Pakistan ban bố tình trạng khẩn cấp tại công trình mở rộng thủy điện Tarbela sau khi một khối đá sập trong lúc đào đường hầm ngày 9/11. Nước tràn vào các khu vực đang thi công; công việc xây dựng thông thường phải tạm dừng.
Theo The Epoch Times, sự cố xảy ra tại dự án Mở rộng Tarbela giai đoạn 5 (T-5). Khối đá sập làm hỏng đê chắn bảo vệ, khiến nước từ khu vực cửa lấy nước chảy vào đường hầm tiếp cận phía dưới và các hạng mục nhà máy điện. Đây là dự án thủy điện 1.530 MW do tập đoàn quốc doanh Trung Quốc Power Construction Corporation of China (PowerChina) nhận thầu, với nguồn đồng tài trợ từ Ngân hàng Thế giới và Ngân hàng Đầu tư Cơ sở hạ tầng châu Á (AIIB).
Các thông báo kỹ thuật của Cơ quan Phát triển Điện và Nước Pakistan (WAPDA) cho biết khối đá yếu đổ xuống khi công nhân đào tầng thứ hai của đường hầm nối. Lực lượng phụ trách dự án phát cảnh báo khẩn cấp và sơ tán công nhân Pakistan cùng Trung Quốc khỏi những khu vực bị ảnh hưởng. WAPDA xác nhận không có người chết hoặc bị thương; thân đập Tarbela chính, các đường hầm chính và các cơ sở đang vận hành không bị ảnh hưởng về kết cấu.
Sau khi dừng hoạt động đào và xây dựng thông thường, các đội kỹ thuật chuyển sang xử lý sự cố. WAPDA cho biết nước đọng tại hố cửa lấy nước đã được tháo hết trong ngày 9/11 để chặn dòng chảy tiếp vào khu vực thi công phía dưới. Các nhóm tại hiện trường tiếp tục bơm nước liên tục khỏi nhà máy điện bị ngập và gia cố kết cấu.
Sau cuộc kiểm tra hiện trường ngày 9 và 10/11, Chủ tịch WAPDA, Trung tướng về hưu Muhammad Saeed, yêu cầu điều tra nội bộ chính thức về nguyên nhân sập đá, theo hãng thông tấn Associated Press of Pakistan (APP).
Dự án từng bị chậm ít nhất hai năm
Dự án T-5 dự kiến lắp thêm ba tổ máy, mỗi tổ 510 MW, vào đường hầm số 5 của đập. Theo kế hoạch, tổng công suất lắp đặt sẽ tăng từ 4.888 MW lên 6.418 MW; sản lượng điện sạch bổ sung ước tính 1,466 tỷ kWh mỗi năm.
PowerChina được trao gói xây dựng dân dụng năm 2021 với giá trị hợp đồng khoảng 355 triệu USD. Hạng mục thiết bị cơ điện được giao cho liên danh Trung Quốc do Harbin Electric International dẫn đầu. Gói tài chính của dự án gồm khoản vay 390 triệu USD từ Ngân hàng Thế giới, 300 triệu USD từ AIIB và phần vốn đối ứng của Pakistan.
Đây không phải sự cố đầu tiên tại công trình. Theo báo Pakistan Dawn, tháng 8/2025, một đê quai phục vụ thi công bị vỡ, làm ngập khu vực xây dựng và buộc dự án phải dừng hoạt động. Báo cáo điều tra chính thức dài 15 trang, hoàn tất tháng 7/2026, xác định nhà thầu PowerChina, đơn vị tư vấn và chủ dự án WAPDA cùng chịu trách nhiệm. Cuộc điều tra cho thấy thiết kế đê quai đã được thay đổi sau khi ký hợp đồng, theo đề xuất của nhà thầu, thành phương án đắp đá yếu hơn; đây là vi phạm hợp đồng và khiến đê dễ hư hại.
Sự cố năm 2025 góp phần đẩy thời điểm đưa dự án vào hoạt động từ mục tiêu ban đầu năm 2026 lùi lại ít nhất hai năm, tới khoảng năm 2028. Chi phí ước tính tăng từ 82 tỷ lên khoảng 317 tỷ rupee Pakistan, tương đương 1,14 tỷ USD, tức tăng khoảng 285%. Những con số này phản ánh dự toán sau sự cố trước; tác động chi phí của vụ sập đá mới chưa được công bố.
Dự án cũng từng chịu sự xem xét về quản trị. Cơ quan chống tham nhũng Pakistan, National Accountability Bureau, trước đây đã mở điều tra một số lãnh đạo WAPDA và ban quản lý dự án liên quan cáo buộc lạm dụng quyền hạn, phê duyệt hợp đồng không đúng quy định và quản lý tài chính sai phạm. Đây là các cáo buộc thuộc quá trình điều tra, không phải kết luận về trách nhiệm trong sự cố ngày 9/11.
Theo APP, ông Saeed yêu cầu các đơn vị tư vấn sớm nộp báo cáo chi tiết về mọi khía cạnh của vụ việc. Ông cũng chỉ đạo tư vấn, nhà thầu và nhóm WAPDA thực hiện biện pháp khắc phục, hoàn thiện phương án dự phòng nhằm hạn chế chậm trễ thêm.
Nguồn: Olivia Li, The Epoch Times, ngày 11/11/2026.