Thặng dư thương mại Trung Quốc vượt 900 tỷ USD trong chín tháng đầu năm 2026, làm tăng nguy cơ phản ứng từ những nước đã tiếp nhận lượng lớn hàng xuất khẩu từ trung tâm sản xuất này.
Theo dữ liệu Tổng cục Hải quan Trung Quốc công bố ngày 14/10, xuất khẩu tháng 9 tăng 36% so với cùng kỳ. Mức này cao hơn nhiều so với tăng trưởng 25% của tháng 8 và dự báo 25,5% trong khảo sát các nhà kinh tế của Reuters.
Ông Vương Quân, phó lãnh đạo cơ quan hải quan, cho biết doanh số các sản phẩm công nghệ cao như robot, linh kiện máy tính và linh kiện điện tử tăng trong cuộc đua xây dựng hạ tầng trí tuệ nhân tạo toàn cầu, giúp thúc đẩy xuất khẩu ba quý đầu năm.
Nhập khẩu tháng 9 cũng vượt dự báo, tăng 31%. Tuy nhiên, xuất khẩu vẫn lớn hơn nhập khẩu 133 tỷ USD trong tháng, đánh dấu tháng thứ năm liên tiếp thặng dư trên 100 tỷ USD. Trung Quốc vì vậy đang trên đà vượt mức thặng dư kỷ lục 1.190 tỷ USD năm ngoái.
Trong ba quý đầu năm 2026, thặng dư đã đạt 938 tỷ USD, tăng hơn 7% so với cùng kỳ năm trước.
Xuất khẩu là trụ cột quan trọng duy trì tăng trưởng trong lúc cuộc khủng hoảng bất động sản kéo dài nhiều năm tiếp tục đè nặng lên tiêu dùng và đầu tư. Quý II, kinh tế Trung Quốc tăng với tốc độ chậm nhất trong ba năm. Tuy nhiên, các nhà phân tích và người dân được bài báo dẫn cho rằng tình hình thực tế nghiêm trọng hơn số liệu chính thức thể hiện.
Bài của phóng viên Dorothy Li trên Epoch Times nhận xét thống kê chính thức của Trung Quốc từ lâu bị nghi ngờ về độ chính xác, một phần vì lịch sử giữ lại thông tin bị cho là bất lợi cho hình ảnh Đảng Cộng sản Trung Quốc.
Phụ thuộc xuất khẩu khi tiêu dùng yếu
Ngày 14/10, Tổng giám đốc Quỹ Tiền tệ Quốc tế Kristalina Georgieva tiếp tục kêu gọi Bắc Kinh chuyển từ phụ thuộc xuất khẩu sang tiêu dùng trong nước. Khi được hỏi về sự mất cân đối của Trung Quốc tại Bangkok, bà nói các nước có thặng dư cần tăng tiêu dùng nội địa, và điều đó rõ ràng áp dụng với mô hình tăng trưởng Trung Quốc.
Thặng dư tăng mạnh đã gây căng thẳng giữa Bắc Kinh và các đối tác thương mại lớn. Sau nhiều tháng thương lượng, Liên minh châu Âu tuần trước nhận được cam kết của Bắc Kinh hạn chế xuất khẩu xe hybrid.
Xe hybrid không chịu đợt tăng thuế năm 2024 của Ủy ban châu Âu đối với xe điện Trung Quốc, và doanh số của chúng sau đó tăng mạnh trong khối 27 nước.
Lãnh đạo EU ngày càng lo ngại dòng hàng Trung Quốc giá rẻ, được trợ cấp, góp phần khiến doanh nghiệp châu Âu thông báo đóng nhà máy và cắt việc làm. Dữ liệu hải quan mới nhất cho thấy thặng dư tháng 9 với EU gần 35 tỷ USD, cao hơn khoảng 52% so với cùng kỳ năm trước.
Xuất khẩu sang EU tháng 9 tăng khoảng 35%; hàng gửi sang Mỹ tăng gần 40%. Điều này đẩy thặng dư tháng với Mỹ lên 34 tỷ USD, tăng 49% so với cùng kỳ.
Các nhà đàm phán thương mại hàng đầu Mỹ và Trung Quốc đồng ý gia hạn đình chiến thương mại thêm hai tháng, đến tháng 1 năm sau. Sau cuộc gặp thượng đỉnh tháng 9 giữa ông Tập Cận Bình và Tổng thống Donald Trump tại Washington, hai nước công bố kế hoạch giảm thuế với 30 tỷ USD hàng hóa không nhạy cảm từ mỗi bên.
Ông Lynn Song, kinh tế trưởng về Đại Trung Hoa của ING Bank, nhận định đàm phán với Brussels và Washington có khả năng giữ môi trường thương mại tương đối ổn định tới cuối năm. Nhưng triển vọng năm sau có thể vẫn bất định.
Trong ghi chú, ông Song cho rằng tăng trưởng Trung Quốc ngày càng mất cân đối; chu kỳ đầu tư công nghệ chậm lại hoặc các cú sốc thuế quan mới là những rủi ro cần theo dõi trong năm tới.
Nguồn: Epoch Times.