
Kế hoạch Ngân hàng Công thương Trung Quốc (ICBC) mua lại Ngân hàng nông thôn Công thương Bình Hồ, Chiết Giang, đã được phê chuẩn. Theo The Epoch Times, khi hoàn tất thương vụ, ICBC sẽ không còn ngân hàng nông thôn độc lập nào trực thuộc. Bài nguồn đồng thời đề cập tiến trình hợp nhất ngân hàng nông thôn của các ngân hàng quốc doanh lớn khác.
Theo Hoa Hạ Thời Báo ngày 19/11, kế hoạch ICBC mua lại ngân hàng tại Bình Hồ và thành lập hai chi nhánh Bình Hồ Mai Viên, Bình Hồ Tân Hải đã được chấp thuận. Sau thương vụ, ICBC sẽ tiếp nhận tài sản, nợ phải trả, hoạt động kinh doanh, nhân viên cùng các quyền và nghĩa vụ khác của ngân hàng sau khi hoàn tất kiểm kê, xác định giá trị tài sản. Hoàn tất việc mua lại đồng nghĩa ICBC đưa số ngân hàng nông thôn trực thuộc về không.
Trong sáu ngân hàng gồm ICBC, Ngân hàng Nông nghiệp Trung Quốc, Ngân hàng Trung Quốc, Ngân hàng Kiến thiết Trung Quốc, Ngân hàng Giao thông và Ngân hàng Tiết kiệm Bưu điện Trung Quốc, Ngân hàng Nông nghiệp và Ngân hàng Giao thông cũng đã hoàn tất việc loại bỏ các ngân hàng nông thôn trực thuộc. Ngân hàng Kiến thiết từng thành lập 27 ngân hàng nông thôn nhưng đã chuyển nhượng toàn bộ vào năm 2018. Ngân hàng Tiết kiệm Bưu điện chưa từng đứng ra thành lập ngân hàng nông thôn.
Theo bài nguồn, Ngân hàng Trung Quốc hiện còn 132 ngân hàng nông thôn.
Ngoài các ngân hàng quốc doanh, ngân hàng cổ phần, ngân hàng thương mại đô thị và ngân hàng thương mại nông thôn cũng đang đẩy nhanh việc hợp nhất các ngân hàng nông thôn trực thuộc. Ngân hàng Quang Đại hoàn tất rút khỏi ba ngân hàng cuối cùng trong ba tháng từ tháng 11/2025 đến tháng 1/2026; Ngân hàng Hoa Hạ hoàn tất đưa số ngân hàng nông thôn trực thuộc về không vào cuối năm 2025; ngân hàng nông thôn cuối cùng của Ngân hàng Hằng Phong giải thể tháng 8/2026. Khoảng năm 2010, Ngân hàng Thương mại Nông thôn Quảng Châu từng đứng ra thành lập 25 ngân hàng nông thôn Châu Giang tại chín tỉnh, thành; đến cuối nửa đầu năm 2026, con số còn 17.
Theo trang Quan Sát Giả được bài nguồn dẫn lại, việc cải tổ và hợp nhất thường diễn ra theo ba cách. Thứ nhất là chuyển ngân hàng nông thôn thành chi nhánh: ngân hàng chủ trì thành lập sáp nhập ngân hàng trực thuộc vào mạng lưới của mình, hủy tư cách pháp nhân độc lập và tiếp nhận tài sản, nợ, hoạt động, nhân viên. Điểm giao dịch vẫn hoạt động bình thường, người gửi tiền không cần làm thêm thủ tục. Thứ hai là hợp nhất nhiều ngân hàng nông thôn cùng thuộc một ngân hàng chủ trì. Thứ ba là ngân hàng nông thôn có vốn nước ngoài giải thể, rút lui sau khi chuyển nhượng hoạt động tiền gửi, cho vay và hoàn tất xử lý các nghiệp vụ.
Rủi ro tài chính gia tăng thúc đẩy quá trình hợp nhất
Ông Đổng Hy Miểu, nhà nghiên cứu trưởng của Chiêu Liên Tài Chính, nói với Hoa Hạ Thời Báo: ‘Một bộ phận ngân hàng nông thôn có quy mô nhỏ, năng lực chống đỡ rủi ro yếu, những năm qua cũng xuất hiện không ít vấn đề. Tăng cường sáp nhập, tái cơ cấu ngân hàng nông thôn để cải tổ và xử lý rủi ro là cần thiết; thông qua sáp nhập, tái cơ cấu để nâng cao khả năng chống đỡ rủi ro.’
Theo bài nguồn, hãng xếp hạng tín nhiệm quốc tế Fitch Ratings cho rằng các ngân hàng nhỏ và ngân hàng thương mại nông thôn là điểm yếu của hệ thống tài chính Trung Quốc. Tình trạng thể hiện ở chất lượng tài sản suy giảm, nền tảng vốn bị bào mòn và cơ chế quản trị yếu, nhất là tại các khu vực kém phát triển. Tỷ suất sinh lời trên tài sản của các ngân hàng nông thôn giảm từ 0,56% năm 2021 xuống 0,45% trong nửa đầu năm 2026. Trong cùng thời kỳ, tỷ lệ nợ xấu tăng lên 2,8%, cao hơn mức bình quân 1,5% của ngành ngân hàng.
Bài nguồn dẫn các phân tích trong ngành cho rằng ở giai đoạn mở rộng nhanh ban đầu, việc thu hút nhiều doanh nghiệp tư nhân địa phương làm cổ đông khiến một số ngân hàng xuất hiện tình trạng mất cân bằng quyền lực cổ đông, cổ đông lớn can thiệp điều hành, giao dịch liên quan sai quy định, thậm chí bị chiếm dụng và rút ruột vốn. Một số ngân hàng cấp huyện còn chịu rủi ro lớn từ doanh nghiệp nhỏ, bất động sản và các nền tảng tài trợ địa phương, với tỷ lệ nợ xấu cao hơn rõ rệt so với bình quân ngành. Chuyển thành chi nhánh và đưa vào hệ thống ngân hàng thương mại lớn hoặc ngân hàng thương mại nông thôn có thể giúp dựa vào năng lực vốn và cơ chế kiểm soát rủi ro của ngân hàng mẹ để xử lý nợ xấu tồn đọng, dự phòng rủi ro tiềm ẩn.
Quan Sát Giả cũng cho rằng chi phí vận hành pháp nhân độc lập của ngân hàng nông thôn quá cao. Dù chỉ có hơn chục nhân viên và dư nợ vài chục triệu nhân dân tệ, ngân hàng vẫn phải xây dựng riêng hệ thống quản trị doanh nghiệp, quản lý rủi ro, kiểm toán nội bộ, chống rửa tiền, kết nối thông tin tín dụng và công nghệ thông tin theo yêu cầu giám sát. Những chi phí tuân thủ cố định này không giảm theo quy mô. Trong bối cảnh biên lãi ròng của ngành ngân hàng tiếp tục thu hẹp, nhiều ngân hàng nông thôn không thể có lãi. Khả năng huy động tiền gửi cũng yếu; họ khó thu hút khách hàng tốt nhưng đồng thời khó chịu được tỷ lệ vỡ nợ của khách hàng rủi ro cao, nên bị chèn ép từ cả hai phía và bất lợi trong cạnh tranh.
Các ngân hàng nông thôn rút lui sau quá trình phát triển
Trung Quốc thí điểm thành lập ngân hàng nông thôn từ năm 2007. Số lượng đạt đỉnh lịch sử 1.651 vào cuối năm 2021. Những năm gần đây, khi các vụ bộc lộ rủi ro xảy ra thường xuyên, tốc độ giảm số tổ chức tăng rõ rệt từ cuối năm 2024. Theo thống kê chưa đầy đủ của Hoa Hạ Thời Báo, năm 2022 có tám ngân hàng bị hủy đăng ký, năm 2023 có chín, năm 2024 khoảng 83 và cả năm 2025 khoảng 310. Tính đến ngày 16/11 năm nay, cả nước còn 948 ngân hàng nông thôn.
Theo Quan Sát Giả, mục đích ban đầu của các ngân hàng này là lấp khoảng trống dịch vụ tài chính tại nông thôn và cấp huyện. Sau hơn mười năm, mạng lưới cấp huyện của ngân hàng quốc doanh lớn và ngân hàng cổ phần đã mở rộng đáng kể; thanh toán di động và ngân hàng qua điện thoại cũng phổ biến, khiến điểm giao dịch của ngân hàng nông thôn trùng lặp nhiều với ngân hàng mẹ. Với ICBC, Ngân hàng Nông nghiệp và Ngân hàng Giao thông, hủy tư cách pháp nhân độc lập và chuyển trực tiếp thành chi nhánh mang tên ngân hàng mẹ được trang này đánh giá là phương án có chi phí quản lý thấp nhất và hiệu quả phối hợp cao nhất.
Tác giả: Lưu Nghị, The Epoch Times. Bản dịch từ The Epoch Times.
Về bối cảnh hợp nhất của ngành: Bài trước của DKN.TV.
