Bài viết gốc đăng trước phiên đấu giá ngày 23/9/2026 của Christie’s Paris, khi nhà đấu giá dự kiến đưa ra 60 lô hiện vật từ bộ sưu tập của Graziella Patiño de Ortiz Linares (1900–1980). Bà là con gái nhà công nghiệp Bolivia Simón Iturri Patiño, một trong những người giàu nhất thế giới thời ấy, được gọi là “Vua thiếc” và “Rockefeller vùng Andes”. Năm 1926, cha tặng Graziella một dinh thự ở Paris. Bà và chồng, Jorge Ortiz Linares, trang hoàng ngôi nhà này cùng nơi ở miền quê bằng bộ sưu tập tranh các bậc thầy xưa và nghệ thuật trang trí nổi bật. Những tác phẩm từng thuộc bộ sưu tập của họ hiện có mặt tại Louvre, Cung điện Versailles và Bảo tàng Getty.
Theo lịch được bài nguồn nêu trước phiên đấu giá, triển lãm công khai được ấn định từ ngày 17 đến 23/9; các lô chia thành ba nhóm: tranh và bản vẽ, đồ nội thất và đồ mỹ nghệ, cùng đồ bạc. Nhiều món từng thuộc sở hữu hoàng gia. Được xây dựng trong hơn 40 năm, trọng tâm bộ sưu tập của Graziella là những kiệt tác Pháp thế kỷ 18.
Danh sách nổi bật có một bức tranh hiếm của Jean-Antoine Watteau, tranh sơn dầu lãng mạn của Jean-Honoré Fragonard, tác phẩm Napoleon III đặt Jean-Auguste-Dominique Ingres thực hiện, chân đèn Pháp dành cho vua Bồ Đào Nha, thảm của xưởng hoàng gia Savonnerie, nội thất sơn mài và bộ bàn giấy cùng tủ tài liệu được cho là của André-Charles Boulle. Các tác phẩm ngoài nước Pháp gồm bản vẽ thời Phục Hưng Italy của Fra Bartolommeo và bốn bộ đồ dùng bàn ăn bằng vàng đặt cho Frederick Augustus II, Tuyển hầu xứ Saxony kiêm vua Ba Lan.
Bức “Đảo mê hoặc” của Watteau
Theo tác giả Michelle Plastrik, bức Đảo mê hoặc (L’Île enchantée) khoảng năm 1717 là tác phẩm quan trọng nhất của Watteau (1684–1721) còn ở bộ sưu tập tư nhân. Đây là ví dụ của thể loại fête galante do ông tạo nên, thường vẽ những nhóm nam nữ thanh lịch quy mô nhỏ trong khung cảnh ngoài trời mơ mộng. Kiến trúc sư Jean-Sylvain Cartaud, người làm việc cho một trong những nhà bảo trợ chính của Watteau, được cho là đã mua hoặc đặt ông vẽ bức tranh. Chủ sở hữu về sau có họa sĩ chân dung Anh Joshua Reynolds và nhà chế tạo nước hoa Pháp François Coty.
Phong cảnh là yếu tố tinh tế nhất của tác phẩm, hình thành từ nhiều lớp màu mỏng. Bức tranh có ảnh hưởng tới hội họa phong cảnh Anh: J.M.W. Turner từng sao chép, còn Thomas Gainsborough và Joseph Wright xứ Derby đã nghiên cứu nó. Tác phẩm cũng cho thấy Watteau chịu cảm hứng từ những nghệ sĩ Phục Hưng thuộc trường phái Venice như Titian và Veronese, và trường phái Milan như Leonardo da Vinci. Trong bài viết cho danh mục Christie’s, Alan Wintermute nhận xét cảnh núi xa nhuốm xanh trong Mona Lisa và Đức Mẹ và Chúa Hài đồng với thánh Anne của Leonardo dường như đã trực tiếp gợi cảm hứng cho Đảo mê hoặc. Một tác phẩm có thể so sánh là bức Chuyến lên thuyền tới Cythera của chính Watteau tại Louvre, tác phẩm nổi tiếng nhất của ông.
Bốn chân đèn từ bộ đồ bạc hoàng gia Bồ Đào Nha
Trong nhóm đồ bạc có bốn chân đèn ba nhánh thuộc bộ đồ bạc hoàng gia Bồ Đào Nha, được xem là bộ đồ bạc thế kỷ 18 quan trọng nhất từng chế tác ở Pháp. Xưởng Germain nhận đơn đặt hàng này, ban đầu do Thomas Germain (1673–1748) điều hành, sau đó là con trai François-Thomas (1726–1791). Gia đình Germain cũng là thợ bạc của các vua Pháp. Bộ đồ bạc Bồ Đào Nha đầu tiên do xưởng thực hiện bị phá hủy trong trận động đất Lisbon năm 1755; họ nhanh chóng làm bộ thứ hai sau thảm họa.
Hơn 100 thợ tham gia công việc. Các thành phần, tổng cộng khoảng 1.200 món, được chuyển từ Pháp sang Bồ Đào Nha trong gần tám năm. Dù hoàng gia Bồ Đào Nha đã trả trước toàn bộ, bộ đồ bạc vẫn không được hoàn thành vì François-Thomas phá sản, dẫn tới căng thẳng ngoại giao giữa hai nước.
Các học giả cho rằng bốn chân đèn có thể được làm khoảng năm 1735, ban đầu Thomas định giữ cho bộ sưu tập riêng. Có lẽ trước quy mô quá lớn của đơn đặt hàng, François-Thomas đã đóng dấu xưởng của mình và bán chúng cho vua Bồ Đào Nha. Những chân đèn mang các đường cuộn Rococo cùng hình tượng thần rừng và nhân vật nửa người nửa dê.
Chúng trải qua nhiều biến động. Khi hoàng gia Bồ Đào Nha chạy sang Brazil trước quân Napoleon, họ mang theo bộ đồ bạc Germain. Sau Cách mạng Tự do Porto năm 1820, vua João VI trở về Lisbon với phần lớn bộ đồ bạc; bốn chân đèn và vài món khác ở lại Brazil cùng con trai ông, Hoàng đế Pedro I. Sau khi Pedro II, người cai trị thế hệ tiếp theo, bị phế truất năm 1889, chúng được phân tán cùng phần đồ bạc còn ở Brazil, nhưng không bị nấu chảy để lấy tiền. Hiện các món từ bộ đồ bạc có tại Louvre, Met và Bảo tàng Calouste Gulbenkian; bốn chân đèn này là một số trong những món cuối cùng còn trong tay tư nhân.
Tấm thảm “ngàn hoa” của xưởng Savonnerie
Một hiện vật nổi bật khác là tấm thảm hiếm từ Xưởng thảm hoàng gia Savonnerie, có thể được dệt tại xưởng Chaillot ở Pháp khoảng năm 1660–1664. Savonnerie được lập ra nhằm khuyến khích sản xuất hàng xa xỉ trong nước và giảm phụ thuộc hàng nhập khẩu. Tấm thảm Ortiz dài hơn 19 feet, tương đương khoảng 5,8 mét, cho thấy tài thiết kế và tay nghề thủ công Pháp.
Họa tiết millefleurs, nghĩa là “ngàn hoa”, khiến tấm thảm vừa đẹp vừa có giá trị lịch sử. Các chuyên gia cho rằng đây có thể là một trong những tấm thảm “ngàn hoa” cuối cùng, thậm chí là tấm cuối cùng, được dệt tại Savonnerie. Nó thuộc số ít còn trong bộ sưu tập tư nhân và được đưa ra đấu giá lần đầu.
Tác phẩm kết hợp yếu tố từ thảm cung đình Safavid, Mughal và Ottoman với lối vẽ hoa tự nhiên của châu Âu, tương tự tranh tĩnh vật hoa cùng thời của Jan Brueghel Cha. Mặt bàn khảm đá màu pietra dura của Italy cũng là một nguồn cảm hứng. Trên nền thảm có thể nhận ra hoa cẩm chướng, các loài thủy tiên, diên vĩ, mẫu đơn, mao lương và tulip, các loài hoa từng được xem là thời thượng và lạ mắt. Kỹ thuật chuyển sắc ở đường viền tạo hiệu ứng màu từ đậm sang nhạt. Danh mục Christie’s giải thích rằng cách tạo bóng bằng chuyển sắc này đem lại cảm giác về chất liệu và chiều sâu, như thể đường viền được đúc thành một khung ba chiều bao quanh mặt thảm.
Nhiều hiện vật trong bộ sưu tập Graziella Patiño de Ortiz Linares đã không xuất hiện trước công chúng suốt nhiều thập niên, thậm chí chưa từng được trưng bày. Tại thời điểm bài nguồn công bố, phiên đấu giá được giới thiệu như cơ hội để công chúng ngắm tận mắt các hiện vật và để nhà sưu tập cân nhắc sở hữu chúng. Lai lịch gắn với Graziella cũng là một phần giá trị của những tác phẩm ấy.
Nguồn: Bản dịch đầy đủ bài của Michelle Plastrik trên The Epoch Times, 16/9/2026. Bài gốc được viết trước phiên đấu giá 23/9; các nhận định và dự kiến trong bài phản ánh thời điểm đó.