Ủy ban Chương trình Ký ức thế giới khu vực châu Á – Thái Bình Dương đã ghi danh hồ sơ “Ma nhai trên núi Non Nước” của tỉnh Ninh Bình ngày 5/11 tại Jakarta, Indonesia. Bộ sưu tập gồm 43 văn khắc trên vách núi, lưu giữ những lớp ký ức từ thế kỷ XIV đến thế kỷ XX, theo Tuổi Trẻ và Bộ Ngoại giao.
Núi Non Nước, còn gọi là Dục Thúy sơn, nằm tại phường Hoa Lư, nhìn xuống sông Đáy. Khác với bia dựng riêng trên mặt đất, ma nhai được khắc trực tiếp vào đá núi. Trong 43 văn khắc còn lưu giữ có 37 bản chữ Hán – Nôm và sáu bản chữ Quốc ngữ. Bộ Ngoại giao cho biết nội dung gồm thơ, văn, bài ký và ngự bút của vua, học giả, danh nhân, thi sĩ qua nhiều triều đại.
Một trong những tác phẩm sớm nhất là “Dục Thúy sơn Linh Tế tháp ký” của Trương Hán Siêu, khắc năm 1343. Theo Tuổi Trẻ, văn khắc muộn nhất trong bộ sưu tập hiện còn là tác phẩm của Bùi Thiện Cơ, khắc năm 1934. Các văn bản ghi lại không chỉ cảnh núi sông mà còn hoạt động dựng chùa tháp, tín ngưỡng, công đức và những mặt của đời sống xã hội thời trước.
Tuổi Trẻ dẫn Sở Văn hóa và Thể thao Ninh Bình cho biết số văn khắc từng được thống kê nhiều hơn, nhưng hiện chỉ còn 43 bản do tác động của thời gian, thiên nhiên và chiến tranh. Việc phiên âm, dịch nghĩa và dịch thơ giúp độc giả ngày nay tiếp cận nội dung vốn được ghi bằng nhiều hệ chữ. Sự ghi danh là đối với giá trị tư liệu của các văn khắc; không có nghĩa mọi phần của núi được công nhận là một di sản thế giới mới.
Cùng kỳ họp, hồ sơ “Văn bia Phố Hiến” của tỉnh Hưng Yên cũng được ghi danh ở cấp khu vực. Theo Bộ Ngoại giao, Việt Nam hiện có 13 di sản tư liệu trong Chương trình Ký ức thế giới của UNESCO, gồm bốn di sản tư liệu thế giới và chín di sản tư liệu khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Ma nhai núi Non Nước là di sản tư liệu đầu tiên của Ninh Bình có tên trong danh mục này.
Nguồn: Tuổi Trẻ; Bộ Ngoại giao.