Một chủ đề trên Weibo bàn về lý do người trẻ không đóng bảo hiểm xã hội đã thu hút hơn 48 triệu lượt xem rồi không còn truy cập được khi tìm kiếm. Theo The Epoch Times, diễn biến này xảy ra giữa lúc Trung Quốc tăng cường thực thi nghĩa vụ đóng bảo hiểm, gây lo ngại về gánh nặng đối với người lao động và doanh nghiệp.
Theo bài viết của phóng viên Vương Lan trên The Epoch Times ngày 21/10, chính quyền Trung Quốc gần đây triển khai các biện pháp bắt buộc đóng bảo hiểm xã hội thông qua pháp luật, quản lý hành chính và dữ liệu lớn, yêu cầu doanh nghiệp và người lao động tham gia, chủ yếu là bảo hiểm hưu trí và bảo hiểm y tế. Các biện pháp này làm dấy lên phản ứng và phản đối trên các cộng đồng trực tuyến.
Chủ đề “Lý do người trẻ lựa chọn không đóng bảo hiểm xã hội” lên danh sách tìm kiếm thịnh hành trên Weibo hôm 19/10, với tổng lượt xem vượt 48 triệu. Đến hôm sau, kết quả tìm kiếm hiển thị thông báo chủ đề tạm thời không thể xem, khiến việc thảo luận liên quan tiếp tục được chú ý.
Trong bối cảnh kinh tế tăng trưởng chậm lại, tiền lương trì trệ và thị trường việc làm khó khăn, nhiều người thu nhập thấp và người làm nghề tự do cho rằng việc tự chịu toàn bộ khoản đóng bảo hiểm khiến gánh nặng sinh hoạt tăng thêm.
Dẫn Reuters, The Epoch Times cho biết chủ đề nói trên có ít nhất 48 triệu lượt xem và 32.000 lượt tương tác hôm 19/10. Sang ngày 20/10, trang tìm kiếm thông báo: “Theo các luật, quy định và chính sách liên quan, chủ đề này tạm thời không thể xem.” Tuy nhiên, một số bài đăng và bình luận liên quan vẫn còn hiển thị.
Một chủ đề khác về việc “tăng cường xử phạt doanh nghiệp đóng thiếu bảo hiểm xã hội” cũng ghi nhận hơn 21,5 triệu lượt xem và 12.000 lượt tương tác tính đến sáng 20/10.
Một số người dùng phàn nàn rằng tiền lương thấp trong khi tỷ lệ đóng bảo hiểm xã hội, bao gồm hưu trí, y tế, tai nạn lao động, thất nghiệp và trợ cấp thai sản, lại cao. Theo nguồn bài, người lao động đóng khoảng 10% tổng thu nhập, còn người sử dụng lao động đóng khoảng 25%; tỷ lệ thực tế khác nhau tùy địa phương và quy định cụ thể.
Một người dùng Weibo viết: “Nhiều người trẻ lựa chọn không đóng bảo hiểm xã hội không chỉ vì họ không muốn tiết kiệm cho cuộc sống khi nghỉ hưu, mà vì họ đang đứng trước thế khó giữa sức ép kinh tế trước mắt và sự bất định của cuộc sống về hưu.”
Ngoài khả năng chi trả, tình trạng già hóa dân số cũng làm tăng nghi ngại của một bộ phận người dân đối với hệ thống hưu trí. Khi số người nghỉ hưu tăng và số người trong độ tuổi lao động tương đối giảm, một số người dùng mạng lo lắng liệu lương hưu trong tương lai còn bảo đảm được mức hỗ trợ đầy đủ hay không.
Doanh nghiệp nợ bảo hiểm đối mặt xử phạt từ ngày 1/11
Theo Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc đưa tin hôm 17/10, từ ngày 1/11, nhà chức trách sẽ áp dụng thống nhất việc xử phạt người sử dụng lao động trốn đóng bảo hiểm xã hội cho nhân viên, với mức phạt tối đa có thể lên tới ba lần số tiền thiếu đóng.
Đầu tháng này, Thứ trưởng Bộ Nhân lực và An sinh xã hội Lý Trung nói nhà chức trách cần “sử dụng mọi biện pháp có thể” để truy tìm những người chưa đóng và khuyến khích thêm người tham gia bảo hiểm, trong đó có việc sử dụng công nghệ phân tích dữ liệu lớn.
Theo bài nguồn, việc bắt buộc thực hiện nghĩa vụ đóng bảo hiểm có nghĩa là chi phí lao động của doanh nghiệp tăng lên, trong khi thu nhập khả dụng của nhân viên có thể giảm. Trong bối cảnh thị trường bất động sản suy yếu kéo dài, tài sản hộ gia đình bị ảnh hưởng và thu nhập tăng chậm, các biện pháp này không dễ được người dân chấp nhận.
Một người dùng nền tảng Tiểu Hồng Thư viết: “Nếu có thể giúp mọi người tìm được công việc có đãi ngộ hợp lý và có bảo hiểm xã hội, vấn đề tự nhiên sẽ được giải quyết.” Một người khác nói: “Tôi muốn đóng, nhưng thu nhập của tôi chỉ đủ trang trải chi phí sinh hoạt. Tôi đóng bằng cách nào?”
Những bình luận này cho thấy một bộ phận người dân không phải không coi trọng an sinh xã hội, mà cho rằng khi tiền lương không đủ đáp ứng chi tiêu hằng ngày, đóng bảo hiểm có thể tiếp tục thu hẹp khoản chi cho nhu cầu thiết yếu.
Gánh nặng lớn hơn với người làm việc linh hoạt
Một khảo sát năm 2025 của doanh nghiệp dịch vụ nhân lực Zhonghe Group đối với 6.689 doanh nghiệp cho thấy chỉ 34,1% doanh nghiệp được khảo sát được đánh giá là tuân thủ đầy đủ quy định đóng bảo hiểm xã hội. Trước đây, một số doanh nghiệp giảm chi phí bảo hiểm bằng cách khai thấp căn cứ đóng hoặc sử dụng những cách khác; khi thực thi được tăng cường, cả doanh nghiệp lẫn người lao động đều phải đối diện trở lại với khoản chi này.
Dưới một bài viết về phát biểu của ông Lý Trung liên quan đến việc truy tìm người chưa đóng, một người dùng bình luận: “Tôi đưa số điện thoại của ông chủ cho anh. Anh có thể liên hệ trực tiếp với ông ấy, vì nói thật, bản thân tôi cũng muốn tham gia bảo hiểm.”
Đối với người làm việc linh hoạt không có chủ sử dụng lao động cố định, gánh nặng tham gia bảo hiểm đặc biệt lớn. Theo Reuters được bài nguồn dẫn lại, Trung Quốc có hơn 300 triệu người làm việc linh hoạt, gồm các công việc bán thời gian, tạm thời, ngắn hạn hoặc được trả công theo lần. Trước đây, việc đóng bảo hiểm xã hội không bắt buộc đối với nhóm này, nên nhiều người lựa chọn không đóng đầy đủ tất cả các loại bảo hiểm.
Một người dùng mạng viết: “Không có chủ sử dụng lao động chính thức mà yêu cầu tôi tự gánh toàn bộ chi phí thì thật sự quá nặng.”
Người trẻ than khó tìm việc
Triển vọng thị trường lao động cũng là một nguyên nhân gây bất mãn. Một số người trẻ mới tốt nghiệp lo ngại trí tuệ nhân tạo phổ biến nhanh và tự động hóa công nghiệp sẽ hạn chế số việc làm mới, khiến việc tìm việc và duy trì thu nhập ổn định khó khăn hơn.
Trong hoàn cảnh đó, yêu cầu người trẻ tăng chi cho bảo hiểm nhưng không đồng thời cải thiện tiền lương, sự ổn định việc làm và bảo đảm tại nơi làm việc đã khiến một người dùng để lại lời bình mang tính châm biếm: “Hãy để robot đóng đi.”
Nguồn: The Epoch Times — Vương Lan. Bài nguồn tham khảo thông tin Reuters.
DKN đã đưa tin về kế hoạch dùng dữ liệu lớn tìm lao động chưa tham gia bảo hiểm hưu trí. Diễn biến mới trong bài này là phản ứng trên mạng xã hội ngày 19–20/10 và việc chủ đề hơn 48 triệu lượt xem không còn truy cập được.