
Qua hai nhân vật Tom Robinson và Boo Radley, tiểu thuyết Giết con chim nhại cho thấy định kiến và lời đồn có thể khiến cả một thị trấn nhìn sai về một con người.
Nhà văn Mỹ Harper Lee xuất bản Giết con chim nhại (To Kill a Mockingbird) năm 1960. Một năm sau, tác phẩm đoạt Giải Pulitzer cho tiểu thuyết. Qua cái nhìn trong trẻo của một đứa trẻ, cuốn sách vừa khắc họa những định kiến và rạn nứt trong xã hội miền Nam nước Mỹ, vừa kể một câu chuyện về sự trưởng thành, lòng can đảm và khả năng thấu hiểu người khác.
Truyện diễn ra vào thời Đại suy thoái những năm 1930 tại Maycomb, một thị trấn hư cấu ở Alabama. Người kể chuyện là cô bé Scout Finch, sáu tuổi khi câu chuyện bắt đầu. Cô và anh trai Jem được cha là luật sư Atticus Finch nuôi dạy. Ông điềm đạm, chính trực và thường nhắc hai anh em thử nhìn sự việc từ hoàn cảnh của người khác trước khi phán xét họ qua vẻ bề ngoài hay lời đồn.
Hai người bị thị trấn nhìn qua định kiến
Ban đầu, Scout, Jem và Dill, cậu bé thường đến thăm họ hàng vào mùa hè, tò mò về người hàng xóm Boo Radley. Ông hiếm khi ra khỏi nhà và trở thành nhân vật trong đủ chuyện đáng sợ mà dân thị trấn truyền miệng. Vừa sợ vừa hiếu kỳ, bọn trẻ tìm cách quan sát ông, thậm chí nghĩ cách dụ ông ra ngoài. Dần dần, chúng nhận ra người hàng xóm vẫn âm thầm quan tâm đến mình. Ông để những món quà nhỏ trong hốc cây và bảo vệ bọn trẻ khi chúng gặp nguy hiểm.
Trong lúc đó, một vụ án làm chấn động Maycomb. Tom Robinson, một thanh niên da đen, bị cáo buộc cưỡng hiếp Mayella Ewell, một phụ nữ da trắng. Tòa chỉ định Atticus bào chữa cho Tom. Ông điều tra và chất vấn các nhân chứng, qua đó chỉ ra những điểm mâu thuẫn trong lời khai. Các vết thương của Mayella có thể do cha cô, Bob Ewell, gây ra. Cánh tay trái của Tom bị tật, khiến lời buộc tội càng khó đứng vững. Lời khai cũng đặt ra khả năng chính Mayella đã tìm cách tiếp cận Tom.
Bồi thẩm đoàn vẫn tuyên Tom có tội. Sau đó, Tom bị bắn chết khi tìm cách vượt ngục. Atticus và các con chứng kiến một phiên tòa có đầy đủ thủ tục vẫn có thể đưa đến một phán quyết bất công. Định kiến của cộng đồng đã góp phần đẩy một người vô tội đến chỗ mất mạng.
Ý nghĩa của tiếng chim hót
Con chim nhại trong nhan đề là một biểu tượng. Chim cất tiếng hót và chẳng làm hại ai. Vì thế, làm hại nó là gây tổn thương cho một sinh vật vô tội. Cả Tom và Boo đều mang ý nghĩa ấy trong truyện. Họ là những người hiền lành phải chịu hoặc có nguy cơ chịu tổn thương vì thành kiến, lời đồn và bạo lực. Bảo vệ họ cũng là gìn giữ phần vô tội đáng quý trong con người.
Sau phiên tòa, Bob Ewell ôm hận vì mất mặt. Đêm Halloween, ông ta tấn công Jem và Scout khi hai anh em đang trên đường về. Boo xuất hiện và cứu bọn trẻ. Lúc này, Scout mới thực sự gặp người mà cô từng sợ hãi. Cô nhận ra Boo là một người nhút nhát, tốt bụng, đã bị hiểu lầm từ lâu. Lời cha dạy về việc đặt mình vào vị trí người khác nhờ đó trở nên cụ thể với cô.
Bản dịch bài viết của Giả Tiểu Phàm (贾小凡), đăng trong chuyên mục Văn học của SecretChina.
