Arthur Foote (1853–1937) là một trong nhóm sáu nhà soạn nhạc góp phần định hình âm nhạc cổ điển Mỹ cuối thế kỷ XIX, thường được gọi là “Boston Six”. Khác với nhiều đồng nghiệp từng sang châu Âu tu nghiệp, ông học âm nhạc hoàn toàn tại Hoa Kỳ. Bài viết dựa trên hồ sơ của The Epoch Times , xuất bản ngày 17/10/2026.
Tuổi thơ ở Salem và con đường âm nhạc
Foote sinh ngày 5/3/1853 tại Salem, Massachusetts, là con út trong gia đình có ba người con. Mẹ mất khi ông mới bốn tuổi, nên người chị lớn đã góp phần nuôi dạy ông. Gia đình Foote có gốc gác Thanh giáo ở Massachusetts, nhưng cha mẹ ông gặp nhau khi cùng dạy lớp Chủ nhật và hát trong dàn hợp xướng của các nhà thờ Unitarian. Mẹ ông, Mary Wilder Foote, quen biết nhiều nhân vật trong phong trào Siêu nghiệm New England, trong đó có Ralph Waldo Emerson và Nathaniel Hawthorne. Cha ông, Caleb, sở hữu và biên tập tờ Salem Gazette.
Foote học sáng tác và lịch sử âm nhạc tại Đại học Harvard với John Knowles Paine, một thành viên khác của Boston Six. Anh trai ông, Henry, kết hôn với Frances Anne Eliot, em gái của hiệu trưởng Harvard Charles W. Eliot. Foote tốt nghiệp năm 1874, rồi nhận bằng thạc sĩ âm nhạc năm 1875; theo bài nguồn, đây là bằng thạc sĩ âm nhạc đầu tiên do một đại học Mỹ cấp.
Ban đầu Foote xem âm nhạc như một sở thích và định theo nghề báo của cha. Việc học thêm với nghệ sĩ organ B. J. Lang khiến ông quyết định trở thành nhạc sĩ chuyên nghiệp. Ông dạy piano và organ để mưu sinh, bắt đầu biểu diễn độc tấu piano và tham gia các nhóm nhạc thính phòng từ năm 1876. Dù vậy, nhà thờ mới là nơi ông thấy phù hợp nhất để biểu diễn thường xuyên.
Ba thập niên bên đàn organ nhà thờ
Henry, anh của Foote, trở thành mục sư Unitarian, và nhiều người trong các thế hệ sau của gia đình tiếp tục con đường ấy. Foote không làm mục sư, nhưng gắn bó lâu dài với âm nhạc phụng vụ. Năm 1876, ông làm nghệ sĩ organ tại Church of the Disciples ở Boston; hai năm sau chuyển sang First Church, nơi ông phụ trách organ và dàn hợp xướng trong 32 năm.
Ông sáng tác nhạc organ, thánh ca và các bài hát cho nghi lễ. Foote thường viết giai điệu ngắn, dễ hát để cộng đoàn tham gia; vì vậy ông từng ngạc nhiên khi một trong những tác phẩm được yêu thích nhất lại là bài tương đối phức tạp Still, Still With Thee.
Âm nhạc trong gia đình còn đi vào các tuyển tập thánh ca. Henry và vợ biên soạn một tập cho King’s Chapel, nơi Henry phục vụ. Foote tham gia biên tập Hymns of the Church Universal năm 1890, rồi hợp tác với chị gái làm Hymns for Church and Home cho American Unitarian Association năm 1896. Cùng với Paine, ông thuộc nhóm sáng lập American Guild of Organists, góp phần tổ chức chi nhánh New England và từng giữ cương vị chủ tịch danh dự toàn quốc trong ba năm.
Di sản của một nhà soạn nhạc Mỹ
Trong hai thập niên đầu thế kỷ XX, Foote được gọi là “trưởng lão của các nhà soạn nhạc Mỹ”. Dù viết nhiều thể loại, ông được nhớ đến nhiều nhất qua tác phẩm khí nhạc. Four Character Pieces After the Rubaiyat of Omar Khayyam là bản nhạc dàn nhạc nổi tiếng nhất của ông khi còn sống; Night Piece for Flute and Strings và Suite in E Major thường được biểu diễn và thu âm về sau.
Foote yêu thích âm nhạc thính phòng, viết nhiều sonata và concerto cho các nhạc cụ riêng. Phần lớn sáng tác cho nhóm nhạc thính phòng của ông đã được thu âm. Ông cũng là một trong những nhà soạn nhạc Mỹ sớm giới thiệu tác phẩm của Johannes Brahms, Edvard Grieg và Richard Wagner, trong thời một số người trong giới âm nhạc còn xem những tác giả châu Âu ấy là quá táo bạo.
Trên nền tảng cổ điển, Foote vẫn thử những cách phối khí khác lạ, chẳng hạn tổ hợp sáo, harp và cello trong At Dusk. Ông còn viết ca khúc nghệ thuật cho giọng hát và piano cùng các tác phẩm hợp xướng không dùng trong nghi lễ tôn giáo. Song song việc sáng tác và giảng dạy, ông làm sách về lý thuyết và thực hành âm nhạc: viết chung Modern Harmony in Its Theory and Practice với Walter R. Spalding năm 1905, rồi xuất bản Some Practical Things in Piano-Playing năm 1909 và Modulation and Related Harmonic Questions năm 1919. Theo nghề báo của cha ở một hướng khác, ông cũng cộng tác với một số tạp chí âm nhạc.
Foote qua đời ngày 8/4/1937 tại Boston. Bên cạnh danh mục tác phẩm do Wilma Reid Cipolla lập, người đọc có thể tìm hiểu đời ông qua tự truyện được con gái khuyến khích viết và tiểu sử của Nicholas E. Tawa. Những sáng tác cho organ, dàn nhạc và nhóm thính phòng vẫn là cách trực tiếp nhất để cảm nhận đóng góp của Foote cho âm nhạc Mỹ.
Nguồn: The Epoch Times, 17/10/2026.