Đại Kỷ Nguyên

Bữa ăn chung và niềm vui của việc ngồi lại cùng nhau

Tranh minh họa bốn người trò chuyện và chuyền một bát rau trong bữa ăn chung

Ảnh minh hoạ

Tranh minh họa bốn người trò chuyện và chuyền một bát rau trong bữa ăn chung
Ảnh minh hoạ

Thử nếm một miếng sô-cô-la cùng lúc với người khác, bạn có thể thấy nó ngon hơn khi nếm một mình. Trong một thí nghiệm công bố năm 2014 trên Psychological Science, người tham gia thích miếng sô-cô-la hơn khi người bên cạnh cũng nếm, so với khi người đó đang làm việc khác. Tác giả nghiên cứu Erica Boothby, giảng viên về hành vi tổ chức tại Trường Kinh doanh Tuck thuộc Dartmouth, giải thích với The Epoch Times rằng việc cùng trải qua một điều có thể làm cảm nhận của chúng ta mạnh hơn.

Bữa ăn chung cũng tạo cơ hội chia sẻ như vậy, dù là bữa sáng, trưa hay tối. Ăn cùng nhau từng phổ biến hơn. Với lịch sinh hoạt dày đặc ngày nay, nhiều người phải ăn vội, ăn một mình trước bàn làm việc hoặc đứng bên quầy bếp. Một số nghiên cứu gợi ý rằng việc thường xuyên ngồi ăn cùng người khác có liên hệ với mức độ hài lòng cao hơn, và hoàn cảnh xã hội của bữa ăn cũng có thể ảnh hưởng đến phản ứng đường huyết trong một số điều kiện thí nghiệm.

Vì sao bữa ăn chung dễ tạo gắn kết?

Trong nghiên cứu, việc cùng ăn uống được gọi là commensality. Nhà tâm lý học và nhân học Robin Dunbar của Đại học Oxford đã nghiên cứu mối liên hệ giữa ăn cùng nhau và tình bạn. Năm 2017, dựa trên khảo sát cắt ngang khoảng 2.000 người trưởng thành ở Anh, ông ghi nhận những người ăn chung thường xuyên hơn tự báo cáo mức hạnh phúc, sự hài lòng với cuộc sống và cảm giác gắn bó với cộng đồng cao hơn. Ông xem việc cùng dùng bữa, từ tiệc đông người đến bữa cơm thường ngày, là một thực hành phổ biến ở các xã hội. Thiết kế khảo sát cho thấy mối liên hệ tại thời điểm khảo sát.

Dunbar cho rằng tiếng cười, kể chuyện, ca hát và những sinh hoạt chung quanh bàn ăn có thể góp phần giải phóng endorphin, chất cơ thể tạo ra có liên quan đến giảm đau và cảm giác dễ chịu. Theo ông, các tình bạn thân thiết liên quan mật thiết đến sức khỏe thể chất, tinh thần và tuổi thọ. Ngồi ăn chung là một cách xây dựng và duy trì những tình bạn ấy. Chính việc dành thời gian trò chuyện đã thể hiện rằng mình trân trọng người có mặt, dù câu chuyện hôm đó rất bình dị.

Khi có người ngồi cùng, bữa ăn có thể chậm lại

Khi ăn một mình, sự chú ý có thể trôi sang điện thoại hoặc danh sách việc phải làm. Có người cùng ăn, chúng ta dễ để ý trở lại đến vẻ ngoài, mùi, vị và độ giòn mềm của món ăn, tiếng chạm của bát đĩa hay cái ôm chào hỏi. Giáo sư Ciarán Forde, người nghiên cứu khoa học cảm quan và hành vi ăn uống tại Đại học và Trung tâm Nghiên cứu Wageningen ở Hà Lan, nhận xét rằng người ta có xu hướng ăn chậm hơn trong bữa ăn với gia đình và bạn bè.

Forde nghiên cứu ảnh hưởng của kết cấu thực phẩm và tốc độ ăn tới chuyển hóa. Theo ông, ăn nhanh thường đi kèm lượng năng lượng nạp vào nhiều hơn, trong khi cảm giác no cần thời gian để xuất hiện. Tốc độ ăn nhanh cũng được ghi nhận có liên hệ với chỉ số khối cơ thể và lượng mỡ cơ thể cao hơn, cùng một số yếu tố nguy cơ tim mạch và chuyển hóa.

Một thí nghiệm trên 108 người trưởng thành khỏe mạnh, công bố trên Science Advances, so sánh phản ứng sau cùng một lượng carbohydrate khi người tham gia ăn một mình và khi ăn cùng bạn đời hoặc người yêu. Đường huyết sau ăn tăng ít hơn và trở về mức ban đầu nhanh hơn trong điều kiện có người thân thiết ngồi cùng. Nhóm tác giả gọi hướng nghiên cứu này là “sinh lý học xã hội”. Những cơ chế như tín hiệu oxytocin và điều hòa stress vẫn là hướng tìm hiểu. Kết quả đo phản ứng ngắn hạn trong thí nghiệm, còn hiệu quả phòng hoặc điều trị đái tháo đường cần nghiên cứu riêng.

Dành thêm một chỗ ở bàn ăn

Trong thời gian đại dịch, Maryam Banikarim nhận ra mình ít biết những người sống cạnh nhà ở New York. Sau đại dịch, bà đồng sáng lập The Longest Table để hàng xóm có dịp gặp nhau. Tại các buổi ăn cộng đồng, người tổ chức chuẩn bị bàn ghế ở không gian công cộng và người đến mang món ăn của mình. Mô hình do cộng đồng địa phương dẫn dắt đã xuất hiện ở nhiều thành phố và thị trấn tại Mỹ và nước ngoài, có sự kiện thu hút hàng trăm người, đôi khi hơn một nghìn. Banikarim cho rằng cuộc gặp có thể giúp xây dựng lại lòng tin trong từng khu phố. Bà dẫn nghiên cứu sơ bộ của nhà xã hội học Eric Klinenberg tại Đại học New York, theo đó hơn 85% người được khảo sát hiếm khi hoặc chưa bao giờ ngồi ăn với hàng xóm sát nhà. Đôi khi điều còn thiếu chỉ là một lời mời.

Nhà tâm lý học Cri Campbell Schine ở California và gia đình tổ chức một bữa Friendsgiving mỗi năm. Bà mời người thân và bạn bè vào ngày cả nhóm thu xếp được, ngoài những ngày lễ bận rộn. Theo bà, khi chuyện trò vượt khỏi lịch hẹn và việc vặt, mọi người có thời gian lắng nghe, để ý đến nhau và tận hưởng việc có mặt cùng nhau. Với một người đang cô đơn, lời mời có thể cho họ biết có người nghĩ đến và dành chỗ cho mình. Ta có thể bày tỏ sự tử tế khi chưa biết hết những điều người kia đang trải qua.

Trong một khảo sát của Hiệp hội Tim mạch Mỹ năm 2022, 91% phụ huynh cho biết gia đình họ cảm thấy bớt căng thẳng khi cùng ăn. Khoảng 54% người trả lời cho biết bữa ăn chung nhắc họ chậm lại và nghỉ một lúc. Đây là những cảm nhận do người tham gia tự báo cáo.

Sylvia Farinati, một phụ nữ Mỹ gốc Ý, kể về bữa tối ngẫu hứng ở Venice. Bạn bè và người thân buộc các thuyền lại với nhau trên Kênh Lớn, thả neo rồi nấu cá vừa đánh bắt trong những gian bếp tạm. Chẳng có lịch trình, thực đơn định sẵn, món đặt mang về hay tên chính thức cho buổi ăn. Với Schine, đó cũng là điều đáng nhớ: cảm giác thuộc về một cộng đồng có thể bắt đầu từ một bữa ăn giản dị và một cuộc chuyện trò bình thường.

Nguồn: Debbie Cohen, The Epoch Times. Đối chiếu: nghiên cứu của Boothby và đồng nghiệp, khảo sát của Dunbar và thí nghiệm trên Science Advances.

Exit mobile version