
Một số người ở tuổi 75 vẫn làm tốt các bài kiểm tra trí nhớ ở mức điển hình của người 45 tuổi. Nhóm nghiên cứu do Đại học Stanford dẫn dắt đã so sánh hoạt động não của những người lớn tuổi giữ được trí nhớ tốt với hoạt động não của người mắc Alzheimer. Kết quả đăng ngày 4/11 trên Science Advances cho thấy, ngay cả khi hai người có kết quả kiểm tra trí nhớ tương tự ở thời điểm ban đầu, kiểu kết nối chức năng của não có thể liên hệ với những diễn biến nhận thức khác nhau nhiều năm sau.
So sánh ảnh chụp của 290 người
Tùy tiêu chí, khoảng 10% người cao tuổi có thể được xếp vào nhóm giữ được trí nhớ đặc biệt tốt, thường gọi là super agers. Trong nghiên cứu này, nhóm dùng tiêu chí từ 75 tuổi trở lên, có trí nhớ đạt mức điển hình của người 45 tuổi, đồng thời có chức năng điều hành như lập kế hoạch và ra quyết định ở mức bình thường so với người cùng tuổi.
Nhóm dùng cộng hưởng từ chức năng (fMRI) để xem các vùng não hoạt động đồng bộ ra sao khi người tham gia nằm nghỉ. Họ so sánh 180 người lớn tuổi giữ được trí nhớ tốt với 110 người mắc Alzheimer. Ở nhóm giữ trí nhớ tốt, một số vùng phía trước não có liên kết chức năng mạnh hơn. Ở nhóm Alzheimer, một số liên kết liên quan đến vùng vỏ não đảo mạnh hơn. Từ những khác biệt này, nhóm lập thang điểm ARC để mô tả kiểu kết nối của một người gần với kiểu nào hơn.
Khác biệt xuất hiện qua nhiều năm theo dõi
Nhóm áp dụng thang điểm cho dữ liệu của 1.315 người từ 55 đến 70 tuổi chưa có dấu hiệu suy giảm nhận thức, thuộc hai nhóm nghiên cứu theo dõi riêng. Thời gian theo dõi phần lớn khoảng 5–6 năm, với dữ liệu dài nhất tới 12 năm. Kết quả các bài kiểm tra nhận thức ban đầu khá tương đồng giữa những người có điểm ARC khác nhau.
Trong thời gian theo dõi, những người có kiểu kết nối gần với nhóm Alzheimer có xu hướng giảm nhanh hơn về trí nhớ, khả năng chú ý và chức năng điều hành. Họ cũng có nhiều khả năng được ghi nhận suy giảm nhận thức nhẹ hoặc được chẩn đoán Alzheimer hơn. Những người có kiểu kết nối gần với nhóm lớn tuổi giữ trí nhớ tốt có xu hướng suy giảm chậm hơn.
Mức amyloid beta trong não ban đầu tương tự, nhưng tích tụ nhanh hơn ở nhóm có kiểu kết nối gần với người mắc Alzheimer. Amyloid beta là protein có thể tạo thành các mảng tích tụ trong não và có liên quan đến bệnh. Trong bộ dữ liệu nghiên cứu, kết hợp điểm ARC với các dấu ấn sinh học hiện có giúp cải thiện khả năng dự báo.
Điều nhóm nghiên cứu muốn kiểm tra tiếp
Nhóm dự định khảo sát liệu luyện tập nhận thức hoặc kích thích từ xuyên sọ có làm thay đổi kiểu kết nối theo hướng gần hơn với nhóm giữ được trí nhớ tốt hay không. Các thử nghiệm tiếp theo mới có thể đánh giá liệu thay đổi đó có giúp duy trì chức năng nhận thức hay không. Stanford Medicine lưu ý điểm ARC hiện chỉ là chỉ số nghiên cứu về nguy cơ và chưa dùng để chẩn đoán Alzheimer.
Dịch từ bài của Sở Phương Minh (楚方明), The Epoch Times. Đối chiếu với Stanford Medicine và nghiên cứu trên Science Advances.
