Nghị sĩ Đài Loan Trần Quán Đình phát biểu tại Hội nghị Công nghiệp Quốc phòng Mỹ–Đài rằng chiến lược quốc phòng của Đài Loan không thể chỉ tập trung vào khả năng xảy ra xung đột quân sự năm 2027, mà còn phải đối diện với các hoạt động vùng xám liên tục của Đảng Cộng sản Trung Quốc nhằm thay đổi hiện trạng eo biển. Ông nhấn mạnh việc tăng tốc hợp tác công nghiệp quốc phòng Đài–Mỹ để xây dựng năng lực răn đe có thể duy trì lâu dài.
Theo phóng viên Chung Nguyên của The Epoch Times tại Đài Loan, ông Trần, thành viên Ủy ban Ngoại giao và Quốc phòng thuộc Viện Lập pháp, được mời đại diện Đảng Dân tiến đến Mỹ dự hội nghị năm 2026 do Hội đồng Doanh nghiệp Mỹ–Đài (USTBC) tổ chức. Bài phát biểu của ông mang chủ đề “Ngày quyết chiến và mỗi ngày: Chiến lược răn đe vượt ra ngoài năm 2027”.
Ông Trần cho rằng thảo luận về an ninh eo biển lâu nay thường xoay quanh câu hỏi Bắc Kinh có phát động hành động quân sự quy mô lớn vào năm 2027 hay không. Trong khi đó, những nguy cơ Đài Loan đối diện còn bao gồm phong tỏa trên biển, chiến tranh tiêu hao và sức ép vùng xám thường xuyên. Theo ông, hoạt động dày đặc của máy bay quân sự, hải cảnh và tàu công vụ Trung Quốc mở rộng dần sự hiện diện, nhằm biến những hành vi từng bất thường thành trạng thái bình thường mới.
Ông dẫn các hoạt động quân sự của Trung Quốc sau chuyến thăm Đài Loan năm 2022 của cựu Chủ tịch Hạ viện Mỹ Nancy Pelosi làm ví dụ. Theo nhận định của ông, Bắc Kinh liên tục lấy các sự kiện khác nhau làm lý do mở rộng hoạt động quân sự và vùng xám, rồi lặp lại cách làm đó trong những năm tiếp theo. Ông so sánh với quá trình bồi đắp các bãi đá thành đảo nhân tạo rồi mở rộng thành căn cứ quân sự ở Biển Đông: cùng thay đổi hiện trạng khu vực một cách lâu dài và từng bước.
Điều chỉnh cách ứng phó, mở rộng hợp tác sản xuất
Về cách đối phó sức ép kéo dài, ông Trần nói trước đây quân đội Đài Loan thường phải điều chiến đấu cơ cất cánh khi máy bay quân sự Trung Quốc hoạt động. Việc này về lâu dài tiêu hao nguồn lực phi công, trang bị và bảo dưỡng. Ông đề nghị sử dụng hiệu quả hơn radar, hệ thống phòng không cùng các năng lực giám sát, trinh sát để vừa duy trì phòng vệ vừa giảm tiêu hao không cần thiết.
Ông cho biết Đài Loan tiếp tục tăng chi tiêu quốc phòng, nhưng điều quan trọng là chuyển nguồn lực hữu hạn thành năng lực chiến đấu thực tế. Theo ông, đầu tư cần mở rộng từ mua sắm vũ khí lớn theo cách truyền thống sang mua sắm thương mại, sản xuất trong nước và đồng sản xuất quốc tế, giúp công nghệ đổi mới của khu vực tư nhân đáp ứng nhanh hơn nhu cầu quân đội.
Ông Trần nói Mỹ là đối tác quốc phòng quan trọng và Đài Loan cần đồng thời mở rộng cơ hội mua sắm thương mại trực tiếp, hợp tác công nghệ và sản xuất chung. Trong hơn hai năm qua, ông đã yêu cầu cơ quan quốc phòng đơn giản hóa quy trình mua sắm và tăng minh bạch, tạo cơ hội cho doanh nghiệp khởi nghiệp, doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia. Gần đây, Văn phòng Đổi mới Quốc phòng đã lập trang thông tin mua sắm, có nội dung tiếng Anh, để doanh nghiệp trong và ngoài Đài Loan dễ tìm hiểu nhu cầu.
Ông cũng giới thiệu cơ hội hợp tác tại cụm công nghiệp máy bay không người lái ở Gia Nghĩa. Theo ông, khu công nghiệp hàng không vũ trụ Dân Hùng đang xây dựng hệ sinh thái kết hợp nghiên cứu, sản xuất và thử nghiệm, dự kiến thu hút khoảng 100 doanh nghiệp. Các hình thức liên doanh, đồng sản xuất và trao đổi kỹ thuật có thể tăng cường hợp tác Đài–Mỹ trong hệ thống không người lái quân sự và dân sự.
Phân bổ nguồn lực dựa trên hiệu quả thực tế
Trong phần hỏi đáp về cân bằng đầu tư giữa trang bị quân sự truyền thống và tác chiến bất đối xứng, ông Trần nói không quốc gia nào có nguồn lực quốc phòng vô hạn. Chính phủ cần xác định ưu tiên dựa trên nhu cầu tác chiến và hiệu quả đầu tư thực tế.
Ông lấy nền tảng đổi mới quốc phòng Brave1 của Ukraine làm ví dụ về việc thu thập kết quả thực tế của các công nghệ và đơn vị tác chiến, đánh giá trang bị và chiến thuật nào hiệu quả hơn rồi điều chỉnh phân bổ nguồn lực. Ông cho rằng Đài Loan nên tham khảo phương thức ra quyết định dựa trên dữ liệu thực chứng, đồng thời tìm hiểu hợp tác với các doanh nghiệp trí tuệ nhân tạo và phân tích dữ liệu như Palantir để nâng hiệu quả sử dụng nguồn lực quốc phòng.
Ông nhấn mạnh Đài Loan phải chuẩn bị đồng thời cho thách thức hiện tại, năm 2027 và tương lai xa hơn. Theo ông, trước những mối đe dọa quân sự liên tục thay đổi, chính sách quốc phòng cần duy trì cải cách thể chế, đổi mới công nghệ và hợp tác quốc tế để bảo đảm năng lực răn đe lâu dài, hiệu quả và bền vững.
Phiên thảo luận có ông Trần tham gia do Mike Mazza, giám đốc cấp cao của Viện Nghiên cứu An ninh Ấn Độ Dương–Thái Bình Dương, điều phối. Những người cùng trao đổi gồm Ian Easton, phó giáo sư tại Viện Nghiên cứu Hàng hải Trung Quốc của Trường Chiến tranh Hải quân Mỹ; chuẩn đô đốc nghỉ hưu Mark Montgomery; và Horng-Huei Po, phó giám đốc điều hành phụ trách nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Đài Loan.
Tác giả: Chung Nguyên. Dịch từ The Epoch Times.