Mang giá vẽ ra công viên, quan sát ánh sáng thay đổi trên mặt hồ và tự pha một màu xanh: những trải nghiệm giản dị ấy đang được một bộ phận người trẻ tìm đến như một khoảng nghỉ khỏi nhịp sống trên màn hình.
Trong bài viết đăng ngày 27/9 trên The Epoch Times, tác giả Walker Larson ghi nhận sự quan tâm của người thuộc thế hệ Millennials và Gen Z đối với vẽ ngoài trời, hay “en plein air”. Cụm từ tiếng Pháp chỉ việc vẽ trực tiếp trong không gian mở, lấy cảnh vật đang hiện diện làm đối tượng quan sát.
Bài viết đặt hiện tượng này trong một mối quan tâm rộng hơn: nhu cầu trở lại những hoạt động có vật liệu thật, thao tác bằng tay và sự gặp gỡ trực tiếp. Những ví dụ được nêu cho thấy một chiều hướng văn hóa đáng chú ý, nhưng không phải khảo sát đại diện cho toàn bộ người trẻ ở mọi quốc gia.
Một khoảng thời gian khác với nhịp lướt màn hình
Larson dẫn lời Patrice-Rose McLean, người sáng lập Ambient Art London, về việc người tham gia tìm kiếm những trải nghiệm giản dị, có ý nghĩa và gắn với thiên nhiên hơn. Theo bài nguồn, nhóm nghệ thuật này nhận thấy sự quan tâm gia tăng từ người trẻ.
Sức hấp dẫn của một buổi vẽ ngoài trời nằm ngay trong điều kiện làm việc. Người vẽ phải nhìn vào cảnh vật, nhận biết mảng sáng tối, chọn góc nhìn và quyết định điều gì cần được đưa lên mặt tranh. Cảnh không dừng lại để chờ: mây đi qua, bóng cây dịch chuyển, ánh phản chiếu trên nước thay đổi.
Những chuyển biến ấy khiến người tham gia chú ý đến nơi mình đang đứng. Một bờ cây vốn chỉ được nhìn thoáng qua trên đường đi có thể trở thành đối tượng quan sát suốt cả buổi. Sự tập trung được dẫn dắt bởi màu sắc, đường nét và không khí xung quanh.
Trong cách nhìn của Larson, vẽ ngoài trời thuộc nhóm hoạt động giúp người tham gia chuyển từ việc tiếp nhận liên tục sang tự làm ra một điều gì đó. Người vẽ có thể bắt đầu với kỹ năng rất ít, nhưng mỗi bước đều đòi hỏi lựa chọn và phản hồi: màu đang quá đậm, bố cục cần thoáng hơn hoặc một chi tiết có thể bỏ đi.
Những sở thích cũ gặp người thực hành mới
Bài nguồn đặt hội họa bên cạnh các sở thích như đọc tiểu thuyết, đan móc, ghép hình, làm gốm, chơi nhạc cụ và nghe đĩa than. Nhiều hoạt động từng được xem là quen thuộc với thế hệ lớn tuổi nay cũng xuất hiện trong sinh hoạt của những người ở độ tuổi 20 và 30.
Điều đáng chú ý là mạng xã hội không hoàn toàn đứng ngoài sự trở lại ấy. Người trẻ có thể biết đến một nhóm vẽ qua mạng, xem video ghi nhanh quá trình hoàn thành tranh, rồi quyết định đến một buổi gặp mặt trực tiếp. Công nghệ trong trường hợp này là phương tiện tìm kiếm hoạt động, còn trải nghiệm chính diễn ra với cọ, màu và cảnh vật.
Larson gọi đây là một dạng trở lại với đời sống hữu hình. Đó là nhận định văn hóa của tác giả, không phải kết luận rằng mọi người trẻ đã rời bỏ công nghệ hoặc rằng các sở thích truyền thống đang thay thế toàn bộ hoạt động số.
Các nhóm cùng làm một việc cụ thể cũng tạo ra cách giao tiếp khác. Câu chuyện có thể bắt đầu từ một màu khó pha, một chiếc cọ hoặc một góc cảnh đẹp. Người ít quen trò chuyện trong đám đông vẫn có một công việc chung để tham gia, quan sát và trao đổi.
Giá trị nằm cả trong quá trình làm tranh
Một trọng tâm trong bài của Larson là sự khác biệt giữa việc nhận được một hình ảnh hoàn chỉnh và việc tự trải qua quá trình vẽ. Dù công cụ số có thể tạo hình nhanh, hoạt động hội họa bằng tay còn bao gồm cảm giác vật liệu, sự quan sát, thao tác, sai sót và điều chỉnh.
Người vẽ phải tự quyết định khi nào dừng một nét cọ, chỗ nào cần nhấn và phần nào nên để nhẹ. Một bức tranh vì thế gắn với một thời điểm, một nơi chốn và chuỗi lựa chọn của người làm ra nó. Ngay cả khi hai người cùng nhìn một cảnh, kết quả vẫn có thể khác nhau.
Bài nguồn dẫn nhận xét của Itai Blitzer thuộc lĩnh vực lịch sử nghệ thuật tại Đại học Tel Aviv. Ông đối chiếu hình ảnh có thể được tạo lại bằng một thao tác với nét cọ được thực hiện trước ánh sáng đang thay đổi. Trong lập luận của ông, sự lựa chọn và phán đoán của con người là phần quan trọng của trải nghiệm nghệ thuật.
Đây là góc nhìn thẩm mỹ được người được phỏng vấn trình bày, thay vì một phép đo có thể xác định giá trị của mọi hình ảnh. Với người tham gia một buổi vẽ, câu hỏi gần gũi hơn có thể là họ đã nhìn thấy điều gì, thử cách nào và học được gì trong lúc làm.
Những điều ấy không phụ thuộc hoàn toàn vào việc bức tranh cuối cùng có giống ảnh chụp hay có đủ đẹp để trưng bày hay không. Một bài tập còn vụng vẫn có thể lưu lại cách người vẽ hiểu ánh sáng, tìm bố cục hoặc vượt qua sự ngại ngần khi bắt đầu.
Quan sát thiên nhiên và quan sát con người
Vẽ ngoài trời thường gắn với phong cảnh, nhưng sự quan tâm đến hội họa trực tiếp không chỉ giới hạn ở cây cối và mặt nước. Bài viết cũng đề cập đến vẽ hình họa con người, trong đó người thực hành tập trung vào tỷ lệ, dáng và sự hiện diện của mẫu.
Ở cả hai hình thức, đối tượng quan sát có một thực tại bên ngoài người vẽ. Cọ không tự quyết định mọi thứ; người dùng phải liên tục so sánh điều mình nhìn thấy với điều đang xuất hiện trên tranh. Quá trình ấy có thể chậm, đòi hỏi kiên nhẫn và đôi khi gây bối rối.
Larson cho rằng chính sự tham gia chủ động này hấp dẫn những người đã quen với lượng hình ảnh dồi dào trên mạng. Thay vì chỉ xem, họ muốn thử sức, làm ra sản phẩm và cảm nhận một tiến bộ nhỏ qua từng buổi.
Một lớp học hoặc nhóm thực hành còn đem lại cơ hội nhận phản hồi. Người hướng dẫn có thể chỉ ra cách nhìn tổng thể trước khi đi vào chi tiết; bạn cùng nhóm có thể gợi một góc nhìn mà người vẽ chưa nhận thấy. Sự học diễn ra từ cảnh vật, vật liệu và cả những người xung quanh.
Nghiên cứu nói gì về hoạt động sáng tạo?
Bài nguồn viện dẫn nghiên cứu của Đại học Anglia Ruskin. Thông cáo của trường ngày 16/8/2024 cho biết nhóm nghiên cứu phân tích dữ liệu của 7.182 người trong khảo sát Taking Part tại Anh.
Người tham gia nghệ thuật và thủ công tự báo cáo mức hạnh phúc, hài lòng với cuộc sống và cảm nhận cuộc sống đáng giá cao hơn. Mối liên hệ vẫn hiện diện sau khi tính đến tuổi, giới, sức khỏe, việc làm và mức thiếu thốn.
Đây là kết quả về mối liên hệ trong dữ liệu khảo sát, không chứng minh rằng riêng vẽ ngoài trời tạo ra hiệu quả điều trị, cũng không cho phép kết luận giống nhau cho mọi người. Nghiên cứu đề cập nhiều hoạt động thủ công, không chỉ hội họa hay Gen Z.
Một chỗ đứng cho nghệ thuật trong đời sống thường ngày
Larson liên hệ việc người trẻ quan tâm đến vẽ với những quan sát khác của ông về nhạc cổ điển, opera và đĩa than. Ông cho rằng các hình thức văn hóa truyền thống vẫn có thể tìm thấy người thưởng thức mới khi đáp ứng nhu cầu trải nghiệm trực tiếp.
Ý nghĩa của một buổi vẽ vì vậy có thể vượt ra ngoài việc hoàn thành tranh. Nó là một cuộc hẹn với không gian ngoài trời, một dịp học cách chú ý và một khoảng thời gian làm việc cùng người khác. Không cần mỗi người đều theo đuổi con đường họa sĩ chuyên nghiệp để những trải nghiệm đó có giá trị.
Giữa nhịp thay đổi nhanh của công nghệ, cọ vẽ và bảng màu vẫn đặt ra những câu hỏi rất cụ thể: ánh sáng đang ở đâu, màu này cần thêm gì, mình muốn giữ lại điều gì trong cảnh trước mắt. Với một số người trẻ, chính những câu hỏi ấy giúp buổi chiều trong công viên trở nên khác với những giờ trôi qua trên màn hình.
Biên tập từ bài của Walker Larson trên The Epoch Times ngày 27/9/2026; đối chiếu phần nghiên cứu với Đại học Anglia Ruskin.