Là người trẻ nhất và người phụ nữ duy nhất trong nhóm “Boston Six”, Amy Beach đi một con đường khác với các đồng nghiệp để trở thành một trong những nhà soạn nhạc đầu tiên mang bản sắc Mỹ rõ nét.
Cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, Hoa Kỳ từng bước khẳng định vị trí lớn trong âm nhạc cổ điển. Riêng New England trở thành một trung tâm nhờ hoạt động biểu diễn, sáng tác và giảng dạy của nhóm nhạc sĩ được gọi là Trường phái New England thứ hai.
Được biết đến với tên “Boston Six”, phần lớn thành viên chơi đàn organ từ nhỏ, sang Đức học thêm rồi đảm nhiệm những vị trí giáo sư âm nhạc đại học đầu tiên tại Mỹ. Thành viên trẻ nhất theo một lối khác: Amy Beach (1867–1944), người phụ nữ duy nhất của nhóm, chứng tỏ tài năng như một trong những nhà soạn nhạc đầu tiên có tiếng nói Mỹ riêng biệt.
Thần đồng âm nhạc
Amy Marcy Cheney sinh ngày 5/9/1867 ở Henniker, New Hampshire. Chưa đầy hai tuổi, cô đã có thể ứng tác một bè trầm nữ hòa cùng lời ru của mẹ khi được ru ngủ.
Cô bắt đầu chơi piano năm bốn tuổi, thể hiện khả năng nhận biết cao độ tuyệt đối và trí nhớ âm nhạc chính xác. Cô nhớ được hòa âm bốn bè của thánh ca nhà thờ và hát thuộc 40 giai điệu đúng giọng gốc.
Cũng ở tuổi bốn, Amy sáng tác những bản nhạc đầu tiên, hình dung ba điệu waltz trong đầu. Mẹ cô, một nghệ sĩ piano và ca sĩ nghiệp dư, bắt đầu dạy piano chính thức cho con lúc sáu tuổi. Bảy tuổi, Amy đã biểu diễn hòa nhạc piano, giới thiệu sáng tác của mình trong phần diễn thêm sau những tác phẩm của các bậc thầy.
Năm 1875, gia đình Cheney chuyển tới Boston. Giới chuyên môn nhận xét Amy đủ sức được nhận vào bất cứ nhạc viện hàng đầu nào ở châu Âu. Tuy nhiên, cha mẹ quyết định để con tiếp tục học nhạc tại nhà một thời gian; cô theo học một trường tư do W.L. Whittemore điều hành. Những năm tiếp theo, cô học piano với Johann Ernst Perabo, rồi Carl Baermann, học trò của Franz Liszt.
Năm 1883, Amy có buổi biểu diễn công khai đầu tiên tại Boston, chơi piano cùng dàn nhạc do Adolf Nuendorff chỉ huy. Vài năm sau đó, cô biểu diễn rộng rãi, nổi danh là một trong những nghệ sĩ piano trẻ xuất sắc nhất.
Năm 1885, cô lần đầu biểu diễn với Dàn nhạc Giao hưởng Boston. Các nhà phê bình ghi nhận lối chơi nhạy cảm, giàu biểu đạt bên cạnh kỹ thuật hoàn hảo. Khi còn là thiếu nữ, cô được xem là thần đồng hàng đầu nước Mỹ. Thành công ấy đáng chú ý bởi cô là nghệ sĩ piano New England đầu tiên đạt trình độ như vậy mà không qua đào tạo ở châu Âu.
Một nhà soạn nhạc dồi dào sức sáng tạo
Sau khoảng mười năm thể hiện năng khiếu sáng tác, Amy chỉ học nguyên lý sáng tác và hòa âm với giáo sư Junius Welch Hill của Wellesley College trong một năm, từ 1881 đến 1882. Đến lúc ấy, thính giác của cô tinh tế đến mức có thể chuyển ngay các fugue trong tập Bình quân luật của J.S. Bach — tác phẩm cô chăm chú nghiên cứu — sang bất kỳ giọng nào. Năm 1883, mới 16 tuổi, cô có tác phẩm đầu tiên được xuất bản: ca khúc The Rainy Day.
Năm 1884, cha mẹ hỏi nhạc trưởng Wilhelm Gericke của Giao hưởng Boston về hướng đào tạo sáng tác tiếp theo. Ông khuyến khích cô gái tài năng tự học sáng tác và lý thuyết dàn nhạc bằng cách nghiên cứu tác phẩm các bậc thầy.
Lời khuyên trở thành món quà quý, khuyến khích Beach phát triển phong cách riêng. Sau này, bà viết nhiều bài hướng dẫn các nhà soạn nhạc trẻ, trong đó có Mười điều răn âm nhạc dành cho nhà soạn nhạc trẻ. Những bài viết cho thấy cách bà nghiên cứu âm nhạc của các nhà soạn nhạc lớn, đặc biệt là Bach, để hiểu phong cách của họ rồi biến thành tiếng nói của mình.
Thời kỳ mang tên bà H.H.A. Beach
Năm 1885, Amy kết hôn với bác sĩ phẫu thuật Boston H.H.A. Beach, hơn bà 24 tuổi. Bà mô tả ông là người “kiểu cũ”: ông khuyên vợ thu hẹp sự nghiệp nghệ sĩ hòa nhạc chuyên nghiệp xuống còn một buổi mỗi năm. Ông cho rằng chồng nên chu cấp cho vợ, nên tiền từ những buổi diễn không thường xuyên được bà dành cho từ thiện.
Là người yêu nhạc và làm thơ nghiệp dư, bác sĩ Beach trân trọng tài năng của vợ. Vì việc biểu diễn bị hạn chế, bà chuyển sang sáng tác. Bà vượt ra ngoài những ca khúc thính phòng cho giọng hát và piano mà xã hội thế kỷ XIX thường kỳ vọng phụ nữ viết, để sáng tác những tác phẩm dàn nhạc nghiêm túc.
Tác phẩm lớn đầu tiên, Mass giọng Mi giáng, được Hội Handel và Haydn ra mắt. Giao hưởng Boston trình diễn lần đầu bản Gaelic Symphony năm 1896 và nhận nhiều lời tán thưởng. Bà là nghệ sĩ độc tấu trong buổi công diễn đầu tiên bản Piano Concerto của mình năm 1900.
Bác sĩ Beach dùng ảnh hưởng để quảng bá tác phẩm của vợ. Khác với nhiều nhà soạn nhạc, phần lớn sáng tác của bà được xuất bản và biểu diễn rất sớm sau khi hoàn thành. Khi chồng còn sống, tác phẩm của bà thường được xuất bản dưới tên “Mrs. H.H.A. Beach”.
Sau khi ông mất năm 1910, Amy sang châu Âu. Sau một năm để tang, bà tiếp tục sáng tác và biểu diễn, lần đầu dùng tên Amy Beach. Tài năng của bà được trân trọng cả ở châu Âu lẫn Hoa Kỳ.
Bà có nhiều người hâm mộ qua các câu lạc bộ phụ nữ và những “Câu lạc bộ Amy Beach” do các thiếu nữ, phụ nữ trẻ thành lập. Bà tiếp tục làm việc đến khi bệnh tim buộc phải giảm nhịp hoạt động trong thập niên 1930. Bà qua đời năm 1944, thọ 77 tuổi.
Di sản của một nhà soạn nhạc
Amy sáng tác rất nhiều, ở nhiều thể loại: dàn nhạc, hòa tấu thính phòng, piano độc tấu, giọng hát với piano và hợp xướng. Bà viết một vở opera, Cabildo, cùng các tác phẩm piano dành cho mọi trình độ, từ người mới bắt đầu tới những nghệ sĩ kỹ thuật bậc thầy như chính bà. Bà sáng tác nhiều cho giọng người, gồm hàng chục bản hợp xướng tôn giáo và thế tục.
Bà được nhớ đến nhiều nhất qua các ca khúc nghệ thuật, trong đó nhiều bài phổ thơ cổ điển của William Shakespeare và Robert Browning.
Từ năm 1928, mùa hè nào Beach cũng ở MacDowell Colony, nơi lưu trú sáng tác do thành viên Boston Six Edward MacDowell khởi xướng và được người vợ góa Marian thúc đẩy phát triển. Bà viết một số tác phẩm hay nhất tại đây, đồng thời yêu thích sự đồng hành của các nhà soạn nhạc và nhạc sĩ khác, phần lớn là phụ nữ.
Biết ơn nguồn cảm hứng có được tại MacDowell, Beach để lại khoản thu từ các sáng tác cho nơi này theo di chúc. Vì bà không có con, MacDowell Colony trở thành đơn vị chủ yếu thực thi di chúc của bà.
Trong cách nhìn của tác giả, Amy sống lâu hơn các đồng nghiệp thuộc Trường phái New England thứ hai và để lại một di sản tiếp tục sống sau khi bà qua đời. Âm nhạc của bà xứng đáng được ghi nhận và trân trọng bởi sự phong phú cùng vẻ đẹp của nó.
Các thành viên còn lại của Boston Six gồm John Knowles Paine, Arthur Foote, George Whitfield Chadwick, Horatio Parker và Edward MacDowell.
Tiffany Brannan, The Epoch Times, ngày 29/10/2026. Bản dịch đầy đủ nội dung chính.