Ngày 1/10, Philippines triển khai tàu tuần duyên lớn nhất của mình và một máy bay để yêu cầu một tàu nghiên cứu Trung Quốc rời vùng biển ngoài khơi Batanes, gần Đài Loan.
Batanes là tỉnh cực bắc Philippines, gồm một nhóm đảo tại eo biển Luzon giữa đảo Luzon và Đài Loan. Itbayat là một trong những đảo chính của tỉnh.
Theo Lực lượng Tuần duyên Philippines (PCG), tàu nghiên cứu Trung Quốc JIA HAI KE 7 ở cách Itbayat khoảng 38 hải lý về phía tây bắc trong bốn ngày. PCG nói tàu thực hiện nghiên cứu khoa học biển trong vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của Philippines mà không được Manila cho phép.
Theo Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển, tàu nước ngoài phải được quốc gia ven biển đồng ý khi tiến hành nghiên cứu trong EEZ rộng 200 hải lý của quốc gia đó.
Khoảng 7 giờ 55 sáng, tàu BRP Teresa Magbanua tiếp cận tàu Trung Quốc ở khoảng cách 100 yard, khoảng 91 mét, và hạ một xuồng nhỏ chạy vòng quanh tàu.
PCG nói tàu nghiên cứu nhiều lần chuyển hướng tránh trong lúc tàu Philippines phát yêu cầu qua vô tuyến. Một máy bay PCG cũng bay qua khu vực.
Tàu hải cảnh Trung Quốc can thiệp
Trong quá trình làm nhiệm vụ, PCG nói một tàu hải cảnh Trung Quốc bất ngờ tới, tiến về phía Teresa Magbanua và phát yêu cầu qua vô tuyến.
Theo PCG, tàu hải cảnh nhiều lần tìm cách che chắn JIA HAI KE 7 và cản tàu Philippines. Bất chấp các động tác này, Teresa Magbanua sau đó tiến tới cách tàu nghiên cứu khoảng 50 yard, tương đương 46 mét.
Người phát ngôn PCG, Chuẩn đô đốc Jay Tarriela, đặt câu hỏi vì sao tàu chấp pháp Trung Quốc lại can thiệp bảo vệ tàu nghiên cứu. Ông nói việc một tàu chấp pháp chính phủ che chắn cho một tàu nghiên cứu được cho là tư nhân, tiến hành hoạt động nghiên cứu biển bất hợp pháp trong EEZ nước khác, đặt ra câu hỏi nghiêm túc về bên mà JIA HAI KE 7 thực sự phục vụ.
Ông Tarriela cũng đặt câu hỏi về dữ liệu tàu có thể đã thu thập trong bốn ngày tại khu vực. Eo biển Luzon có các tuyến cáp quang dưới biển truyền tải internet và thông tin liên lạc giữa các quốc gia. Ngày 28/9, PCG nêu quan ngại về JIA HAI KE 7 hoạt động gần những tuyến cáp này.
Đến 11 giờ 42 sáng, theo PCG, JIA HAI KE 7 rời vị trí đã giữ trong bốn ngày và di chuyển về phía bắc với tốc độ khoảng 4,6 hải lý một giờ. Ông Tarriela nói Teresa Magbanua tiếp tục giám sát cho đến khi tàu rời EEZ Philippines.
Tranh cãi về tín hiệu vị trí
Diễn biến mới tiếp nối những quan ngại trong nhiều ngày về hoạt động của tàu nghiên cứu Trung Quốc. Ngày 28/9, PCG cho biết phát hiện JIA HAI KE 7 gần Batanes mặc dù tàu gửi tín hiệu vị trí điện tử sai lệch.
Có thời điểm tín hiệu theo dõi cho thấy tàu ở gần Papua New Guinea, chưa đầy một ngày sau khi báo rời Hạ Môn, Trung Quốc. Hai vị trí cách nhau hơn 2.000 hải lý, một khoảng cách tàu không thể đi trong thời gian đó.
PCG nói một hệ thống giám sát do Canada cung cấp đã giúp kiểm tra hoạt động được báo cáo và cho thấy hành trình không thể diễn ra như thông tin tàu phát đi. Lực lượng này đánh giá JIA HAI KE 7 cố tình gửi vị trí sai để che giấu hoạt động.
Trung Quốc bác bỏ thông tin của Philippines. Đại sứ quán Trung Quốc tại Manila ngày 28/9 nói tàu hoạt động trong vùng biển thuộc quyền tài phán Trung Quốc và kêu gọi Philippines ngừng can thiệp vào hoạt động mà Bắc Kinh mô tả là đi lại và nghiên cứu khoa học bình thường.
Cùng ngày, ông Tarriela bác bỏ tuyên bố này, nói JIA HAI KE 7 hoạt động trong EEZ Philippines, phía tây bắc Itbayat.
Theo Arthur Zhang, The Epoch Times.