Bài phê bình âm nhạc của Betty Mohr, The Epoch Times, ngày 15/10/2026. Tác giả đánh giá cao bản dựng “Don Giovanni” của Lyric Opera of Chicago; các nhận xét nghệ thuật dưới đây thể hiện quan điểm của bà.
Truyền thuyết Don Juan xuất hiện lần đầu tại Tây Ban Nha thế kỷ XVII trong vở El Burlador de Sevilla y Convidado de Piedra (Kẻ lừa tình thành Seville và vị khách bằng đá). Từ đó, nhiều vở kịch và phim đã kể về nhân vật tình nhân hư cấu này. Với Betty Mohr, không phiên bản nào rực rỡ, cuốn hút như opera Don Giovanni của Mozart, đặc biệt trong bản dựng đang diễn tại Lyric Opera of Chicago.
Phần lời do Lorenzo Da Ponte viết kể về Don Giovanni, một kẻ giàu có, kiêu ngạo và phóng đãng. Hắn đột nhập nhà Donna Anna để quyến rũ nàng. Khi cha nàng, Commendatore, ngăn cản, Giovanni giết ông trong cuộc đấu tay đôi rồi bỏ trốn cùng người hầu Leporello.
Nhưng ngày phải trả giá cũng tới. Trong câu chuyện trên sân khấu, khi ăn tối tại nhà, Giovanni chế giễu bức tượng đá giống hệt Commendatore đã chết. Tượng bỗng sống dậy, yêu cầu hắn ăn năn về cuộc đời bạo lực, lạm dụng. Khi hắn từ chối, một sự trừng phạt đầy kịch tính xảy ra.
Tương tự Đám cưới Figaro, Don Giovanni phê phán quyền lực ngang ngược của tầng lớp chuyên quyền. Opera có nhiều khoảnh khắc hài hước, nhưng theo tác giả, chúng không nhằm xem nhẹ tội lỗi của Giovanni. Chúng làm nổi bật những khía cạnh phi lý của con người, vừa giải trí vừa truyền tải bài học đạo đức.
Bản dựng tại Lyric
Robert Falls, người từng đạo diễn bản dựng Don Giovanni năm 2014 của Lyric, trở lại. Mohr đánh giá ông xử lý bản dựng lần này đầy tài nghệ.
Lấy bối cảnh Tây Ban Nha những năm 1920, nhà thiết kế sân khấu Walt Spangler tạo nên không gian những tòa nhà xám cao vút và ban công sắt uốn. Trang phục do Ana Kuzmanic thiết kế làm nổi rõ khác biệt giai cấp giữa tầng lớp thượng lưu và người bình dân. Cảnh gây ấn tượng mạnh nhất, theo tác giả, có ánh sáng trắng gay gắt của Duane Schuler bao quanh Don Juan khi hắn rơi xuống vực.
Mohr nhận xét dàn diễn viên thể hiện cả chất hài lẫn sự yếu thế của Giovanni bằng giọng hát và diễn xuất chính xác.
Vai Giovanni thường được giao cho giọng nam trung. Giọng nam trầm trung Christian Van Horn mang đến sức nặng mạnh mẽ, uy quyền hơn cho nhân vật phản anh hùng. Thay vì một tay chơi hoàn hảo, không tuổi, Giovanni của Van Horn là kẻ trăng hoa đã già và đang suy tàn.
Giọng nữ cao Nina Solodovnikova nổi bật trong vai Donna Elvira bi kịch, người bị Giovanni quyến rũ rồi bỏ rơi. Theo Mohr, cô đạt hiệu quả tốt nhất khi chuyển giữa giận dữ và tuyệt vọng. Giọng nữ cao Mané Galoyan trong vai Donna Anna gây xúc động khi chứng kiến cha bị giết ở cảnh mở đầu.
Giọng nam trầm David Leigh, đóng Commendatore, chỉ xuất hiện ngắn nhưng được tác giả xem là hiện diện uy nghi nhất, điểm tựa đạo đức sau cùng của câu chuyện.
Những aria làm nên sức sống tác phẩm
Dưới sự hỗ trợ của nhạc trưởng Enrique Mazzola và dàn nhạc Lyric, những aria hấp dẫn là một lý do quan trọng làm nên danh tiếng, sức hút của opera.
“Fin ch’han dal vino”, thường gọi là Aria Champagne, trở nên đáng sợ khi Giovanni ra lệnh cho Leporello tổ chức tiệc, nhằm tạo thêm những cuộc chinh phục tình ái.
“Madamina, il catalogo è questo”, hay Aria Danh mục, với giọng nam trung Tommaso Barea trong vai Leporello liệt kê đặc điểm ngoại hình của phụ nữ, là một tiết mục hài nổi bật. Màn song ca của Van Horn với giọng nữ cao Anna El-Khashem cũng được Mohr khen ngợi. Trong đó, Don Juan tìm cách dụ cô gái nông dân Zerlina tới biệt thự.
Bằng việc đưa Commendatore siêu nhiên vào cốt truyện và để nhân vật chính rơi xuống địa ngục lửa, Mozart biến một truyền thuyết phổ biến thành cuộc chiến lớn giữa thiện và ác trên sân khấu. Mohr kết luận đây là một kiệt tác không nên bỏ lỡ, một trải nghiệm opera xuất sắc theo đánh giá của bà.
Don Giovanni diễn tại Lyric Opera of Chicago, 20 N. Wacker Drive, Chicago. Theo thông tin trong bài nguồn, chương trình dài 3 giờ 25 phút, có một lần nghỉ giữa giờ, kết thúc đợt diễn ngày 1/11/2026. Thông tin liên hệ nhà hát: 312-827-5600 hoặc LyricOpera.org.
Tác giả: Betty Mohr. Nguồn: The Epoch Times, “‘Don Giovanni’: Chicago Lyric Opera’s Outstanding Production”, 15/10/2026. Đối chiếu lịch diễn và dàn nghệ sĩ: Lyric Opera of Chicago, thông cáo ngày 9/10/2026.