời thường, thay vì thần thoại hoặc truyện cổ tích, bà vẫn thường được nhắc cùng những nghệ sĩ đương thời như Elizabeth Shippen Green, Arthur Rackham và Beatrix Potter.
Theo tác giả bài nguồn, ấn bản năm 1905 là một cuộc hợp tác xuyên thời gian sau khi nhà thơ qua đời. Stevenson viết về ký ức, trí tưởng tượng và trò chơi; Smith vẽ những nơi câu chuyện diễn ra, từ căn phòng, khu vườn đến đường phố. Văn và tranh bổ sung cho nhau, tái hiện sống động tuổi thơ cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX.
Tác giả Sarah Isak-Goode là nhà văn và nhà sử học nghệ thuật tại vùng Tây Bắc Thái Bình Dương của Mỹ. Bà kết hợp nghiên cứu với kể chuyện để tìm hiểu những mối liên hệ giữa con người qua nhiều thế kỷ; ngoài viết lách, bà thích du lịch, vẽ, đọc sách và đi bộ đường dài cùng chó Thor.
Theo Sarah Isak-Goode, The Epoch Times, từ bài tiếng Anh “How Illustration Reimagined a Famous Book of Children’s Poems”.