Theo bài tổng hợp của phóng viên Trương Đình trên Đại Kỷ Nguyên ngày 5/10/2026, tăng trưởng kinh tế Trung Quốc tiếp tục chậm lại, nhu cầu tín dụng yếu. Nhà chức trách Trung Quốc đã giảm tổng số ngân hàng gần một phần tư nhằm ngăn nguy cơ khủng hoảng thanh khoản ở các tổ chức cho vay nhỏ gây tác động đến hệ thống tài chính.
Chuyên gia: Quy mô hợp nhất ngân hàng chưa từng có
Financial Times ngày 4/10 đưa tin hệ thống ngân hàng lớn do chính phủ kiểm soát tại Trung Quốc, có tổng tài sản khoảng 64.000 tỷ USD, đang trải qua quá trình hợp nhất theo khu vực.
Theo dữ liệu của Cơ quan Quản lý giám sát tài chính quốc gia Trung Quốc (NFRA), hơn 670 tổ chức ngân hàng đã đóng cửa trong năm 2025, mức cao kỷ lục; đại đa số nằm ở khu vực nông thôn. Báo cáo của hãng xếp hạng Fitch cho biết sau những vụ đóng cửa này, số pháp nhân ngân hàng tại Trung Quốc còn 3.139, giảm 23% trong bốn năm tính đến năm 2025.
Thị trường bất động sản trì trệ kéo dài, lãi suất thấp và giảm phát đã gây sức ép lên lợi nhuận ngân hàng. Financial Times dẫn lời Jason Bedford, nghiên cứu viên thỉnh giảng cao cấp tại Viện Đông Á thuộc Đại học Quốc gia Singapore, rằng hợp nhất ngân hàng nhằm “đơn giản hóa việc giám sát” và “loại bỏ nguy cơ tiềm tàng xảy ra sự cố thanh khoản tại các tổ chức tài chính nhỏ”.
“Chúng tôi chưa từng thấy sự hợp nhất ở quy mô lớn như vậy”, Bedford nói.
Fitch nhận định các ngân hàng nhỏ của Trung Quốc, chủ yếu là ngân hàng cấp nông thôn và thành phố, nhất là tại những vùng kém phát triển, vẫn là bộ phận yếu nhất của toàn hệ thống, với chất lượng tài sản kém, mức vốn thấp và thiếu sót trong quản trị.
Các ngân hàng nông thôn và ngân hàng cấp thành phố tại địa phương cộng lại chiếm hơn một phần tư tài sản của ngành ngân hàng Trung Quốc.
Ngoài ngân hàng nông thôn, ngân hàng cấp thành phố cũng bị giám sát chặt chẽ. Tháng Bảy năm nay, NFRA phối hợp với chính quyền tỉnh Hồ Bắc tiếp quản Ngân hàng Zhongbang ở Vũ Hán (Z-Bank), vốn đang gặp khó khăn và được cho là có rủi ro tín dụng nghiêm trọng. Đây là lần tiếp quản ngân hàng kiểu này tiếp theo sau vụ Ngân hàng Baoshang ở Nội Mông năm 2019.
Hãng xếp hạng Moody’s cho rằng việc này “làm nổi bật những thách thức mà các tổ chức khu vực có thực lực yếu hơn đang đối mặt”. Xu hướng hợp nhất dự kiến sẽ tiếp diễn khi nhà quản lý tìm cách hóa giải rủi ro tại các tổ chức khu vực nhỏ và yếu hơn.
Financial Times dẫn lời phó chủ tịch Moody’s Nicholas Zhu: “Toàn bộ hệ thống ngân hàng — chứ không chỉ các ngân hàng nông thôn — đang đối mặt với những thách thức từ môi trường lãi suất thấp của Trung Quốc.”
Nợ xấu lớn gia tăng áp lực tồn tại
Quá trình hợp nhất ngân hàng nông thôn diễn ra trong bối cảnh môi trường kinh tế vĩ mô Trung Quốc thay đổi, với dấu hiệu rõ nhất là sự đảo chiều của giai đoạn bùng nổ bất động sản từ năm 2021. Những năm gần đây, kinh tế trì trệ và thị trường bất động sản đi xuống khiến nhiều doanh nghiệp khó khăn trong hoạt động; lợi nhuận của một số doanh nghiệp thậm chí không đủ trả lãi nợ, làm áp lực nợ xấu của ngân hàng ngày càng nghiêm trọng.
Một bài của Bloomberg hồi tháng Năm nhận định khoản nợ xấu tiềm ẩn trị giá 3.000 tỷ USD ở Trung Quốc sẽ chỉ kéo dài tình trạng kinh tế suy yếu. Tom Hu, người kinh doanh nhựa tại Trung Quốc, nợ quá hạn ngân hàng 730.000 USD nhưng không đủ khả năng trả nợ.
“Thành thật mà nói, tôi cảm thấy tình hình kinh tế ngày càng tệ”, Hu nói. Nhiều doanh nghiệp khác cũng đang chật vật. “Tôi không muốn bị đưa vào danh sách đen tín dụng, và ngân hàng cũng không muốn thấy nợ xấu tăng thêm.”
Bài viết cho biết tình cảnh giống Hu đang diễn ra trên khắp Trung Quốc, trong khi các ngân hàng phải khó nhọc ứng phó với nợ xấu tích tụ. Dù khó biết tình hình nợ xấu thực tế, phần lớn các nhà kinh tế được bài đề cập cho rằng tỷ lệ này cao hơn nhiều so với mức chính thức 1,5% của nhà chức trách Trung Quốc.
Một nhà phân tích của Absolute Strategy Research ở London ước tính tỷ lệ khoảng 10%, tương ứng với tới 3.000 tỷ USD khoản vay đáng lẽ phải được phân loại là nợ xấu nhưng thực tế chưa được xếp vào nhóm này. Những nhà phân tích khác cho rằng giá trị nợ xấu thực tế có thể gấp đôi con số đó. Đây là các ước tính được nguồn bài dẫn lại, không phải số liệu nợ xấu đã được xác nhận.
Bloomberg cho biết trường hợp Hu đáng lẽ thuộc nhóm nợ xấu. Doanh nghiệp của ông ở Chiết Giang đã “rỗng ruột”; nhu cầu nội địa yếu và biến động xuất khẩu khiến ông phải cắt giảm 90% nhân viên. Từ khi mở cửa trở lại sau đại dịch vào cuối năm 2022, nhà máy nhựa của ông luôn ở sát ranh giới mất khả năng thanh toán; tiền tạo ra chỉ đủ duy trì hoạt động cơ bản.
Tác giả: Trương Đình (張婷), Đại Kỷ Nguyên. Nguồn bài. Bản dịch đầy đủ nội dung chính.