William Hetherington và Omid Ghoreishi / The Epoch Times
Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Mỹ và Canada đang tiến gần đến một thỏa thuận thương mại và hai bên đã có “ý tưởng về một thỏa thuận rất tốt”.
Phát biểu với báo giới tại Dubuque, bang Iowa, ngày 1/11, ông Trump nói Mỹ đã mất tiền trong quan hệ với Canada suốt nhiều thập niên và hiện “rất gần” một thỏa thuận. Ông cho biết đã trao đổi với Thủ tướng Canada vài ngày trước, rồi lại nói chuyện vào ngày hôm trước; theo ông, ý tưởng thỏa thuận sẽ có lợi cho nông dân và nước Mỹ, đồng thời phù hợp với Canada.
Trước đó cùng ngày, Thủ tướng Canada Mark Carney cho biết trong một tuyên bố riêng rằng ông đã có cuộc trao đổi tốt với ông Trump về tương lai thương mại giữa hai nước.
Trong bài đăng mạng xã hội ngày 1/11, ông Carney nói cuộc trao đổi tiếp nối các thảo luận mang tính xây dựng gần đây về những nét chính của một thỏa thuận cùng có lợi: tạo việc làm, cải thiện khả năng chi trả của các gia đình và tôn trọng đầy đủ ngôn ngữ, văn hóa, chủ quyền Canada. Ông cho biết các nhóm của hai bên sẽ làm việc trong những tuần tới để đạt kết quả đó.
Ông Trump nói theo thỏa thuận mới, toàn bộ thuế mà nông dân Mỹ phải chịu khi xuất khẩu sang Canada sẽ được dỡ bỏ. Ottawa chưa bình luận về khía cạnh này.
Canada đang duy trì hệ thống quản lý nguồn cung, áp dụng hạn ngạch và thuế đối với các mặt hàng nhập khẩu như sữa, gia cầm và trứng. Đây từ lâu là vấn đề mà nhiều chính quyền Mỹ quan tâm, nhưng ông Carney từng nói Canada sẽ không xóa bỏ hệ thống đó.
Ông Trump cũng cho biết đường ống Keystone XL là một phần của đàm phán thương mại. Dự án từng thuộc TC Energy, dự kiến đưa dầu Alberta tới các nhà máy lọc dầu Mỹ, đã bị hủy sau khi chính quyền Biden thu hồi giấy phép năm 2021.
South Bow, doanh nghiệp đặt trụ sở tại Calgary và tiếp quản mảng đường ống dầu của TC Energy năm 2024, đang thúc đẩy dự án Prairie Connector. Đường ống được đề xuất sẽ dùng cơ sở hạ tầng Keystone XL hiện có tại Canada, kết nối với một đường ống mới ở Mỹ để đưa dầu Alberta tới Wyoming. Chính quyền Trump cấp giấy phép cho đường ống vào tháng 4/2026. South Bow đặt mục tiêu có quyết định đầu tư cuối cùng vào giữa năm 2027.
Khi được hỏi về Keystone, ông Trump nói phía Canada sẽ xây dựng và chi trả cho dự án; ông đánh giá điều đó là tích cực.
Đàm phán thương mại
Các cuộc đàm phán thương mại giữa hai nước đổ vỡ ngày 21/8. Sau đó, Washington thực hiện kế hoạch đã công bố về mức thuế 50% đối với 20 tỷ USD hàng nhập khẩu Canada. Canada đáp trả bằng thuế đối ứng khoảng 15–50% đối với lượng hàng Mỹ có giá trị tương tự.
Washington tiếp tục áp thêm thuế với hàng Canada và cấm một số sản phẩm, trong đó có phần lớn đồ uống có cồn, được xuất khẩu sang Mỹ.
Ông Carney nêu ba nguyên nhân chính khiến đàm phán trước đó đổ vỡ: Washington không áp dụng giảm thuế cho xe tải hạng trung, hạng nặng sản xuất tại Canada; muốn hạn chế khả năng Canada ký thỏa thuận thương mại với các nước khác; và yêu cầu những thay đổi mà ông cho rằng sẽ làm suy yếu bảo hộ đối với nội dung tiếng Pháp.
Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer bác bỏ cách giải thích của Ottawa. Ông nói Canada làm chệch hướng một thỏa thuận tạm thời bằng việc đưa ra yêu cầu mới. Ông khẳng định Mỹ không phản đối nỗ lực bảo vệ tiếng Pháp của Canada; mối quan ngại chính về các thỏa thuận của Canada với nước khác liên quan những vấn đề như bán phá giá thép từ nước thứ ba, trong đó ông nêu Trung Quốc là một nền kinh tế phi thị trường đáng quan ngại.
Nguồn: The Epoch Times