Hai người đàn ông tại tỉnh Sơn Tây, Trung Quốc, bị tuyên án lần lượt 12 năm và 10 năm tù ngày 4/11 trong vụ xâm hại một phụ nữ có bằng thạc sĩ, mắc bệnh tâm thần và từng mất tích 13 năm, theo Epoch Times.
Báo này cho biết, một người đàn ông khác đã sống cùng bà trong nhiều năm và có con chung lại không bị truy tố. Quyết định này làm dấy lên tranh luận trong giới luật sư về việc xác định sự đồng thuận và trách nhiệm hình sự.
Hai người biết nạn nhân có vấn đề tâm thần vẫn nhiều lần xâm hại
Theo Cực Mục Tân Văn được Epoch Times dẫn lại, người phụ nữ họ Bốc có bằng thạc sĩ năm 2008. Năm 2011, bà rời nhà ở Tấn Trung, tỉnh Sơn Tây, trong tình trạng tinh thần bất thường rồi mất tích. Tháng 8 cùng năm, bà lưu lạc đến một ngôi làng thuộc huyện Hòa Thuận, sau đó được một người đàn ông, được nêu tên ẩn danh là Trương mỗ Quân, đưa về nhà.
Hai người sống cùng nhau lâu dài và có bốn con, trong đó một trẻ qua đời, một trẻ được cho làm con nuôi. Đến năm 2024, với sự giúp đỡ của các tình nguyện viên tìm người thân, bà Bốc mới nối lại liên lạc với gia đình.
Trong thời gian mất tích, bà còn bị hai người cùng làng xâm hại nhiều lần. Theo cáo trạng được nguồn bài dẫn lại, từ năm 2020 đến 2024, Trương mỗ Quốc bốn lần quan hệ tình dục với bà; từ năm 2022 đến 2024, Trương mỗ Lâm thực hiện hành vi này ba lần. Cả hai đều biết bà có vấn đề tâm thần, không thể biểu đạt đúng ý nguyện của mình.
Trương mỗ Quốc còn bị truy tố về hành vi dâm ô con gái chưa thành niên của Trương mỗ Quân.
Ngày 4/11, Tòa án huyện Hòa Thuận tuyên sơ thẩm Trương mỗ Quốc 12 năm tù về tội hiếp dâm và dâm ô trẻ em; Trương mỗ Lâm bị phạt 10 năm tù về tội hiếp dâm. Theo nguồn bài, cả hai nói tại tòa rằng không kháng cáo.
Tranh luận về quyết định không truy tố người sống cùng nạn nhân
Một điểm gây tranh cãi khác là việc xử lý Trương mỗ Quân, người đưa bà Bốc về nhà và sống cùng bà hơn mười năm.
Theo thông tin báo chí được Epoch Times dẫn, ông từng bị điều tra vì tình nghi hiếp dâm, nhưng viện kiểm sát ra quyết định không truy tố ngày 22/1/2026. Lập luận của bên công tố là hai người chỉ quan hệ tình dục sau khi đã sống với nhau hai hoặc ba tháng, dần quen biết, sau đó chung sống ổn định và có con. Cơ quan này cho rằng mục đích chủ quan của ông là lập gia đình, cùng sinh sống, và hành vi thuộc trường hợp tình tiết rõ ràng nhẹ, mức độ nguy hại không lớn, không bị coi là tội phạm.
Quyết định không truy tố còn đề cập việc ông cho một trẻ sơ sinh do bà Bốc sinh ra làm con nuôi và nhận 40.000 nhân dân tệ. Viện kiểm sát cho rằng đây là việc cho nhận con nuôi trong dân gian do gia đình khó khăn, không cấu thành tội phạm.
Tuy nhiên, kết quả giám định tư pháp tâm thần tháng 12/2024 xác định bà Bốc mắc tâm thần phân liệt và không có năng lực tự bảo vệ về tình dục. Đây cũng là một căn cứ quan trọng để truy tố hai người cùng làng về tội hiếp dâm, theo nguồn bài.
Luật sư đặt câu hỏi về sự đồng thuận
Epoch Times dẫn ý kiến trong giới pháp lý cho rằng việc hai người đàn ông biết nạn nhân không có năng lực tự bảo vệ mà vẫn nhiều lần xâm hại là căn cứ để áp dụng mức án trên 10 năm tù. Tuy nhiên, quyết định không truy tố Trương mỗ Quân đặt ra tranh luận khác.
Theo bản tin Khán Khán Tân Văn ngày 5/11 được báo dẫn lại, luật sư Tôn Kiến Bảo, người từng nhiều năm làm thẩm phán hình sự, cho rằng quan hệ tình dục với phụ nữ thiếu năng lực nhận biết, kiểm soát và biểu đạt ý chí tình dục có hiệu lực vẫn có thể cấu thành tội hiếp dâm, ngay cả khi không có bạo lực hoặc đe dọa. Theo ông, đưa một phụ nữ về chăm sóc và sống cùng không đương nhiên có nghĩa đã có sự đồng thuận của người ấy.
Luật sư Tôn nói, theo cách ông diễn giải quy định tư pháp liên quan do Tòa án Nhân dân Tối cao, Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao và Bộ Công an Trung Quốc ban hành, việc biết người kia mắc bệnh tâm thần mà vẫn quan hệ có thể cấu thành tội hiếp dâm; chăm sóc hay cứu giúp chỉ có thể được xem xét như tình tiết khoan hồng sau khi xác định hành vi phạm tội.
Luật sư Nghiêm Yên, giám đốc một hãng luật cùng tên tại Thượng Hải, cho rằng các quyết định khác biệt của viện kiểm sát hẳn dựa trên nhiều chứng cứ và cơ quan này cần công bố quá trình đánh giá. Theo bà, nếu không, vụ việc có nguy cơ trở thành một tiền lệ đơn giản hóa, dễ bị người khác bắt chước.
Nguồn bài liên hệ vụ việc với vụ “người phụ nữ bị xích” tại huyện Phong, thành phố Từ Châu, tỉnh Giang Tô năm 2022. Đoạn video khi ấy cho thấy một phụ nữ bị xích trong căn lều không có cửa. Bà bị ngược đãi, nhiều lần bị mua bán, mắc bệnh tâm thần và đã sinh tám con. Vụ việc gây chấn động, khiến nhiều người dùng mạng và nhà báo tìm hiểu hoặc đến địa phương bày tỏ sự ủng hộ. Theo Epoch Times, tổng lượt xem các chủ đề nổi bật trên những cổng thông tin Trung Quốc vượt 10 tỷ.
Về trường hợp bà Bốc, Khán Khán Tân Văn đặt câu hỏi vì sao một người được gia đình báo mất tích lại có thể “vô hình” ở cơ sở hơn mười năm; việc đăng ký sinh con được thực hiện thế nào khi không có thông tin căn cước; và khâu nào đã thất bại trong các lớp bảo vệ, từ kiểm tra an ninh trật tự đến thăm hỏi của hội phụ nữ.
Theo Epoch Times, Triệu Bân tổng hợp. Bản dịch tiếng Việt.