Ngày 15/10, Chính phủ Mỹ công bố mở rộng trừng phạt mạng lưới tài chính liên quan Iran, đưa một ngân hàng Iraq, hai ngân hàng Iran hoạt động ở các khu thương mại tự do, nhiều cơ sở đổi tiền và cá nhân vào danh sách. Mỹ đồng thời trừng phạt một ngân hàng quốc doanh Cuba có hoạt động với ngân hàng Iran.
Theo bản tin của Epoch Times, Bộ Tài chính Mỹ cho biết hành động thuộc chiến dịch “Economic Outcast”, nhằm cắt các kênh Iran sử dụng công ty bình phong, tổ chức tài chính ngoài khơi và mạng lưới ngân hàng ngầm để chuyển tiền. Phía Mỹ nói mạng lưới trải rộng tại Trung Đông và châu Á, từng chuyển hàng trăm triệu USD phục vụ quân đội Iran và các lực lượng vũ trang được nước này hậu thuẫn tại Trung Đông.
Ngân hàng Iraq và các tổ chức tài chính Iran
Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) của Bộ Tài chính Mỹ đưa Ngân hàng Quốc tế Phát triển Đầu tư và Tài chính (International Development Bank for Investment and Finance), đặt trụ sở tại Iraq, vào danh sách trừng phạt. Mỹ cáo buộc ngân hàng cung cấp dịch vụ tài chính và kênh tiếp cận USD cho Iran, có liên hệ với cơ quan chính phủ Iran và các lực lượng dân quân thân Iran.
Theo Mỹ, ngân hàng ban đầu được các doanh nghiệp Iran thành lập nhằm hỗ trợ kinh tế Iran và cung cấp USD. Ngân hàng sử dụng vốn Iran để kinh doanh, sau đó định kỳ chuyển lợi nhuận bằng USD về Iran. Bộ Tài chính Mỹ nói ngân hàng từng tận dụng cơ chế đấu giá chuyển khoản USD nay đã bị bãi bỏ để giúp Iran có USD, né tránh trừng phạt.
Mỹ cũng trừng phạt Jazireh International Bank Company, có liên hệ với Bank Mellat của Iran, và Chabahar International Bank Overseas Company, có liên hệ với Bank Shahr. Phía Mỹ cho biết hai tổ chức được phép kinh doanh bằng ngoại tệ tại các khu thương mại tự do của Iran và bị cáo buộc lợi dụng cơ chế đó để giúp Iran né trừng phạt.
Mạng lưới chuyển doanh thu dầu mỏ
Đợt trừng phạt còn bao gồm nhà môi giới dầu mỏ Iran Sayyed Ruhollah Razavi và hai doanh nghiệp do ông quản lý. Bộ Tài chính Mỹ cáo buộc Razavi sống lâu năm tại Dubai, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), là trung gian quan trọng từng đại diện Công ty Dầu mỏ Quốc gia Iran và các công ty con để vận chuyển dầu ra nước ngoài.
Theo Mỹ, Razavi sử dụng công ty bình phong, kênh ngân hàng ngầm và mạng lưới vận chuyển tiền mặt, vàng để chuyển doanh thu bán dầu. Các khoản tiền được cho là đi qua Hong Kong tới UAE và Thổ Nhĩ Kỳ, đổi thành vàng hoặc tiền mặt, rồi bí mật đưa về Iran hoặc chuyển cho các lực lượng vũ trang nước này hậu thuẫn.
Bộ Tài chính Mỹ đồng thời trừng phạt Farzanegan Energy Pars Company và Tejarat Gostar Atlas Parsian Kish Company, với lý do các doanh nghiệp được xác định do Razavi trực tiếp hoặc gián tiếp sở hữu, kiểm soát, hoặc thay mặt ông hoạt động. Mỹ còn cáo buộc công ty thứ nhất đang phát triển một nhà máy lọc condensate tại tỉnh Bushehr của Iran.
Các cơ sở đổi tiền và trung gian
Nhiều cơ sở đổi tiền Iran, doanh nghiệp và cá nhân liên quan bị đưa vào danh sách vì bị cáo buộc giúp các tổ chức tài chính, doanh nghiệp bán dầu và trung gian Iran xử lý giao dịch xuyên biên giới.
Trong đó, Farab Sorough Afagh Qeshm Company bị cáo buộc có liên hệ với Bank Shahr, điều phối giao dịch qua các công ty bình phong tại Hong Kong và UAE. Mỹ đồng thời trừng phạt bảy nhân viên công ty với cáo buộc tham gia các hoạt động ngoại hối này.
Hosseini Parsa Exchange, Najafzadeh Exchange và Jalali Exchange cũng bị trừng phạt. Theo Mỹ, các cơ sở đã xử lý giao dịch từ hàng chục triệu tới hàng trăm triệu USD, giúp mạng lưới tài chính Iran chuyển tiền và né trừng phạt.
Elitesphere Trading Co., Limited, đăng ký tại Hong Kong, cũng có tên trong danh sách. Bộ Tài chính Mỹ nói công ty được sử dụng để chuyển tiền qua mạng lưới trung gian và công ty bình phong, giúp Iran né trừng phạt.
Ngân hàng quốc doanh Cuba
Cùng ngày, Bộ Ngoại giao Mỹ công bố trừng phạt Banco Internacional de Comercio S.A. (BICSA), ngân hàng quốc doanh Cuba, nói ngân hàng ít nhất từ năm 2022 đã cung cấp dịch vụ cho Karafarin Bank của Iran. Bộ Tài chính Mỹ đã trừng phạt Karafarin từ năm 2020.
Ngoại trưởng Marco Rubio cho biết Mỹ sẽ tiếp tục điều tra và cắt các liên hệ tài chính, an ninh giữa Cuba với Iran và những quốc gia, lực lượng khác mà Mỹ coi là thù địch. Biện pháp là một phần trong sức ép kinh tế liên tục của chính quyền Tổng thống Donald Trump đối với Cuba.
Theo quy định được Chính phủ Mỹ công bố, tài sản của đối tượng bị trừng phạt tại Mỹ hoặc do người Mỹ sở hữu, kiểm soát sẽ bị phong tỏa; các giao dịch liên quan bị hạn chế. Tổ chức tài chính nước ngoài thực hiện một số giao dịch đáng kể với đối tượng bị trừng phạt cũng có thể đối mặt trừng phạt thứ cấp.
Bộ Tài chính Mỹ cho biết chiến dịch Economic Outcast được công bố tháng 8/2026, nhằm vào doanh thu dầu mỏ Iran, hoạt động né trừng phạt và các kênh chuyển tiền xuyên biên giới. Đợt này tiếp tục thu hẹp khả năng Iran tiếp cận USD và chuyển tiền qua các tổ chức tài chính ở nước ngoài.
Theo Vương Quân Nghi, Epoch Times. Đối chiếu: danh sách OFAC ngày 15/10.