Theo The Epoch Times, chiến dịch tại nhiều tỉnh không còn dừng ở thông báo nhắc nhở: một số trường triệu tập họp bắt buộc, yêu cầu ký cam kết, thiết lập kênh báo cáo và hạn chế kết nối mạng. Những nhà phân tích được báo phỏng vấn nhận định giới chức lo ngại sinh viên dùng thông tin không kiểm duyệt hoặc liên lạc mã hóa để kết nối với người ở ngoài Trung Quốc và tổ chức hoạt động phản đối. Đây là nhận định của các nhà phân tích, không phải lời giải thích chính thức từ tất cả các trường.
Thông báo và biện pháp kỷ luật
Ngày 23/10, Đại học Trung Nam ở tỉnh Hồ Nam yêu cầu toàn bộ sinh viên đại học và sau đại học dự các buổi họp chuyên đề về an ninh mạng. Nhà trường nói việc vượt qua hạn chế truy cập Internet có thể dẫn đến kỷ luật, khuyến khích báo vi phạm cho cố vấn, bộ phận công tác sinh viên, cơ quan an ninh mạng hoặc công an, đồng thời yêu cầu mỗi sinh viên ký xác nhận đã nhận thông báo.
Trong thông báo ngày 19/10, Trường Cao đẳng Nghề Y tế Wanbei ở tỉnh An Huy cho rằng việc vượt qua tường lửa có thể đe dọa “an ninh chính trị” và khiến người dùng có nguy cơ bị “thế lực thù địch” lôi kéo; trường cảnh báo về khả năng chịu xử phạt hành chính, kỷ luật hoặc truy cứu hình sự. Những cách diễn đạt này là quan điểm trong thông báo của trường.
The Epoch Times cho biết các ảnh chụp thông báo của nhiều trường được tài khoản nhà báo công dân tiếng Trung @whyyoutouzhele đăng lên X. Đại học Tây Bắc ở tỉnh Thiểm Tây thông báo ngày 13/10 rằng trường sẽ phát hiện và hạn chế kết nối vượt tường lửa. Khoa Bảo hiểm của Đại học Tài chính và Kinh tế Trung ương ở Bắc Kinh cảnh báo ngày 9/10 rằng việc dùng VPN có thể ảnh hưởng học bổng, đề cử học cao học và thẩm tra lý lịch chính trị.
Về thực thi kỷ luật, Đại học Công trình Cáp Nhĩ Tân ngày 20/9 công bố cảnh cáo 20 sinh viên, gồm bảy sinh viên đại học và 13 học viên sau đại học, vì dùng VPN truy cập các trang bị chặn, theo thông tin The Epoch Times dẫn từ tài khoản nhà báo công dân trên.
DKN.TV đã đưa tin về thông báo liên quan 20 sinh viên ở Cáp Nhĩ Tân hồi tháng 9. Diễn biến mới trong tháng 10 là các yêu cầu họp, ký xác nhận và hạn chế kết nối được ghi nhận tại nhiều trường khác trong thời gian diễn ra hội nghị của ĐCSTQ.
Nhận định về mục đích chính trị
Ông Viên Hồng Băng, cựu lãnh đạo khoa luật Đại học Bắc Kinh đang sống tại Australia, nói với The Epoch Times rằng các biện pháp theo sau một chỉ đạo gửi tới trường đại học sau ngày 20/9 từ cơ quan trung ương do ông Thái Kỳ lãnh đạo. Theo lời ông Viên, một nội dung yêu cầu ngăn giảng viên và sinh viên dùng phần mềm vượt tường lửa để trao đổi thông tin và liên lạc với nước ngoài trong thời gian hội nghị. Báo nguồn nói không thể kiểm chứng độc lập các khẳng định này của ông Viên.
Ông Viên còn liên hệ chiến dịch với một tài liệu duy trì ổn định mà ông cho rằng được ban hành sau khi một liên minh phản kháng Trung Quốc thành lập hồi tháng 7. Theo ông, liên minh kêu gọi các hoạt động viết khẩu hiệu từ 19 đến 30/10, và khả năng đó khiến nhà chức trách lo ngại về ổn định chính trị. Đây là lời kể và cách lý giải của ông, chưa được nguồn xác minh độc lập.
Ông Thẩm Minh Thất, nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Đài Loan, cho rằng các mốc chính trị nhạy cảm trong tháng 10, gồm ngày 1/10 và hội nghị của ĐCSTQ, có thể thúc đẩy các trường tăng kiểm soát. Ông cũng nhận định việc các trường bắt chước nhau để thể hiện chấp hành có thể biến các biện pháp này thành hình thức kiểm soát lâu dài.
Khả năng giám sát và tác động
Theo ông Thẩm, khả năng phát hiện VPN tùy thuộc vào hệ thống mạng của từng trường. Mạng nội bộ yêu cầu xác thực danh tính thật giúp trường xác định người kết nối dễ hơn. Việc giám sát có thể mở rộng khi trường phối hợp với công an, cơ quan quản lý Internet hoặc yêu cầu cài phần mềm theo dõi trên thiết bị. Ông Viên cho rằng chính quyền có thể phát hiện một số hoạt động dùng VPN nhưng không thể nhận diện mọi kết nối vượt kiểm duyệt.
Ông Viên nêu Freegate, công cụ do Dynamic Internet Technology và The Epoch Times cùng giới thiệu, như một ví dụ về công nghệ giúp che địa chỉ IP để vượt qua tường lửa Internet Trung Quốc. Ông cho rằng nỗ lực ngăn các công cụ này phản ánh lo ngại của chính quyền về việc mất kiểm soát thông tin.
Ông Thẩm nhận định việc siết VPN có hai mục đích chính trị: kiểm soát diễn ngôn và ngăn công cụ số hỗ trợ các phong trào phản đối phi tập trung. Ông dẫn các cuộc biểu tình “giấy trắng” năm 2022, rồi cho rằng khó khăn kinh tế, áp lực việc làm với người trẻ và bất mãn xã hội có thể khiến những bức xúc riêng lẻ lan rộng. Ông Viên đưa ra cách lý giải trực diện hơn rằng lãnh đạo Tập Cận Bình muốn ngăn đối lập trước Đại hội XXI của ĐCSTQ, dự kiến năm 2027. Những đánh giá về động cơ và khả năng xảy ra biểu tình là quan điểm của hai nhân vật được phỏng vấn.
Nguồn: The Epoch Times, Michael Zhuang, 28/10/2026; Cheng Wen và Luo Ya tham gia đưa tin.