Nghệ sĩ guitar Bradly Parsons vẫn nhớ bản bluegrass đầu tiên mình học. Lúc 7 tuổi, anh chơi bản dân ca miền núi “Old Joe Clark” bằng đàn mandolin, mở đầu hành trình vào thế giới bluegrass cùng những thể loại gần gũi, từ nhạc phúc âm đến dân ca. Âm thanh và phong cách sau này định hình thể loại bluegrass chính thức đã hiện diện ở Mỹ từ thuở đầu; vài năm gần đây, sức phổ biến của dòng nhạc tiếp tục tăng.
Theo Hiệp hội Âm nhạc Bluegrass Quốc tế được The Epoch Times dẫn lại, khoảng 20 triệu người Mỹ thường xuyên thưởng thức những giai điệu mộc lấy cảm hứng từ vùng Appalachia. Vị trí riêng của bluegrass trong văn hóa Mỹ hiện ra từ bộ phim ca nhạc ăn khách năm 2000 “O Brother, Where Art Thou?” đến các nghệ sĩ đương đại như Molly Tuttle và Billy Strings, những người được công chúng rộng rãi biết đến và có những buổi diễn bán hết vé.
Parsons cho rằng bluegrass hấp dẫn ở hai khía cạnh. Người nghe không chỉ ấn tượng với kỹ thuật cần có để chơi dòng nhạc này; anh nói với The Epoch Times rằng tính gắn bó gần gũi của nó còn kết nối con người. Với người chơi lẫn người hâm mộ, tình yêu bluegrass thường bắt đầu từ gia đình.
Âm thanh của đời sống gia đình Mỹ
Rễ bluegrass cắm sâu trên đất Mỹ khi các gia đình từ châu Âu và nhiều nơi trên thế giới đến đất nước còn non trẻ để xây dựng cuộc sống mới. Parsons nói nguồn gốc của dòng nhạc đến từ nhiều nơi khác nhau, nhưng cuối cùng nó thành hình tại Mỹ và là một điều thật sự mang tính Mỹ.
Khi các gia đình tới Mỹ, nhất là vùng Appalachia, họ mang theo nhạc cụ cùng những giai điệu quý giá từ quê cũ. Parsons kể rằng trong buổi sơ khai của bluegrass, các gia đình ở miền núi tìm được nhạc cụ hoặc mang chúng từ nơi mình xuất phát, rồi cùng chơi thứ âm nhạc họ đã lớn lên cùng.
Cha mẹ và ông bà thường chơi những nhạc cụ dễ mang theo như guitar, fiddle và mandolin trước hiên nhà hoặc bên bàn bếp. Trẻ nhỏ thường học nhạc cụ từ khi mới vài tuổi, khiến việc chơi nhạc trở thành sinh hoạt chung của gia đình. Qua nhiều thế hệ, bài hát được truyền lại và âm thanh về sau gọi là bluegrass lan khắp miền đông nam nước Mỹ.
Theo Parsons, thời kỳ hình thành của dòng nhạc gắn với gia đình. Những ca khúc đã được truyền từ các thế hệ trước, bởi gia đình chỉ dạy cho gia đình mình, rồi thế hệ ấy lại truyền tiếp — một dòng chảy không ngừng.
Đến thập niên 1940, Bill Monroe, được biết đến là “cha đẻ của bluegrass”, kết hợp âm thanh mộc của Appalachia với thánh ca và hòa âm trong nhà thờ; thể loại mà chúng ta biết ngày nay ra đời.
Parsons giải thích nhạc phúc âm và bluegrass luôn đi cùng nhau. Phúc âm là phần không thể tách rời của thể loại này. Bill Monroe luôn trình diễn những bài nhạc thiêng liêng, chính là các ca khúc phúc âm ông nghe từ nhỏ. Monroe thích chơi các bài truyền thống như “I’m Working on a Building”, cùng những ca khúc ông đồng sáng tác như “A Voice From on High”.
Những nghệ sĩ đặt nền móng cho thể loại, từ Louvin Brothers đến Ralph Stanley, theo Parsons, luôn có các bài nhạc thiêng liêng trong chương trình. Vì vậy, âm thanh bluegrass thường trở thành âm thanh của đời sống gia đình Mỹ. Những nốt nhạc hiện diện ở nơi gắn kết gia đình, từ nhà thờ, mái nhà đến những cuộc sum họp ngày lễ.
Tương lai của một dòng nhạc
Ngày nay, bluegrass là một phần của văn hóa Mỹ nhờ những yếu tố xã hội đặc trưng. Parsons đùa rằng nếu không thích giao tiếp với người khác, bluegrass có lẽ không dành cho bạn.
Từ các buổi hòa tấu ngẫu hứng tại sự kiện và chương trình biểu diễn, nơi chào đón cả người chơi nghiệp dư lẫn chuyên nghiệp, đến sự gần gũi của nghệ sĩ, bluegrass tạo ra tình thân và sự đồng hành khó tìm ở những dòng nhạc khác. Theo anh, bản chất của bluegrass tự tạo nên cộng đồng riêng.
Ban nhạc Chosen Road của Parsons được biết đến với âm thanh pha trộn phúc âm và bluegrass; các thành viên thích tìm hiểu khán giả. Anh cho rằng với hai dòng nhạc ấy, người nghe có thể đến thẳng gặp nghệ sĩ, trò chuyện như những con người bình thường với nhau. Vì vậy, quan hệ cá nhân giữa người nghe và nghệ sĩ được củng cố rõ hơn.
Dù một số người có thể nghĩ bluegrass phù hợp với khán giả lớn tuổi do tác phẩm và phong cách giàu truyền thống, Parsons thấy nhiều thế hệ cùng thưởng thức những buổi diễn trực tiếp.
Anh nói sự hiện diện của người trẻ cho thấy điều nghệ sĩ đang cố gắng làm đã đến với thế hệ tiếp theo, những người có thể duy trì dòng nhạc. Việc các thế hệ trẻ học âm nhạc và lịch sử của thể loại cũng củng cố tương lai của chính bluegrass.
Parsons tin cảm giác thuộc về một cộng đồng là một lý do khiến dòng nhạc tiếp tục được đón nhận trên khắp nước Mỹ và cả quốc tế. Khi bluegrass phổ biến hơn, theo anh, mọi người sẽ tìm đến vì cảm giác cộng đồng mà có khi họ chưa nhận ra mình cần. Anh kỳ vọng sự phát triển còn mạnh hơn hiện tại rồi tiếp tục nở rộ.
Có lẽ sức mạnh lớn nhất của bluegrass nằm ở cách những ca khúc và tác phẩm quen thuộc định hình, ảnh hưởng đến cuộc đời theo thời gian. Parsons nói anh đã chơi nhạc cả đời; không phải lúc nào cũng là bluegrass, nhưng âm nhạc của anh luôn gắn bó chặt chẽ với nó. Không có bluegrass, anh sẽ không trở thành con người hiện tại, và anh không mong điều ấy khác đi.
Tác giả: Rebecca Day. Dịch đầy đủ nội dung chính từ The Epoch Times, ngày 11/10/2026.